Video
Istraživači Univerziteta tehnologije Čalmers u Švedskoj pokrenuli su autonomnu laboratoriju koja uz pomoć AI sistema i uz minimalno učešće ljudi dolazi do naučnih otkrića u biologiji.
Kombinujući napredak u velikim jezičkim modelima, automatizovanom zaključivanju i laboratorijskoj automatizaciji, istraživači su stvorili zatvorenu laboratoriju zasnovanu na vještačkoj inteligenciji, sposobnu da sprovodi istraživanja na pekarskom kvascu Saccharomyces cerevisiae. Kao početnu osnovu vještačka inteligencija dobila je naučne podatke, uključujući informacije o genomu kvasca, njegovom metabolizmu i ranijim istraživanjima, prenosi Chalmers.
„To je previše informacija da bi ih čovjek mogao analizirati, ali naš AI-naučnik može da prepozna perspektivna biološka pitanja, predloži eksperimente kojima bi se ona testirala, procijeni rezultate eksperimenata i postepeno unapređuje svoje razumijevanje na osnovu novih dokaza”, kaže Evgenija Tjukova, naučnica koja radi postoktorska istraživanja na Univerzitetu tehnologije Čalmers i jedna od autorki nove studije u kojoj je opisan ovaj koncept.
„Umjesto da služi samo kao alat za podršku u odlučivanju, AI-naučnik aktivno stvara nova naučna saznanja”, ističe Tjukova.
Spajanje sposobnosti vještačke inteligencije da razmišlja sa mogućnošću da sama izvodi eksperimente predstavlja veliki napredak u razvoju koncepta AI-naučnika. Tjukova je ovaj razvoj uporedila sa autonomnim vozilima, kod kojih se vještačka inteligencija i mašinsko učenje koriste za obradu informacija, donošenje zaključaka i preduzimanje radnji.
Prema riječima Rosa Kinga, profesora na Odsjeku za računarstvo i inženjerstvo Univerziteta tehnologije Čalmers i Univerziteta u Geteborgu, koji je vodeći autor studije, autonomne laboratorije će izazvati revoluciju u istraživanjima jer će sistematski proučavati biološke teme mnogo brže nego što je to danas moguće.
„AI-naučnici će sarađivati sa ljudskim naučnicima kako bi ubrzali otkrića u biologiji, medicini i biotehnologiji. Takvi AI sistemi imaju potencijal da skrate vrijeme potrebno za istraživanje složenih naučnih pitanja i da optimalno koriste laboratorijske resurse”, kaže profesor King.
Autori studije objavljene u časopisu Journal of The Royal Society Interface naglašavaju da će autonomna vještačka inteligencija za sada dopunjavati rad naučnika tako što će sve više preuzimati rutinske cikluse stvaranja hipoteza i eksperimentalnog testiranja.
„Ljudski naučnici i dalje su neophodni za utvrđivanje istraživačkih prioriteta, tumačenje šireg naučnog konteksta i obezbjeđivanje etičkih standarda. Buduće generacije autonomnih sistema za otkrivanje novih saznanja biće sve sposobnije da sarađuju sa ljudskim naučnicima i postanu vrijedni partneri u rješavanju nekih od najzahtjevnijih pitanja u biologiji i medicini”, ističe profesor King.
Profesor Ros King prvi je razvio koncept višenamjenskog robotskog naučnika. Njegov prvi robotski naučnik, Adam, bio je osmišljen da samostalno sprovodi naučne eksperimente i stvara nova saznanja. Kasnije je razvio drugog robotskog istraživača, naučnicu Evu, koja je projektovana da radi na otkrivanju ljekova.
Osnovna ideja korišćenja robotskih sistema za automatizaciju i ubrzavanje naučnih otkrića u međuvremenu je proširena i na druga područja istraživanja, uključujući hemiju i druge specijalizovane naučne zadatke.
