Video
Fric Šmenkel nije bio jedini njemački vojnik koji je napustio Vermaht i prešao na sovjetsku stranu, ali je jedini koji je dobio najviše priznanje SSSR-a.
Tokom Drugog svjetskog rata na stotine Njemaca je prebjeglo na sovjetsku stranu. Sovjeti većini njih nisu dozvolili da učestvuju u borbenim dejstvima i držali su ih daleko od linije fronta, piše Ruska riječ.
Nekima je, ipak, borba protiv nacista bila omogućena. Među njima je najpoznatiji Fric Šmenkel, bivši radnik iz Ščećina. On se nekoliko godina borio rame uz rame sa sovjetskim vojnicima protiv njemačke armije. Organizovao je na desetine uspješnih operacija i diverzantskih akcija i sam učestvovao u njima. Nažalost, Šmenkelove zasluge su postale poznate tek 20 godina nakon njegove smrti.
Ubijeđeni antinacista
Fric je uvijek prezirao i mrzio nacizam, naročito otkako su nacisti ubili njegovog oca za vrijeme komunističkih demonstracija 1923. godine. Fric je imao ista shvatanja kao i otac, i stupio je u Ligu mladih komunista Njemačke. Nikada nije učestvovao u velikim ilegalnim akcijama, ali je ipak bio pod stalnim nadzorom Gestapoa.
Šmenkel je mobilisan 1938, ali je ubrzo završio u zatvoru zbog intenzivnog antiratnog agitiranja i izbjegavanja vojničke službe. U oktobru 1941. godine je oslobođen i poslat na Istočni front radi “prevaspitavanja”. Tamo je odlučio da dezertira. U svom posljednjem pismu ženi Erni 25. novembra napisao je: “Sada znam šta treba da radim”.
FOTO: Wikipedia
“Lenjin, Staljin, Telman”
Krajem novembra 1941. godine Fric Šmenkel je dezertirao iz 186. streljačke divizije, razmještene u Smolenskoj oblasti. Krio se u obližnjim selima u pokušaju da se dokopa teritorije koju je kontrolisala Crvena armija.
Šmenkel nije govorio ruski, ali je stalno ponavljao tri riječi: “Lenjin, Staljin, Telman”. Zauzvrat su mu mještani davali hranu i krov nad glavom, a on je njima pomagao u domaćinstvu.
U jednom trenutku nije imao sreće i dospio je Njemcima u šake. Kao dezerter je osuđen na strijeljanje, ali ga je spasao partizanski odred “Smrt fašizmu”, koji je upao u selo i oslobodio Frica.
Ivan Ivanovič
Partizani su saznali za Šmenkelov slučaj, ali mu nisu mnogo vjerovali. Nisu mu dali nikakvo oružje osim dvogleda. I bili su spremni da ga ubiju čim napravi pogrešan korak.
Fric je, međutim, dobio šansu da se pokaže. Kada su Njemci opkolili selo u kome se nalazio partizanski odred on je našao pušku i pokazao koliko je dobar strijelac. Učinio je mnogo za spas odreda i tako stekao puno povjerenje i poštovanje sovjetskih partizana. Čak su mu dali nadimak “Ivan Ivanovič”.
Šmenkel je učio partizane da rukuju njemačkim mitraljezom MG-42, učestvovao u borbama, zarobljavao neprijateljski provijant, a u zasjedama i diverzantskim akcijama se predstavljao kao njemački poručnik.
Vijest o ovom njemačkom vojniku koji ratuje protiv njemačke armije stigla je čak do Berlina. Za hvatanje Šmenkela sovjetskim građanima su Njemci obećali 8 hektara zemlje, kuću i kravu, a njemačkim vojnicima 2.000 maraka i dva mjeseca odmora.
“Ivan Ivanovič” je nekim čudom izbjegao smrt kada su Njemci 23. januara 1943. pokrenuli veliku operaciju “Zvijezda padalica”, čiji je cilj bio uništavanje partizanskog odreda “Smrt fašizmu”. Od oko 4.000 partizana ubijeno je ili zarobljeno preko 1.500 ljudi.
Diverzantske akcije
Sovjetska komanda je procijenila da je Šmenkelove izuzetne sposobnosti bolje primijeniti u velikim diverzantskim akcijama nego u partizanskom ratovanju. Zato je on u junu 1943. godine prebačen u izviđački odred Zapadnog fronta. Posle određene obuke Fric je postavljen za zamjenika komandira diverzantskog odreda “Polje” koji je dejstvovao u zapadnoj Bjelorusiji.
Krajem decembra 1943, “Ivan Ivanovič” je krenuo na posljednji zadatak u neprijateljskoj pozadini. Nekoliko nedjelja kasnije Šmenkel je zarobljen zajedno sa dvojicom drugova i pogubljen u okupiranom Minsku. Bilo je to 22. februara 1944. godine. Posle toga je njegovo ime bilo dugo prepušteno zaboravu.
Preporučeno
FOTO: Wikipedia
Priznanje sa zakašnjenjem
Ime Frica Šmenkela je “isplivalo” tek 1961. godine kada su sovjetski organi bezbjednosti istraživali slučaj u kome su Šmenkelovi vojnici uništili odred njemačke policije. Isljednici su bili fascinirani činjenicom da je Njemac rukovodio sovjetskim partizanskim odredom i počeli su da prikupljaju detaljne podatke o njegovom životu. Posle tri godine istraživanja, kada su svi detalji već bili poznati, Fric Šmenkel je nagrađen najvišim sovjetskim priznanjima, Lenjinovim ordenom i zvanjem Heroja Sovjetskog Saveza.
Posle toga je Šmenkelova popularnost sve više rasla. Postao je junak članaka, knjiga i filmova. Njegova žena Erna je pozvana da posjeti SSSR. U njegovu čast je dobila naziv ulica u Berlinu i 1. lovačka eskadrila istočnonjemačkog ratnog vazduhoplovstva. Posle raspada Sovjetskog bloka ime Frica Šmenkela je po drugi put prepušteno zaboravu, prenosi Blic.
