“Brojke su dramatične, ne može se drugačije reći“, naglašava Štefan Merc iz instituta Infratest dimap. Kancelar Fridrih Merc (CDU) postavio je rekord: nikada ranije nijedan aktuelni šef vlade u Njemačkoj nije imao toliko loše lične rejtinge.

Prije samo nekoliko nedjelja, rejting mu je pao čak i ispod najgorih brojki koje je zabilježio Mercov prethodnik Olaf Šolc tokom završne faze koalicije njegovih Socijaldemokrata sa Zelenima i FDP-om. Nedavno je jedva svaka šesta osoba u Njemačkoj izrazila zadovoljstvo Mercovim učinkom na vlasti.

Štefan Merc, viši direktor za izbore u Infratest dimapu, kaže za DW da se taj pad dogodio mnogo brže nego kod njegovih prethodnika (vidi ispod grafiku o zadovoljstvu građana kancelarima od 1998. do danas – plava linija zadovoljni, crvena nezadovoljni).

Naročito je Angela Merkel dugo bila nedodirljiva, ukazuje anketar. U poređenju s njom, Merc „nije osoba koja se dopada publici“.

Merc bi da bude reformista, a ne kancelar konsenzusa

Međutim, anketar Štefan Merc takođe napominje da kancelar vjerovatno „ni ne očekuje da će postići rejting odobravanja od 60 ili 70 odsto“. On želi da bude “reformistički kancelar”, prije nego “kancelar konsenzusa”. Štefan Merc inače naglašava da nije ni u kakvom srodstvu sa svojim prezimenjakom na čelu njemačke vlade.

Infratest dimap, jedan od glavnih njemačkih instituta za anketiranje javnog mnjenja, ne pita ljude direktno o rejtingu popularnosti. Postavljeno pitanje glasi: “Koliko ste zadovoljni političkim radom…?”

Fridrih Merc je u maju 2025. bio “veoma slab” u anketama. Zabilježio je dobitke dva ili tri mjeseca, ali su se onda rasplamsali već postojeći sukobi u vladajućoj koaliciji – posebno u debati o kandidatu za Savezni ustavni sud kojeg su blokirale demohrišćanske stranke (CDU/CSU).

Pored toga, Štefan Merc navodi i druga sporna pitanja u vladajućoj koaliciji – migracije, ali i spor oko reforme penzionog sistema koji je doveo do žestokog sukoba kancelara sa saveznom ministarkom rada Barbel Bas (SPD). Anketar napominje: “Nije tu prvenstveno riječ o kancelaru lično. Riječ je o kompletnoj slici savezne vlade.” Ta slika je, sugeriše stručnjak – katastrofalna.

“Izvjestan nedostatak profesionalizma”

Olaf Kramer univerzitetski predavač iz Tibingena, sa znatno više kritika govori o samom kancelaru. Merc je, kaže, nekada “smatran za veoma dobrog govornika” i Kramer se slaže da je kancelar sposoban da “dobro argumentuje”.

Međutim, u intervjuu za DW, taj profesor retorike govori o „izvjesnom nedostatku profesionalizma“ koji se povremeno pojavljuje kod prvog čovjeka njemačke vlade. Kramer ukazuje da Merc izgleda ne razmišlja o činjenici “da izjave iznesene sa pozicije kancelara nose drugačiju težinu i mogu da imaju drugačije posljedice od komentara koje je možda davao u prošlosti kao privatni građanin”.

Pritom stručnjak podsjeća na spornu kancelarovu opasku o „slici grada“. Naime, na konferenciji za novinare u Berlinu u oktobru 2025. Merc je povezao „probleme sa slikom grada“ sa deportacijama i migracijama. Nakon intenzivnih kritika, pojasnio je svoju izjavu, objašnjavajući da se ona odnosila na migrante bez prava boravka ili zaposlenja „koji se ne pridržavaju pravila koja važe u Njemačkoj“. Te osobe, sugerisao je kancelar, definišu atmosferu na mjestima kao što su željezničke i metro stanice, parkovi ili čitava naselja.

Kramer to opisuje kao „nešto slično pecanju u mutnoj vodi“. Retorički, Mercovu izjavu karakteriše činjenica „da u suštini ne kaže tačno šta je problem“. Ta dvosmislenost omogućava povezivanja „kakva god desničarske ekstremističke stranke vole da eksploatišu“.

Stručnjak za komunikacije iz Tibingena ujedno ukazuje i na odgovornost aparata koji stoji iza Merca: takva komunikacija, tvrdi on, „ne bi trebalo da se dešava u profesionalno vođenom kabinetu“.

Mercova primjedba u vezi sa „gradskim pejzažom“ nije bila jedina njegova izjava koja je izazvala široke kritike. Dok je bio lider opozicije, na primjer, nazivao je djecu iz imigrantskih sredina “malim pašama“ i žalio se na „socijalni turizam“ ukrajinskih izbjeglica. Tako je, naime, usvajao ton sličan tonu desničarskih populista i ekstremista. A kao kancelar, raznim opaskama razljutio je i predsjednike Brazila i Sjedinjenih Država.

Da li bi kancelar mogao da preokrene stvari? Preovlađujuće raspoloženje veoma je skeptično, kaže anketar Štefan Merc. Pa ipak, on smatra da je preokret u principu moguć. Pritom podsjeća na primjer Gerharda Šredera, koji je bio njemački kancelar od 1998. do 2005. godine. Taj socijaldemokrata ponovo je izabran 2002. godine sa ličnim rejtingom od oko 60 procenata. Ubrzo nakon toga pao je na oko 25 odsto, ali se do kraja mandata vratio na oko 50 procenata. Rejting odobravanja kancelarke Merkel takođe je imao slične fluktuacije tokom vremena.

„Još uvijek ima mnogo vremena do kraja mandata. Još uvijek ima prostora za manevar“, ocjenjuje Štefan Merc. Ali da bi se to dogodilo, savezna vlada pod kancelarom Mercom morala bi, kaže, da „radi efikasnije i sa manje trenja u javnosti. On mora da prenese osjećaj da se stvari kreću u pravom smjeru“.

Stručnjak za retoriku Kramer nudi, međutim, kritičku analizu: „Znamo koliko su energične neke od Mercovih najava.“ On primjećuje da, iako se „najavljuju snažne mjere“, često iza toga ne dolazi do odgovarajuće političke akcije. A ljudi to primjećuju, kaže Kramer. „Taj nesklad između riječi i djela je nešto što može ozbiljno i trajno da naruši povjerenje u govornika.“

To se podjednako odnosi na Merca, kao i na njegove ministre – posebno imajući u vidu cilj vladajuće koalicije da brzo sprovede predloge suštinske reforme penzionog sistema koje je sastavila nadležna komisija. To je jedan od glavnih, dugogodišnjih izazova s kojima se njemačka vlada suočava.

Kancelaru je potrebna “pomiriteljska retorika“

Kramer, međutim, poziva i na dublju promjenu. „Kada ste kancelar, vi ste kancelar njemačkog naroda, a ne samo predstavnik sopstvene stranke, kao što je to opozicioni lider“, naglašava on.

Merc bi morao da prođe kroz ovu promjenu uloge. „U tom smislu, zadatak kancelara je i to da koristi pomiriteljsku retoriku, sposobnu da gradi mostove.“