Video
Sa bujnog zelenog brda možete u daljini videti Ljubljanu, glavni grad Slovenije. Ovde žive populacije jelena, zečeva i kornjača. Vazduh je čist i jedini znaci da stojimo iznad 24 metra duboke deponije su cijevi za gas metana koje se uzdižu iz trave. Ljubljana je prva evropska prijestonica koja se obavezala da će riješiti pitanje otpada.
Ali prije petnaest godina, sav njihov otpad je otišao ravno na deponiju.
“A to je skupo“, kaže Nina Sankovič iz Voke Snaga, gradske kompanije za upravljanje otpadom.
“Zauzima prostor i vi bacate resurse“.
Ljubljana je počela 2002. godine sa odvojenim sakupljanjem papira, stakla i ambalaže u kontejnerima pored puta. Četiri godine kasnije, grad je počeo da sakuplja biorazgradivi otpad od vrata do vrata; Odvojeno sakupljanje biootpada postat će obvezno u cijeloj Evropi 2023. godine, ali Ljubljana je bila gotovo dvije decenije ispred.
U 2013, na svakom pragu grada su se nalazile kante za ambalažu i papirni otpad. I, najkontroverznije, planirane naplate preostalog otpada su prepolovljene, što je primoralo ljude da efikasnije odvoje svoje smeće.
Rezultati su impresivni. U 2008. godini, grad je reciklirao samo 29,3% svog otpada i zaostajao za ostatkom Evrope.
Danas ta cifra iznosi 68%, a njena deponija dobija skoro 80% manje smeća, stavljajući ga na vrh rejtinga u EU glavnim gradovima. Slovenački kapital sada proizvodi samo 115 kg zaostalog otpada po glavi stanovnika godišnje (evropski grad sa najnižim brojem je mnogo manji Treviso, Italija, na 59kg).
Razvoj najsavremenijeg pogona u Evropi za tretiranje biološkog otpada bio je veliki korak ka ispunjavanju obaveze grada za minimalnu stopu recikliranja od 75% do 2025. godine.
Kvartalno u cijeloj Sloveniji, koristi se prirodni gas za proizvednju sopstvene toplote i električne energije, obrađuje se 95% ostatka otpada u reciklažilnim materijalima i čvrstim gorivima i šalje manje od 5% na deponiju. Čak pretvara biootpad u visokokvalitetan kompost za baštovanstvo.
Ali ne radi se samo o obradi.
Prevencija, ponovna upotreba i recikliranje vode na put. Pored prikupljanja podataka od vrata do vrata, Ljubljana ima dva centra za reciklažu kućnog otpada u kojima građani mogu odlagati smeće. Onaj u blizini Ljubljane je toliko popularan da ima više od 1.000 posjeta dnevno. Grad planira da izgradi još najmanje tri, sa još 10 manjih lokacija u gušćim područjima.
“Ne sjećam se vremena kada nismo razdvajali otpad“, kaže Henrik, stanovnik koji je bacio smeće u centru.
“Tačno znam gde je određeni kontejner, tako da prepakujem otpad tim redosljedom“, kaže on.
Stvari koje nisu pokidane ponovo se koriste: predmeti se provjeravaju, čiste i zatim prodaju po niskim cijenama. Postoji i nedjeljna radionica koja uči građane kako da popravljaju razbijene stvari. Prodavnice bez otpada su u trendu u Ljubljani, a odjeljenje za otpad Voka Snaga vodi sopstvene automatske aparate za osnove za domaćinstvo.
Još jedna inovacija znači da sve opštinske institucije sada koriste toaletnu rolu koja se proizvodi od recikliranog mlijeka i ambalaže od soka. U istorijskom centru grada, gdje je prostor skučen, Voka Snaga je podzemno postavila 67 jedinica kontejnera; kante otvorene sa karticom koja se izdaje stanovnicima.
Iako prepun turista, centar grada je čist. Sakupljači otpada lutaju pješice, a specijalna vozila prelaze ulicama koristeći kišnicu sakupljenu sa krovova Voka Snaga i biorazgradivog deterdženta. Skoro svaki kutak ima odvojene kante za otpatke za papir, ambalažu i ostatke smeća.
Ljubljana se još uvijek suočava s izazovima – ne samo u stambenim zgradama, gdje je teško identificirati one koji na pogrešan način odlažu otpad, ali i ogroman kontinuitet zasićenja grobnih svijeća, što je posebno pitanje za Sloveniju, koja zauzima treće mjesto u svijetu po njihovoj upotrebi.
„Naravno da bi mogli da učine još bolje“, kaže Pierre Condamine, službenik za politiku otpada u Zero Vaste Europe.
“Kao što mi kažemo: nula-rasipnici su uvek srećni, ali nikad zadovoljni”.
Preporučeno
