Ovom prilikom Skupština Kosova namjerava da unaprijedi svoj status od posmatrača do pridruženog člana u ovoj organizaciji.

U saopštenju Parlamentarne skupštine NATO navodi se da će njeni poslanici, između ostalog, “odlučiti i o zahtjevima Malte i Skupštine Kosova da postanu delegacije pridruženih članica”.

“Biće riječi o stalnim izazovima na Zapadnom Balkanu, kao i strategijama za podršku partnerima u opasnosti i za povećanje angažmana sa globalnim jugom”, navodi se u saopštenju.

Kosovske vlasti saopštile su još u martu da je Stalna komisija Parlamentarne skupštine NATO unaprijedila status Skupštine Kosova u ovoj organizaciji.

U Srbiji se Međunarodni institut za bezbjednost zalaže za sprječavanje napredovanja Kosova u Parlamentarnoj skupštini NATO.

U tom institutu navode da bi davanje statusa pridruženog člana Skupštini Kosova “bilo štetno kako za Parlamentarnu skupštinu NATO, tako i za procese stabilizacije i evroatlantske integracije Zapadnog Balkana”.

“Demokratija na Kosovu nije funkcionalna. Njene institucije su opterećene izuzetno visokim nivoom korupcije i drugim nedemokratskim praksama, a prava manjinskih zajednica, posebno srpskih, nisu zaštićena”, navode iz ove institucije sa sjedištem u Beogradu.

Srbija, koja ne priznaje nezavisnost Kosova, neprestano lobira protiv Kosova, a odnedavno i protiv članstva u Savjetu Evrope.

Institut je saopštio i da je devet sadašnjih pridruženih članova Parlamentarne skupštine NATO iz “nezavisnih i međunarodno priznatih zemalja” te da bi “davanje istog statusa Skupštini Kosova bio opasan presedan”.

Kako funkcioniše Parlamentarna skupština NATO?

Parlamentarna skupština NATO je institucionalno odvojena od Alijanse, ali služi kao važna poveznica između tog vojnog saveza i parlamenata zemalja članica.

Sastoji se od 281 delegata iz sve 32 zemlje članice NATO.

Pored njih, u njegovim aktivnostima učestvuju i delegati iz devet pridruženih zemalja, četiri pridružene mediteranske zemlje, kao i osam parlamentarnih posmatračkih delegacija.

Pridruženi članovi – ono što Kosovo želi da postigne – mogu predstaviti rezolucije i podnositi amandmane na rezolucije. Takođe, oni mogu služiti kao specijalni izvjestioci udruženi u komitete, kako bi predstavili svoje perspektive u izvještajima Parlamentarne skupštine NATO.

Međutim, oni nemaju pravo glasanja o izvještajima, rezolucijama ili rukovodstvu Parlamentarne skupštine, niti doprinose njenom budžetu.

Trenutno je devet pridruženih članova, među kojima su Srbija i Bosna i Hercegovina.

Skupština Kosova je već godinama posmatračka delegacija sa dva mjesta u Parlamentarnoj skupštini NATO. Sa unaprjeđenjem statusa povećala bi se i kosovska delegacija.

Na sastanku u Sofiji učesnike će primiti generalni sekretar NATO Jens Stoltenberg i drugi visoki zvaničnici Alijanse i zemlje domaćina – Bugarske.

Razgovaraće se o temama koje se odnose na evroatlantsku odbranu i bezbjednost, sa fokusom na podršku Ukrajini i prioritete ovogodišnjeg samita NATO, koji će se održati u julu u Vašingtonu.

“Očekuje se da će Skupština tokom sjednice učvrstiti svoj nepokolebljiv stav o neopravdanom, ničim izazvanom i brutalnom ratu Rusije protiv Ukrajine, razgovarati o pružanju trenutne i dugoročne pomoći Ukrajini i usvojiti deklaraciju podrške Ukrajini do njene pobjede”, saopšteno je iz Parlamentarne skupštine NATO.

Kosovo i NATO

Nakon što je Rusija pokrenula invaziju punog obima na Ukrajinu u februaru 2022. godine, kosovske vlasti su zatražile ubrzano članstvo u NATO.

“Ubrzano članstvo Kosova u NATO i uspostavljanje stalne baze američkih snaga su neposredna potreba za garantovanje mira, bezbjednosti i stabilnosti na Zapadnom Balkanu i šire”, rekao je tadašnji ministar odbrane Kosova, Armend Mehaj.

NATO nije komentarisao ovaj zahtjev Kosova, ali je uvjerio da njegova mirovna misija u zemlji (KFOR) “omogućava hitno rješavanje bilo kakvog razvoja događaja koji može uticati na bezbjednosnu situaciju”.

NATO snage su na Kosovu prisutne od juna 1999. godine, nakon završetka rata i povlačenja srpskih snaga.

Kosovo graniči sa tri države članice NATO: Albanijom, Crnom Gorom i Sjevernom Makedonijom.

U redovima NATO su četiri zemlje koje još ne priznaju nezavisnost Kosova: Grčka, Španija, Rumunija i Slovačka.