Sve intenzivnija kampanja SABOTAŽE i nasilja širom Evrope

Dana 4. avgusta, dron je udario u krilo ukrajinskog aviona na aerodromu u Lajpcigu u Njemačkoj i pao na pistu. Ispod njega je bila pričvršćena limenka napunjena eksplozivom. Naprava je ostala netaknuta.

To je istražiteljima pružilo nešto izuzetno vrijedno – samu bombu. Limenka je bila zatvorena metalnom pločicom sa sedam kružnih udubljenja, navodi se u istražnom spisu njemačke savezne policije, u koji je imao uvid Aksel Springer Global Reporters Network.

To nije bio prvi put da je takva improvizovana eksplozivna naprava pronađena na evropskom tlu. Gotovo dvije godine ranije, 20. avgusta 2024, istražitelji policije stigli su na jedno groblje u Kaunasu u Litvaniji zajedno sa ekipom za uklanjanje eksplozivnih naprava.

Dobili su veoma povjerljivu dojavu iz Poljske o eksplozivu i jednom Ukrajincu za koga se tvrdilo da ga je tamo ostavio za potrebe ruske obavještajne službe, ukazuju istražni spisi litvanskog Biroa kriminalističke policije, podsjeća Politiko.

Kod jednog starog groba, ispod vještačkog cvijeća i betonskih ploča, policajci su pronašli plastičnu kesu sa dvije limenke. Prema deklaracijama, u njima se nalazio kukuruz. Forenzička analiza, međutim, pokazala je da su sadržale 968 grama eksploziva, odnosno oko 700 grama eksploziva ekvivalentnog TNT-u po limenci — približno razornu snagu četiri ručne bombe.

U januaru i junu 2025. godine istražitelji su pronašli još limenki napunjenih eksplozivom na različitim lokacijama u Litvaniji. Na četiri limenke bile su pričvršćene metalne pločice sa kružnim udubljenjima.

Istražitelji navode da su one bile namijenjene da pri eksploziji posluže kao projektili. Forenzička ispitivanja pokazala su da je veoma vjerovatno da su pločice proizvedene istom mašinom, navodi se u izvještaju Službe za forenzičke nauke pri Policijskoj upravi Litvanije.

Naprava pričvršćena za dron u Lajpcigu imala je upadljive sličnosti sa onima koje su pronađene u skladištima u Litvaniji, uključujući limenku napunjenu eksplozivom i metalnu pločicu sa utisnutim kružnim udubljenjima.

Sama sličnost ne dokazuje da su naprave bile dio iste operacije, ukazuje Politiko. Međutim, dvojica zapadnih bezbjednosnih zvaničnika, kojima je odobrena anonimnost kako bi mogli da razgovaraju o pitanjima bezbjednosti, kažu da se ona uklapa u druge dokaze — uključujući podatke o putovanjima, navodne logističke rute i obavještajne informacije — koji povezuju ove slučajeve sa širom operacijom ruske obavještajne službe.

Ova sličnost predstavlja samo jedan element obrasca za koji njemački i evropski zvaničnici smatraju da ukazuje na sve intenzivniju kampanju sabotaže i nasilja širom Evrope, koju planiraju i koordiniraju pripadnici ruske obavještajne službe.

Prema riječima trojice visokih njemačkih i evropskih bezbjednosnih zvaničnika, glavni pokretač ove kampanje je ruska vojna obavještajna služba GRU. U njenom središtu, kako navode, nalazi se Jedinica 29155 — formacija vojne obavještajne službe koja se povezuje sa operacijama destabilizacije u evropskim zemljama.

Njemačke vlasti kažu da očekuju nove „hibridne“ operacije dok ruski predsjednik Vladimir Putin nastoji da poremeti vojnu podršku Ukrajini i poveća političku cijenu podrške Kijevu.

„Cilj je da se stanovništvo uplaši mogućeg direktnog vojnog sukoba i da zbog toga počne da preispituje svrhu podrške Ukrajini“, rekao je Gerhard Šindler, bivši predsjednik njemačke Savezne obavještajne službe BND. „Zato će on povećavati i vojni pritisak na Ukrajinu, i hibridni pritisak na Zapad.“

U odgovoru na upit, Ambasada Rusije u Berlinu negirala je bilo kakvu umiješanost Rusije u sabotaže u Evropi.

„Odlučno odbacujemo neosnovane optužbe o navodnoj umiješanosti Rusije u takozvani ‘incident sa dronom’ na aerodromu u Lajpcigu, kao i u druge ‘sabotažne aktivnosti’“, rekao je portparol ambasade.

Ruska veza

Jedan od najjasnijih tragova vodi do Olega Levuškina, državljanina Letonije i Rusije, za koga njemačke vlasti sumnjaju da je pomogao u pripremi napada u Lajpcigu. Prema riječima jednog visokog njemačkog bezbjednosnog zvaničnika i istražnim spisima u koje je imao uvid Aksel Springer Global Reporters Network, Levuškin nije regrut nižeg ranga, već logistički operativac povezan sa GRU-om, koji već duže vrijeme ima veze sa visokim zvaničnicima ruske vojne obavještajne službe.

Na društvenim mrežama Levuškin daje uvid u naizgled sasvim običan život – putovanja motociklom na Krim i do mađarsko-srpske granice, posjetu spomeniku „Majka Otadžbina zove“ u Volgogradu, kao i vrijeme provedeno u pecanju, skijanju i putovanjima širom Evrope sa porodicom.

