Video
Obučena u plavu prašnjavu burku s komadom suvog hljeba u rukama, Khaleda drhti ispred svoje troje uplakane djece u improvizovanom izbjegličkom kampu na sjeveru Avganistana, prenosi Radio Slobodna Evropa.
Preporučeno
Ova 35-godišnjakinja, koja se predstavlja samo pod imenom, nalazi se među hiljadama ljudi koji su nedavno pobjegli od brutalnog vladanja ekstremističke grupe Islamske države (IDIL) u Darzabskom okrugu provincije Javzjan, prošlogodišnjem uporištu militanata.
Dok živi među stotinama drugih porodica u logoru koji je izmješten na periferiju glavnog grada provincije, Šebergan, Khaleda se prisjeća užasa života pod militantima.
“Odvedu mlade djevojke i nasilno ih udaju”, kaže Khaleda, dok drži svoju trogodišnju ćerku koja nosi bočicu za vodu.
“Vidjela sam kako su ubijali ljude iz mog sela. Prisiljavali su mladiće da se bore za njih. Ništa ne možemo učiniti”.
Lokalni ogranak IDIL-a u Avganistanu stvorio je nevjerovatnu reputaciju brutalnosti, odsjecanjem glava svojim protivnicima ili tako što ih prisiljavaju da stoje na minskim poljima.
Ali, dok su prisilne brakove i silovanja priznale ekstremne grupe u Iraku i Siriji, one su manje prijavljivane u Avganistanu, gdje je seksualno nasilje društveni tabu.
Ipak, priče poput onih koje je ispričala Khaleda pojavile su se u posljednjih nekoliko sedmica kada su hiljade ljudi pobjegli iz Darzaba.
Ekstremiste IDIL-a su u Darzabu porazile suparničke militantne grupe, Talibani i avganistanske snage sigurnosti 31. jula, nakon nekoliko sedmica žestokih sukoba. Desetine boraca IDIL-a je ubijeno i preko 200 se predalo vladinim snagama.
Mnogi stanovnici su pobjegli tokom borbe za Šebergan, gdje hiljade njih, poput Khalede, žive od hrane i vode koju dobijaju od lokalne vlasti i inostranih humanitarnih grupa.
“Bilo je usred noći”, kaže Khaleda, porijeklom iz sela Sardara, čiji muž radi kao radnik u susjednom Iranu.
“Sjeli smo na motocikl, imali smo samo odjeću koju smo nosili, a sve ostalo smo ostavili”.
Khaleda kaže da je ona, kao i mnogi drugi, oprezna kada je riječ o povratku u svoje domove zbog straha da se IDIL može vratiti.
“Ona je silovana”
Mariam, koja je prošle sedmice pobjegla iz Darzaba, živi sa suprugom i dvoje djece u improvizovanom kampu u Šeberganu. Ova 28-godišnjaka se sjeća kako su njenu petnaestogodišnju sestru kidnapovali ekstremisti IDIL-a.
“Daeš borci došli su u kuću moje majke”, kaže Mariam, koristeći arapski naziv za IDIL.
“Ubili su mog zeta, odveli su moju najmlađu sestru u drugo selo, silovali su je i natjerali da se uda za lidera Daeša”, priča Mariam i kaže da ne zna gdje je njena sestra i da li je još živa.
Osim brutalnosti prema ženama, ekstremisti su takođe ubijali lokalne starješine i one koji su smatrali vladinim simpatizerima. Mještani kažu da su militanti koristili i djecu kao vojnike, a tu informaciju je potvrdio veliki broj djece ili mladića među borcima IDIL-a koji su se predali vladinim snagama.
Mala, ali moćna grupa
Militanti IDIL-a su mala ali snažna grupacija u Avganistanu gdje se prvi put pojavila 2015. godine.
U 2017. militanti su osvojili Darzab i okrug Kuš Tepa u Javzjanu, udaljenoj pokrajini koja graniči sa Turkmenistanom i nalazi se na ključnoj ruti krijumčarenja droge. Islamisti su protjerani iz ove regije nakon višemjesečnih vazdušnih udara američkih i avganistanskih snaga kao i kopnene operacije u kojoj su ubijeni i njihovi lideri. IDIL se istovremeno suočio i sa sveopštom ofanzivom talibana.
Uprkos padu u Javzjanu, IDIL ima uporište u istočnoj provinciji Nangarar, duž pakistanske granice, odakle je napala avganistanske i međunarodne bezbjednosne snage, vjerske manjine i strane radnike u gradovima poput Džalalabada i glavnog grada Kabula.
U Afganistanu se trenutno bori oko 2.000 militanata IDIL-a, protiv kojih američke i avganistanske snage vode nemilosrdnu ofanzivu i Kabul. Tvrde da su u vojnim operacijama ubili nekoliko stotina ekstremista i njihovih komandanata, iako stanovnici u istočnom Avganistanu kažu da ekstremisti zadržavaju kontrolu nad znatnim dijelom teritorije.
