Singularnost se opisuje kao prekretnica posle koje će vještačka inteligencija opšte namjene biti sposobna da nadmaši i najveće ljudske umove.

U takvom scenariju, buduća naučna otkrića i tehnološki razvoj u velikoj mjeri bili bi djelo mašina, a ne ljudi, prenosi RTS.

VEĆ JE POČELO

Prema riječima Sema Altmana, suosnivača i direktora kompanije OpenAI, taj proces je već započeo.

„Mi smo sada u singularnosti. Ovo je taj trenutak“, rekao je Altman nedavno u jednom podkastu, ocijenivši da je riječ o „nevjerovatno pozitivnom i dobrom trenutku za svijet”.

MASK I AI

Altman nije jedini predstavnik tehnološke industrije koji iznosi takvu ocjenu. Ilon Mask, direktor kompanija Tesla i Spejs-Iks, početkom godine je na društvenoj mreži Iks napisao: „Ušli smo u singularnost”.

Ipak, Mask je istovremeno i jedan od najoštrijih kritičara nekontrolisanog razvoja vještačke inteligencije, prenosi The Independent.

Više puta je upozoravao da bi ona mogla biti opasnija od nuklearnog oružja i da bi čovječanstvo, bez odgovarajućih mjera zaštite, moglo da izgubi kontrolu nad sopstvenom tehnologijom.

ŠTA JE TEHNOLOŠKA SINGULARNOST?

Pojam tehnološke singularnosti označava trenutak u kojem tehnološki razvoj postaje toliko brz da ga ljudi više ne mogu predvidjeti niti kontrolisati.

Ovu ideju je šezdesetih godina prošlog vijeka popularizovao britanski matematičar Irving Džon Gud, koji je pretpostavio postojanje „ultrainteligentne mašine“ sposobne da neprestano unapređuje sopstvenu inteligenciju. Takav proces, poznat kao „eksplozija inteligencije“, mogao bi da učini ljudsku inteligenciju sporednom.

Koncept je devedesetih godina dodatno razvio matematičar i pisac Vernor Vindž, dok je američki futurista Rej Kurcvajl procijenio da bi singularnost mogla da nastupi 2045. godine. Sa druge strane, Dario Amodei, direktor kompanije Anthropic, smatra da bi do toga moglo doći već 2027.

REVOLUCIJA ILI POSTEPENA PROMJENA

Prema klasičnom shvatanju, tehnološka singularnost još nije nastupila. Najsavremeniji sistemi, poput modela na kojima se zasniva ChatGPT, izuzetno su uspješni u pojedinim zadacima, ali i dalje zavise od ljudskog nadzora. Oni ne stvaraju samostalno nove naučne oblasti niti se bez ljudske intervencije neprekidno usavršavaju.

Ipak, granica između sadašnjih mogućnosti i onoga što se naziva singularnošću postaje sve manje jasna. Altman smatra da ona neće biti jedan dramatičan događaj, već postepen proces koji je već počeo.

Kako vještačka inteligencija preuzima sve više intelektualnih poslova – od analize podataka i formulisanja hipoteza do automatizacije složenih procesa – moguće je da će razmjere tih promjena postati jasne tek sa vremenske distance.

Istovremeno, brojni naučnici ostaju skeptični. Prema njihovom mišljenju, veliki jezički modeli koji pokreću današnje sisteme vještačke inteligencije imaju suštinska ograničenja i možda nikada neće dostići istinsko rasuđivanje, kreativnost i samostalnost.

,,MAKSIMIZATOR SPAJALICA”

Dok traje rasprava o mogućnostima vještačke inteligencije, sve češće se ukazuje i na njene potencijalne opasnosti.

Jedan od najpoznatijih primjera je misaoni eksperiment „maksimizator spajalica“, koji je 2003. godine predstavio švedski filozof Nik Bostrom. On je zamislio superinteligentni sistem čiji je jedini zadatak da proizvede što veći broj spajalica.

Bez jasno postavljenih ograničenja, takva inteligencija mogla bi da zaključi da su ljudi prepreka ostvarenju tog cilja, pa čak i da raspoložive prirodne resurse, uključujući i ljudska tijela, iskoristi za proizvodnju spajalica.

Pojedini istraživači upozoravaju da su se pojedini oblici neočekivanog ponašanja naprednih modela već mogli uočiti tokom testiranja, kada su pokušavali da samostalno pronađu načine za ostvarivanje zadatih ciljeva.

I sam Altman priznaje da pred razvojem vještačke inteligencije i dalje stoje ozbiljni izazovi u oblasti bezbjednosti i usklađivanja sistema sa ljudskim vrednostima. Prema njegovim riječima, i prije eventualnog dolaska superinteligencije mogu se očekivati značajne promjene na tržištu rada i u svjetskoj ekonomiji.

Kao što su industrijska revolucija i internet temeljno promijenili društvo, tako bi i vještačka inteligencija mogla da označi početak nove epohe. Koliko će te promjene biti korisne, a koliko rizične, pokazaće tek vrijeme.