Aksel Springer Global Reporters Network pregledao je njegove profile na društvenim mrežama VKontakte i Odnoklasniki.

Prema jednom njemačkom obavještajnom zvaničniku i dokumentima povezanim sa slučajem, istražitelji vjeruju da je Levuškin krajem jula preko Turske doputovao na aerodrom Berlin-Brandenburg kako bi pripremio operaciju u Lajpcigu.

Tamo je 27. jula iznajmio automobil, prema podacima o lokaciji navedenim u njemačkim istražnim spisima. Prema riječima visokog njemačkog zvaničnika, istražitelji vjeruju da je eksploziv u Njemačku unijet preko Bugarske i Srbije, skriven u šupljinama kamiona koji saobraćaju na dugim relacijama.

Dana 31. jula, iznajmljeni automobil je evidentiran u blizini aerodroma u Lajpcigu, gdje je, prema dokumentima iz istrage, Levuškin navodno vršio izviđanje uoči pokušaja napada. Levuškin nije odgovorio na zahtjev za komentar.

Navodne Levuškinove veze dosežu do samog vrha ruske vojne obavještajne službe. Prema pisanju njemačkih medija, kao i londonskog neprofitnog Dosije centra, on je oko dvije decenije održavao blizak odnos sa pukovnikom GRU-a Denisom Smoljaninovim.

U izvještaju litvanske Službe državne bezbjednosti iz decembra 2025. godine navodi se da je Smoljaninov „šef odjeljenja GRU-a za Ukrajinu, specijalizovan za psihološke operacije i povezan sa tajnim kampanjama sabotaže koje se organizuju u Evropi putem društvene mreže Telegram“.

Prema obavještajnom izvještaju iz 2025. godine, Smoljaninov je takođe koordinirao aktivnosti privatne vojne kompanije Longifolia, povezane sa Rusijom, koja je registrovana u Panami.

Evropski istražitelji sumnjaju da je nekoliko akcionara te kompanije bilo umiješano u operaciju tokom koje su zapaljive naprave poslate u Poljsku i Veliku Britaniju, prema litvanskim istražnim spisima. Jedan od paketa zapalio se 20. jula 2024. godine tokom pretovara na aerodromu u Lajpcigu. Drugi se zapalio dva dana kasnije u Birmingemu u Engleskoj.

Litvanska obavještajna služba izričito pripisuje tu operaciju slanja paketa GRU-u, a posebno Jedinici 29155. U dokumentu litvanske Službe državne bezbjednosti iz novembra 2025. godine, u koji je imao uvid Aksel Springer Global Reporters Network, ta jedinica je opisana kao formacija kojoj je „povjereno izvršavanje ubistava, operacija uništavanja infrastrukture, ometanje aktivnosti institucija koje su suprotne interesima Rusije i izvođenje terorističkih napada u zapadnim zemljama“.

U dosijeu iz novembra 2025. navodi se da su pripadnici te jedinice „obučeni za rukovanje eksplozivom i vatrenim oružjem i mogu da identifikuju ljudske izvore i izgrade mreže agenata“.

Jedinica 29155 je ranije bila povezana sa nizom operacija širom Evrope, prema navodima zapadnih vlada i istražitelja, uključujući eksplozije u skladištima municije u Bugarskoj i Češkoj, kao i trovanje bivšeg ruskog špijuna Sergeja Skripalja u Velikoj Britaniji 2018. godine, navodi se u dosijeu. Litvanski dosije takođe povezuje ovu jedinicu sa novijim podmetanjima požara, uključujući požar u prodavnici IKEA u Vilnjusu i u jednoj pošti u Bukureštu.

Pres-služba ruske vlade nije odgovorila na zahtjev za komentar o Jedinici 29155 GRU-a i Smoljaninovu.

Njemački zvaničnici optužili su GRU za neuspjeli pokušaj podmetanja požara u jednoj odbrambenoj kompaniji u Minhenu u septembru, dok je estonska obavještajna služba ove nedjelje u javnom saopštenju navela da je napad podmetanjem požara u avgustu na kompaniju Milrem Robotics, koja posluje u oblasti odbrane, naručila ruska obavještajna služba.

Evropski bezbjednosni zvaničnici koje je intervjuisao Aksel Springer Global Reporters Network očekuju da će se ovakve operacije intenzivirati u narednim mjesecima, pri čemu bi među potencijalnim metama mogle da budu odbrambene kompanije, kritična infrastruktura i ljudi uključeni u pružanje podrške Ukrajini.

Kremlj na svoj odnos sa Evropom gleda kao na „sistemski sukob“, rekao je Omar Haidžavi-Pirhner, bivši šef austrijske domaće obavještajne službe. Kao i drugi sagovornici intervjuisani za ovaj tekst, on očekuje povećanje upada dronova i hibridnih napada.

„Smatramo da je Rusija trenutno pod izuzetno velikim pritiskom — vjerovatno većim nego u bilo kojem prethodnom trenutku tokom rata i u bilo kojem periodu vlasti Vladimira Putina“, rekao je visoki zvaničnik NATO-a, kome je odobrena anonimnost kako bi mogao da govori o pitanjima bezbjednosti.

„Iz ugla Kremlja, čini se da je najbolja opcija koja im je na raspolaganju da intenziviraju hibridnu kampanju koju vode protiv Zapada“, dodao je zvaničnik.