Tim sa Univerziteta u Kembridžu kaže da je ovo prvi put da je ključna komponenta vakcine u potpunosti dizajnirana korišćenjem vještačke inteligencije, a zatim testirana na ljudima. Nova vakcina je dizajnirana da djeluje protiv svih korona virusa, što uključuje varijante Kovida, ali i viruse koji trenutno inficiraju životinje, i mogla bi da pokrene sljedeću pandemiju, piše BBC, prenosi Dan.
Postojeće vakcine uče naš imuni sistem kako da prepozna i bori se protiv infekcije. Međutim, neki virusi, poput onih koji izazivaju Kovid ili grip, vješti su u promeni svog izgleda ili mutaciji, zbog čega vakcine brzo zastarijevaju i potrebno ih je redovno ažurirati. „Uvijek kasnimo”, rekao je profesor Džonatan Hini sa Univerziteta u Kembridžu. „Ono što pokušavamo da uradimo jeste da predvidimo događaje do tačke u kojoj možemo da se zaštitimo od novih epidemija ili pandemija”.
Za razliku od tradicionalnog pristupa, gdje se vakcine dizajniraju na osnovu trenutno cirkulišućeg soja virusa, istraživači iz Kembridža su usvojili drugačiji pristup. Koristili su poznate genetske kodove niza korona virusa, prikupljene kroz programe za praćenje potencijalnih virusnih prijetnji. Ove podatke je analizirala vještačka inteligencija, koja je zatim dizajnirala „super-antigen“. To je komponenta koja može da trenira imuni sistem da pruži zaštitu od cijele porodice virusa, čak i ako mutiraju ili ako nova infekcija pređe sa životinja na ljude.
Antigeni su ključni dio vakcina jer su ono što imuni sistem uči da napada. Hini je napomenuo da je ovo prvi put da je antigen dizajniran vještačkom inteligencijom testiran na ljudima. Dodao je da nas je tehnologija „sve iznenadila“ i da je „nevjerovatno šta možemo da uradimo sa njom za dobrobit čovječanstva“.
,,Ovo je stvaranje vakcina koje nas štite ne samo od današnjih virusa, već i od onoga što bi moglo da izazove sljedeću epidemiju ili bolest”, rekao je Hini za BBC News. „Ovo je fundamentalna promena u načinu na koji se pripremamo za pandemije”.
Prva klinička ispitivanja sprovedena su na 39 ljudi, prvenstveno radi procjene bezbjednosti takve vakcine. Očekuje se da će druga studija, u kojoj će učestvovati oko 200 ljudi, pružiti bolji uvid u to koliko dobro vakcina trenira imuni sistem. Rezultati, detaljno opisani u časopisu „Journal of Infection”, kažu da je uticaj na imuni sistem bio „skroman”, ali su i dalje ohrabrujući u naučnoj zajednici.
Profesor Sol Faust sa Univerziteta u Sautemptonu, koji je sproveo neka od ispitivanja, rekao je da dizajn uz pomoć vještačke inteligencije „definitivno ima potencijal” i da je „zaista uzbudljiv”.„Posebno je zanimljivo da je tehnologija mnogo bolja u dizajniranju vakcina za potencijalne pandemije, gdje se virusi stalno mijenjaju”, rekao je za BBC.
Iako je rad na vakcini protiv korona virusa još uvijek u ranoj fazi, tim iz Kembridža već razvija druge vakcine zasnovane na istoj tehnologiji. U toku su ispitivanja na životinjama univerzalnih vakcina protiv sezonskog gripa, koje ne bi trebalo prilagođavati svake godine, kao i vakcine protiv ptičjeg gripa H5N1, u slučaju da virus koji trenutno pogađa populacije ptica postane ljudska pandemija. Takođe se razmatra vakcina protiv virusnih hemoragijskih groznica, koje uključuju sojeve ebole.
Profesor Endi Polard, direktor Oksfordske grupe za vakcine, koji nije bio uključen u studiju, rekao je da je ovaj pristup dao ubjedljive dokaze u studijama na životinjama. „Ovo su fascinantni podaci i malo ko bi predvidio da će biti moguće generisati ovakve imune odgovore”, rekao je za BBC News. Pravi test, dodao je, bio bi na ljudima, čiji se imuni sistem razlikuje od onog kod laboratorijskih miševa, oblikovan godinama izlaganja raznim infekcijama.
U širem smislu, Polard vjeruje da će vještačka inteligencija biti „prekretnica” u istraživanju vakcina jer njeni alati imaju potencijal da predvide kako će imuni sistem reagovati na vakcinu, što bi značajno ubrzalo razvoj i „spasilo živote”. Profesorka Marijan Najt, naučna direktorka Nacionalnog instituta za istraživanje zdravlja i njege, slaže se: „Izuzetan uspjeh ovog ispitivanja ‘super-antigena’ koje je dizajnirala vještačka inteligencija označava ključni korak napred u našoj sposobnosti da obezbijedimo široku i dugotrajnu zaštitu od virusa”.
Preporučeno
Video