U pisanoj izjavi za Radio Slobodna Evropa( RSE), KFOR podsjeća da komandant ove misije ima primarnu nadležnost nad vazdušnim prostorom Kosova, od kraja rata 1999. godine.

Dan ranije, premijer Kosova Aljbin Kurti saopštio je da je ta zemlja kupila bespilotne letjelice Bayraktar TB-2 od Turske.

Njihovom kupovinom Kosovo je “još bezbednije”, rekao je on i dodao da su oficiri Kosovskih bezbjednosnih snaga već obučeni za korišćenje dronova.

Nije poznato koliko je dronova kupljeno.

KFOR navodi da donji vazdušni prostor Kosova “može da se koristi za posebne potrebe” i uz “prethodno odobrenje komandanta KFOR-a”.

Donji vazdušni prostor znači visina do 6.250 metara.

Bespilotne letjelice Bayraktar TB-2 uglavnom lete na visinama do 5.000 metara.

Kosovske bezbjednosne snage su u procesu da postanu vojska.

Predviđeno je da do 2028. godine dostignu sve operativne kapacitete za, kako se navodi, “očuvanje suvereniteta i teritorijalnog integriteta Kosova, kao i građana, imovine i interesa zemlje”.

Međutim, to neće zamijeniti snage KFOR-a koje i dalje imaju oko 4.000 vojnika na Kosovu.

Kupovina dronova za ‘odbranu’

Zamjenik predsjednika skupštinskog odbora za pitanja bezbjednosti i odbrane Kosova Enver Dugoli kaže za Radio Slobodna Evropa da kada je riječ o pitanjima koja takođe spadaju u domen misije KFOR-a, “postoji saradnja i koordinacija”.

Na osnovu zakonskih obaveza Kosovskih bezbjednosnih snaga, kaže, neophodna je nabavka vojne opreme.

“…dakle, ovo pitanje ima veze sa pripremom Bezbjednosnih snaga za zaštitu zemlje, za zaštitu suvereniteta i teritorijalnog integriteta Kosova”, kaže Dugoli, koji dolazi iz redova vladajuće stranke, Pokreta Samoopredeljenje.

Bivši ministar odbrane Kosova Anton Quni, član Komisije za pitanja bezbjednosti i odbrane, kaže da se borbene bespilotne letjelice uglavnom vide kao oružje za napad, ali to, prema njegovim riječima, ne znači da se Kosovo sprema za ofanzivne aktivnosti.

“Stvara se utisak da su dronovi ofanzivni sistemi ili oružje. Uvijek smo govorili o odbrambenim operacijama, znači kada je teritorija Republike Kosovo ugrožena. Dokle god smo na ovim odbrambenim pozicijama, ne pričamo o ofanzivnom oružju”, kaže Quni iz redova Demokratskog saveza Kosova, inače opozicione stranke.

Govoreći za Radio Slobodna Evropa, on dodaje da se Vlada Kosova suočava sa izazovima da obezbijedi zakonska ovlašćenja za Snage bezbjednosti, u vezi sa njenim aktivnostima u vazdušnom prostoru zemlje.

“Ovo je pitanje koje bi trebalo da bude u fokusu Vlade u budućnosti. To znači da se obezbjedi pravna infrastruktura, pošto su neke nadležnosti nad kontrolom vazduha isključiva stvar NATO-a i KFOR-a na Kosovu. To nije nešto što se ne može prevazići ako postoji dobra interakcija i koordinacija sa NATO-om i našim partnerima”, kaže Quni.

Vrajolli: Oružje za svaku situaciju u teoriji

Kosovske vlasti nisu objavile cijenu kupljenih dronova, ali na tržištu su poznati kao jeftini i efikasni.

Mentor Vrajolli, izvršni direktor Kosovskog centra za bezbjednosne studije, ocjenjuje da, ako se pogledaju troškovi vojne opreme koju obezbjeđuju armije svijeta, u početku djeluju neopravdano, u slučaju da se ne koristi. Sa ove tačke gledišta, mogu se posmatrati i dronovi Bayraktar koje je kupilo Kosovo.

Ali, dodaje Vrajolli, borbena oprema se ne kupuje uvijek da bi se koristila po svaku cijenu.

“Sektor odbrane je napravljen da osigura da u svim hipotetičkim okolnostima koje se mogu pojaviti, odbrambene pripreme budu na odgovarajućem nivou. U ovoj perspektivi, ovo pojačanje koje je napravila vojska Kosova ne predstavlja veliki problem. Možda ne očekujemo nužno da će nas neko napasti. Ali, ako nas napadne, onda moramo biti spremni”, kaže Vrajolli za RSE.

Šta je Bayraktar TB-2 dron?

Bayraktar TB-2 je bespilotna letjelica kojom se daljinski upravlja.

Ovaj dron je u Turskoj razvio Selcuk Bayraktar, diplomac Masačusets instituta za tehnologiju (MIT).

Bayraktar TB-2 može ostati na nebu do 27 sati, a pokreće ga jednostavan propelerski motor. Ovaj dron može letjeti do 150 kilometara od svoje baze.

Ocijenjen je kao veoma važan u sukobima u svijetu, uključujući i rat u Ukrajini.

Bayraktar TB-2 trenutno koristi najmanje 11 vojski svijeta.

Kosovske vlasti nisu objavile kada su dronovi stigli na Kosovo, ali se nezvanično navodi da se to dogodilo u maju, neposredno prije vojnih vježbi “Defender Europe 2023”.

Kosovo je isključeno iz ovih vježbi, koje predvode Sjedinjene Države, zbog napete situacije na sjeveru te zemlje, gdje živi većinski stanovništvo srpske nacionalnosti.

Tamošnji građani već skoro dva mjeseca protive se postavljanju albanskih gradonačelnika u opštinske kancelarije.