Video
U zakon, usvojen u skupštini 29. januara, dodata je odredba kojom se jasno navodi da „životna zajednica ne stvara obavezu na seksualne odnose”.
Zakon ujedno onemogućava da se izostanak seksualnih odnosa koristi kao argument za pokretanje brakorazvodne parnice.
Iako se ne očekuje da će imati veliki uticaj u sudskoj praksi, zagovornici vjeruju da će zakon doprinijeti odvraćanju od silovanja u braku.
– Dozvoljavajući da takvo pravo ili dužnost opstane, mi kao društvo dajemo saglasnost sistemu dominacije i predatorskog odnosa muža prema ženi – rekla je predlagačica zakona, poslanica Zelenih Mari-Šarlot Garin, prenosi BBC na srpskom.
– Brak ne znači trajni i neopozivi pristanak na seksualne odnose – dodaje Garin.
Novim zakonom uklanja se pravna nejasnoća, iako „bračna dužnost” formalno ne postoji u zakonima.
Francuski građanski zakonik definiše bračne obaveze kao „poštovanje, vjernost, podršku i pomoć” i navodi da se supružnici obavezuju na „zajednicu života”.
Nigdje se u propisu ne pominju se „bračna”, odnosno seksualna prava. Porijeklo tog pojma leži u srednjovekovnom crkvenom pravu.
Ipak, sudije su u savremenim brakorazvodnim postupcima povremeno široko tumačile pojam „zajednice života”, podrazumijevajući i seksualne odnose.
U poznatom slučaju iz 2019. godine, utvrđeno je da je žena godinama uskraćivala seks mužu, posle čega mu je odobren razvod po osnovu krivice, što je podrazumijevalo njenu odgovornost.
Žena se potom obratila Evropskom sudu za ljudska prava, koji je prošle godine presudio protiv Francuske jer je odbijanje seksualnih odnosa bilo prihvaćeno kao osnov za razvod po krivici.
Feminističke organizacije pozdravile su ovu presudu kao važan iskorak.
Odluka Evropskog suda u praksi je onemogućila da bilo koji francuski sudija u brakorazvodnim parnicama donese sličnu presudu, zbog čega je novi zakon prije svega zamišljen kao razjašnjenje, a malo je vjerovatno da će imati veliki uticaj na sudsku praksu.
Aktivisti ističu da u društvu i dalje preživljava ideja da žene imaju „dužnost” seksualnog pristanka prema muževima, što treba otvoreno kritikovati.
Kao simbol tog problema navodi se slučaj iz Mazana iz 2024. godine, u kojem su Žizel Peliko višestruko silovali muškarci koje je njen muž angažovao, pri čemu su neki optuženi tvrdili da su pretpostavili njen pristanak na osnovu onoga što im je muž rekao.
U Francuskoj, kao i u većini drugih zemalja, bračno silovanje je danas jasno definisano kao krivično djelo, dok su prije 1990. godine muškarci mogli da tvrde da brak podrazumijeva saglasnost.
Od novembra prošle godine, pravna definicija silovanja u Francuskoj dodatno je proširena tako da podrazumijeva pojam nepristanka.
Ranije je silovanje bilo definisano kao seksualni čin izvršen uz „nasilje, prinudu, prijetnju ili iznenađenje”.
Sada se silovanjem smatra polni odnos za koji ne postoji „informisana, konkretna, prethodna i opoziva saglasnost”.
Preporučeno
Ćutanje ili izostanak reakcije ne znače pristanak, piše u zakonu.
