Video
Tijelo se polako povlači iz svoje reproduktivne funkcije, donoseći niz fizičkih i emocionalnih izazova. Ovaj period obilježavaju promjene koje tijelo doživljava.
Edukacija o menopauzi i podrška zdravstvenih stručnjaka i zajednice igraju ključnu ulogu u prilagođavanju žena ovim promjenama. Svaka žena doživljava menopauzu na svoj način, piše Stetoskop.
Razlika između perimenopauze i menopauze
Perimenopauza i menopauza su dva stadijuma u životu žene, oba povezana sa prestankom menstrualnog ciklusa.
Perimenopauza je prelazni period koji prethodi menopauzi i počinje par godina prije njenog početka. Manifestuje se promjenama u menstrualnom ciklusu, koji može postati povremeno neuredan, a zbog toga se često javlja hormonski disbalans.
Menopauza je period kada menstruacija prestaje. Tačnije, menopauza počinje kada žena nema menstrualni ciklus tokom cijele godine.
Simptomi
Simptomi perimenopauze mogu se pojaviti i u menopauzi, osim što ciklus više ne postoji.
Perimenopauza može uključivati:
- neuredne cikluse,
- promjene u obimu i dužini trajanja krvarenja,
- valunge,
- noćno znojenje,
- nesanicu,
- promjene raspoloženja,
- depresiju,
- anksioznost,
- promjene u zdravlju vagine (suvoća, smanjena elastičnost vaginalnih zidova, bolni odnosi).
Tretman može biti raznolik: hormonska supstituciona terapija, vitamini i minerali za ublažavanje simptoma osteoporoze (vitamin D, kalcijum) ili psihoterapija.
Hormonske promjene
U perimenopauzi i menopauzi hormonske promjene se manifestuju manjkom estrogena. AMH (anti-Milerijan hormon, pokazatelj ovarijalne rezerve) takođe je nizak, dok su FSH i LH hormoni hipofize povišeni zbog odsustva supresivnog dejstva estrogena.
Manjak estrogena dovodi do gubitka koštane mase i osteoporoze, povećava rizik od preloma kostiju i kardiovaskularnih oboljenja, koja postaju vodeći rizik kod žena u menopauzi.
Emocionalni aspekt peri i menopauze je takođe značajan. Hormonski disbalans može izazvati oscilacije raspoloženja, anksioznost i depresiju. Mnoge žene ovaj period doživljavaju kao gubitak mladosti i prestanak plodnosti. Podrška porodice, prijatelja i stručnih lica je od ključnog značaja.
Hormonska supstituciona terapija (HST)
HST uključuje uzimanje hormonskih preparata koji nadoknađuju manjak estrogena, često uz dodatak gestagena. Ovu terapiju propisuje isključivo ljekar, na osnovu procjene koristi i rizika. Terapija se može primjenjivati putem tableta, transdermalnih flastera, sprejeva, krema i gelova, a može trajati i nekoliko godina uz praćenje zdravstvenog stanja.
Rizici HST:
povećan rizik od karcinoma dojke (posebno bez gestagena),
češći karcinom endometrijuma,
povećana koagulabilnost krvi (rizik od duboke venske tromboze, plućne embolije, moždanog i srčanog udara).
Kod žena kojima su uklonjeni materica i jajnici, menopauza nastupa naglo, a simptomi (valunzi, noćno znojenje, suvoća vagine) su često jači. Kod njih se preporučuje transdermalna primjena estrogena u formi spreja.
Preporuke ljekara
Fizička aktivnost je izuzetno važna za očuvanje zdravlja kostiju, smanjenje rizika od osteoporoze i preloma, održavanje adekvatne tjelesne težine i mišićne mase, poboljšanje kardiovaskularnog zdravlja i kvalitet sna.
„Fizička aktivnost je ključna u peri i menopauzi, prilagođena godinama, konstituciji i zdravstvenom stanju žene. Menopauza nije kraj, već prelazak u novi period života sa svojim ljepotama i izazovima“, savjetuje stručnjak.
Preporučeno
Kako ublažiti simptome peri i menopauze:
- ishrana bogata kalcijumom i vitaminom D (suplementi po potrebi),
- fizička aktivnost prilagođena godinama (šetnja, aerobne vježbe),
- prestanak pušenja,
- zdrava ishrana,
- održavanje normalne tjelesne težine,
- hormonska supstituciona terapija,
- redovne kontrole kod reumatologa, kardiologa i ginekologa.
