A da upravo Huawei predstavlja “značajno veći rizik” od drugih dobavljača 5G tehnologije, saopštio je zvaničnik Evropske komisije.

A zvaničnik NATO je za RSE kazao da su njene članice “dužne da sprovedu temeljne procjene rizika i ranjivosti” u ovoj oblasti.

Crna Gora je prošle godine donijela novi Zakon o elektronskim komunikacijama.

On propisuje da Vlada može odlučiti o ograničavanju nabavke i upotrebe opreme određenog proizvođača, za koju smatra da može imati štetne posljedice po nacionalnu bezbjednost.

Iz Vlade nijesu odgovorili na upit šta preduzimaju u cilju zaštite crnogorskih interesa na ovom polju.

Odgovori nijesu stigli ni iz Huaweija.

Zabrinutost zbog moguće špijunaže i sabotaže

Kineske kompanije, posebno Huawei i ZTE, igraju ključnu ulogu u razvoju i implementaciji 5G širom svijeta.

“Iako su rješenja kineskih kompanija tehnološki napredna i cjenovno konkurentna, njihove veze sa kineskim državnim i obavještajnim strukturama izazivaju zabrinutost u pogledu bezbjednosti, uključujući mogućnosti špijunaže, sabotaže i kontrole ključne infrastrukture”, upozorava se u studiji DFC-a.

Zabrinutost i strahovi zapadnih zemalja su pojačani zbog kineskog zakona o nacionalnoj bezbjednosti. Taj zakon obavezuje njihove kompanije da sarađuju sa državnim obavještajnim službama.

Sjedinjene Američke Države predvode globalnu kampanju protiv korišćenja kineske 5G opreme, posebno kompanija Huawei i ZTE.

Iz DFC-a navode da je istraga Federalnog istražnog biroa (FBI) iz 2022. otkrila da se oprema Huaweija može koristiti za ometanje vojnih komunikacija SAD, uključujući one koje se odnose na njen nuklearni arsenal.

Više zemalja se u međuvremenu pridružilo SAD u zabrani korištenja 5G opreme dvije kineske kompanije.

Dvije koriste evropske, jedna kineske stanice

Analizirajući opremu crnogorskih telekomunikacionih kompanija u ovoj oblasti, iz DFC-a su utvrdili da dvije koriste bazne stanice evropske kompanije Ericsson a kompanija One koristi stanice kineskog Huaweija.

Iz DFC-a su preporučili definisanje jasnih bezbjednosnih standarda za kineske tehnologije, u skladu sa NATO i EU.

“Neophodno je razviti bezbjednosne protokole i regulatorne mehanizme za procjenu i upotrebu kineske tehnologije, naročito u kontekstu 5G infrastrukture i sajber bezbjednosti”.

One: Institucije nijesu izražavale zabrinutost

Iz kompanije One, koja koristi bazne stanice Huawei, kazali su da u potpunosti poštuju propise koji se odnose na bezbjednost telekomunikacionih sistema i da su u stalnoj komunikaciji sa crnogorskim institucijama.

“Do sada nijedna nadležna institucija nije izrazila zabrinutost u vezi sa tehnologijama koje se koriste u našoj mreži”, kazali su za RSE iz kompanije koja je u vlasništvu mađarske grupacije 4iG.

Iz kompanije dodaju da sprovode redovne tehničke i bezbjednosne provjere, kako bi se obezbijedilo da se mreža ne zloupotrijebi na bilo koji način koji bi ugrozio korisnike ili bezbjednost države.

Saveznice u NATO-u dužne da sprovedu temeljne procjene

Iz NATO-a su kazali da članice redovno razgovaraju o izazovima koje predstavljaju nove tehnologije, uključujući 5G.

NATO ozbiljno shvata mogućnosti i izazove koje predstavljaju nove komunikacione tehnologije, kazao je neimenovani zvaničnik saveza za RSE.

“Već imamo osnovne uslove za otpornost civilnih komunikacionih mreža, uključujući 5G”.

Ističu da su u okviru toga saveznice dužne da sprovode temeljne procjene rizika i ranjivosti, uključujući identifikaciju i smanjivanje sajber prijetnji.

Zemlje kandidati da podreže smjernice EU

Iz Evropske komisije ističu da je bezbjednost 5G mreža “ključna za našu ekonomiju”.

Ova insitucija je sredinom 2023. procijenila da Huawei predstavlja značajno veći rizik od drugih dobavljača 5G, napomenuo je jedan zvaničnik Komisije za RSE.

“Komisija stoga smatra da države članice mogu da donose odluke na osnovu Paketa instrumenata za 5G (Toolbox) kako bi ograničile ili isključile Huawei iz svojih 5G mreža”.

Dodaje da ta institucija poziva članice koje nisu do sada implementirale Paket instrumenata za 5G da usvoje relevantne mjere za efikasno i brzo adresiranje rizika koje predstavljaju identifikovani dobavljači.

“Nedostatak brze akcije izlaže cijelu EU jasnom riziku”, navodi zvaničnik.

U tom kontekstu, Komisija preporučuje zemljama kandidatima da osiguraju da bezbjednost i integritet njihovih 5G mreža budu usklađeni sa standardima EU, kazao je njen zvaničnik za RSE.

EK je u ovomjesečnom izvještaju navela da Crna Gora mora započeti primjenu Toolboxa za 5G.

U informaciji Vlade o ispunjenju mjerila za zatvaranje pregovaračkog poglavlja Informatičko društvo i mediji se navodi da je novi Zakon o elektronskim komunikacijam u potpunosti usklađen sa Evropskim zakonikom o elektronskim komunikacijama.

“U vezi sa 5G Toolbox-om… radiće se na razvijanju specifičnih smjernica koje će definisati korake za procjenu profila rizika dobavljača, uključujući kriterijume za identifikaciju dobavljača visokog rizika”, navodi se u dokumentu iz oktobra 2024.

Dodaje se da će smjernice obuhvatiti i odgovarajuća ograničenja za učešće takvih dobavljača u kritičnim i osjetljivim dijelovima 5G mreža.

Crna Gora bi sljedeće godine trebalo da zatvori ovo poglavlje.