Video
Nastup je „nekoliko puta prekidan oduševljenim ovacijama publike“, napisao je jedan kritičar poslije koncerta u Beču.
Kako prenosi Index.hr, premijeri je prisustvovao i njen gluvi kompozitor, a publika nije mogla da zna da sluša buduću himnu Evrope. Vjekovima kasnije, muzičko djelo burne političke istorije smatra se remek djelom zapadne klasične muzike.
Bila je to prva simfonija u istoriji muzike koja je uključivala hor, a neki tadašnji kritičari su se pitali da li je posljednji stav simfonije, sa stihovima iz pjesme „Oda radosti” Fridriha Šilera, još uvijek previše nekonvencionalan.
“Betoven je bio avangarda. Bio je hipermoderan”, rekao je o kompozitoru koji je rođen u Bonu 1770. i umro u Beču 1827. ugledni austrijski dirigent Martin Haselbek.
Bečko pozorište u kome je prvi put izvedena Deveta simfonija danas više ne postoji. Zbog toga će 7. maja četiri njena stava interpretirati četiri različita ansambla: Gevandhausorkester u Lajpcigu, Orkestar Pariza u francuskoj prestonici, orkestar Teatra alla Scala u Milanu i Bečki simfonijski orkestar.
Himna radosti i prijateljstva
Za Devetu simfoniju, Betoven se oslonio na pjesmu koja je u to vrijeme bila veoma poznata i koju su drugi prije njega muzicirali. Šiler je napisao „Odu radosti” 1785. godine, a pjesma je bila hit i prije nego što ju je Betoven prihvatio, objašnjava istoričarka muzike Beate Kraus.
Kao himna radosti i prijateljstva, bila je popularna među studentima. Šilerovi stihovi postali su srž Betovenove Devete simfonije.
Izvedena i za Hitlerov rođendan
Betovenova muzika je instrumentalizovana tokom nacističke vladavine, a Deveta simfonija je čak izvedena za Hitlerov rođendan. U komunističkoj Istočnoj Njemačkoj, kompozitorovo djelo je tumačeno kao muzika mira i prijateljstva među narodima.
„Samo u miru možemo da njegujemo naše narodno nasljeđe“, pisalo je na plakatu za izvođenje Devete simfonije 1952. godine. „Oda radosti“ je pratila njemačku podjelu i ponovno ujedinjenje. Pedesetih i šezdesetih godina prošlog vijeka bila je himna ujedinjene njemačke reprezentacije na Olimpijskim igrama.
Nakon pada Berlinskog zida, slavni dirigent Leonard Bernštajn je u decembru 1989. godine izveo simfoniju u Istočnom i Zapadnom Berlinu. Većina Betovenovih rukom pisanih partitura za Devetu simfoniju danas se čuva u Državnoj biblioteci u Berlinu. Tokom Drugog svjetskog rata i tokom podjele Njemačke, međutim, čuvani su na različitim mjestima.
Neki ljudi je ne vole zbog politike
Početkom 1970-ih, austrijski dirigent Herbert Karajan razbio je složeni četvrti stav sa njegovim disonansama, dramatičnim obrtima i prepletenim vokalima u himnu Savjeta Evrope prikladnu za mase. Kasnije je postala himna Evropske unije. Zbog toga Betovenovo remek-djelo nije omiljeno u određenim političkim krugovima.
Na primjer, poslanici u Evropskom parlamentu iz britanske partije Bregzit okrenuli su leđa dok se u Evropskom parlamentu svirala himna EU. Neki članovi desničarske političke grupe Identitet i demokratija ostali su da sjede prije nekoliko dana kada je odsvirana Deveta simfonija na svečanosti povodom dvadesetogodišnjice proširenja EU 2004. godine.
Ali moguće je i jednostavno uživati u Betovenovom remek-djelu bez ikakve politike. U Japanu je izvođenje Devete simfonije sa amaterskim horovima novogodišnja tradicija. Najveći od ovih koncerata održava se u Osaki sa ukupno 10.000 pjevača, pod dirigentskom palicom Jutaka Sadoa.
Preporučeno
Sado, koji je i šef-dirigent Tonkunstler orkestra u Austriji, rekao je da među učesnicima ima oboljelih od raka ili ljudi koji brinu o starim i nemoćnim i žele da crpe snagu iz muzike. Betovenova muzika pokazuje da do radosti nije tako lako, kaže Sado.
