Istorija se možda ponavlja, ali ne uvijek sa istim posljedicama, piše Euronews. Godine 2012., kada je tadašnji američki sekretar za odbranu Leon Paneta najavio povlačenje dvije borbene brigade – oko 8.000 vojnika – iz Evrope radi smanjenja vojnih troškova, zapadnoevropske vlade su to dočekale ravnodušno.

Kada je predsjednik Tramp ove godine razmatrao povlačenje američkih snaga iz Evrope, izazvao je gotovo otvoreni šok u evropskim prestonicama. Razlika je u tome što je Paneta tada izjavio da su američke bezbjednosne obaveze prema Evropi i NATO-u „nepokolebljive“.

Nasuprot tome, Tramp je prijetio da neće štititi članice NATO-a koje premalo troše na odbranu. Njegov potpredsjednik i sekretar za odbranu takođe su ranije ove godine u ozloglašenom grupnom četu iznijeli omalovažavajuće komentare o evropskim saveznicima, pri čemu je šef odbrane Pit Hegset izrazio „gađenje prema evropskom parazitiranju“, prenio je The Atlantic.

Uoči NATO samita u Hagu ove sedmice, priče o trajnom povlačenju američke vojske iz Evrope donekle su se stišale. Ipak, evropski diplomate strahuju od Trampove najave nakon samita. Pentagon nije odmah odgovorio na zahtjev Euronewsa za komentar.

Zanimljivo je čuti šta američki vojni stručnjaci kažu o tome da li je masovno povlačenje američkih trupa vjerovatno i kakav bi bio uticaj takvog poteza – logistički, finansijski i politički.

Jedan od njih je američki ambasador pri NATO-u, Metju Vitaker, pravnik po obrazovanju, čiji je zadatak sve više da umiruje nervozne evropske saveznike.

„Evropska bezbjednost mi je prioritet“, rekao je nedavno na javnom forumu u Briselu. „Americi su potrebni saveznici, ne možemo sve sami. Izvještaji o povlačenju američkih trupa nisu tačni. O svemu ostalom ćemo razgovarati sa saveznicima.“

Koliko je američkih vojnika sada u Evropi?

Trenutno, SAD imaju skoro 84.000 aktivnih pripadnika vojske u Evropi, prema Komandi američkih snaga u Evropi (EUCOM) u Štutgartu. Ukupan broj varira zbog planiranih vježbi i redovnih rotacija trupa.

Nakon ruske invazije na Ukrajinu 2022. godine, oko 20.000 vojnika raspoređeno je u države koje se graniče sa Rusijom, Bjelorusijom i Ukrajinom radi podrške Ukrajini i obuzdavanja sukoba.

Tokom rata, broj trupa se kretao između 75.000 i 105.000, uglavnom iz vazduhoplovstva, kopnene vojske i mornarice.

Najveći broj trupa nalazi se u Njemačkoj (40.000), Poljskoj (14.000), Italiji (13.000) i Velikoj Britaniji (10.000), dok su ostali raspoređeni širom kontinenta – od Norveške do Turske.

Logistika povlačenja američkih trupa iz Evrope bila bi značajna i dugotrajna.

„Ako bi se to desilo sistematski, trajalo bi mjesecima, vjerovatno najmanje godinu dana“, rekao je Mark Kansijan, penzionisani pukovnik i viši savjetnik u Centru za strateške i međunarodne studije (CSIS).

„Sva oprema, svaki tenk, mora biti pripremljen i transportovan. Zatim porodice vojnika, pa i sami vojnici“, dodao je. „Sve u svemu, moglo bi biti pogođeno i do 250.000 ljudi, možda i više.“

Najveći problem bio bi – gdje ih smjestiti. „Trenutne baze u SAD mogle bi da prime 5.000, možda 10.000 ljudi“, rekao je Kansijan. „Za ostale bi trebalo godinama graditi nove objekte.“

Tramp ne želi da izgleda slabo

Da li bi Tramp donio odluku takvog strateškog i političkog značaja, čije bi posljedice gotovo sigurno bile vidljive tek nakon njegovog mandata, veoma je upitno, smatra Jan Leser iz Njemačkog Maršalovog fonda (GMF).

„Već smo vidjeli pokušaj Trampa da povuče značajne snage iz Evrope tokom prvog mandata, što je naišlo na veliki otpor bezbjednosne zajednice u SAD i što je predsjednik Bajden kasnije obustavio“, rekao je Leser.

Kongres SAD takođe bi morao da odobri povlačenje, što nije izvjesno s obzirom na broj „jastrebova“ u Senatu. Nedavni dvostranački prijedlog zakona o strožim sankcijama Rusiji ima podršku do 90 od 100 senatora.

„Tramp ne želi da izgleda slabo. A drastično smanjenje američkog vojnog prisustva u Evropi upravo bi ga tako prikazalo“, rekao je Leser.

Pored toga, veliki dio američkih snaga u Evropi nisu borbene brigade (koje obično broje oko 5.000 vojnika), već pomoćno osoblje koje upravlja ogromnom vojnom infrastrukturom, naročito u Njemačkoj.

Istorijski gledano, baza Ramštajn i obližnji Regionalni medicinski centar Landštul, najveća američka bolnica van SAD, igrali su ključnu ulogu u podršci vojnim operacijama, posebno na Bliskom istoku.

„Bilo bi besmisleno najaviti povlačenje američkih trupa iz Evrope u trenutku kada eskalira rat između Izraela i Irana“, rekao je bivši ambasador Vilijam Kortni. „To bi vjerovatno izazvalo ogromne kritike“, dodao je Kortni, viši saradnik u RAND korporaciji.

Tu su i Trampovi pokušaji da posreduje u ratu u Ukrajini. „Tramp je povlačenje američkih trupa video u kontekstu svojih nada za kraj rata i poboljšanje odnosa sa Moskvom. Ispostavilo se da za to nema osnova – pregovaračke pozicije Rusije i Ukrajine su previše udaljene“, rekao je Kortni.

Ogromni troškovi

Ako bi američke trupe bile povučene, Evropa bi morala da zamijeni cijelu vojnu infrastrukturu koju SAD trenutno obezbjeđuju – baze, poligone, oružje, municiju, obavještajnu podršku i još mnogo toga, navodi se u studiji Međunarodnog instituta za strateške studije (IISS) iz Londona.

Cijena toga bila bi ogromna: devet autora studije procjenjuje da bi zamjena američkog doprinosa NATO-u evropskim sredstvima koštala oko 1 bilion dolara (870 milijardi evra).

Nije jasno koliko bi povlačenje američkih trupa koštalo američke poreske obveznike. Nijedan od stručnjaka citiranih u tekstu nije želio da iznese procjenu.

Zato nijedan od njih ne smatra da je takva odluka vjerovatna.

„Nema šanse“, rekao je Danijel Runde za Euronews, viši savjetnik u konsultantskoj firmi BGR Group i autor knjige Američki imperativ: Povratak globalnog liderstva kroz meku moć.

„Tramp to apsolutno neće uraditi. Njegov cilj je da natjera Evropljane da troše pet odsto BDP-a na odbranu. Onda će preći na sledeću stvar.“