Naučnici su pokušali da shvate na koji način ćelije raka uspijevaju da se “pritaje”, ponekad i decenijama, i šta je tačno okidač za njihovo ponovno aktiviranje.

Zahvaljujući eksperimentima obavljenim s ljudskim ćelijama na laboratorijskim miševima ustanovili su da se onesposobljavanjem tog mehanizma, uz pomoć ljekova ili genskom manipulacijom, mogu onesposobiti i ćelije raka i spriječiti sposobnost njihovog daljeg širenja.

Otkriće obećava kada je posrijedi razvoj terapija za borbu protiv raka dojke, smatraju američki naučnici.

Oni podsjećaju da je oko 90 odsto smrti od karcinoma dojke posljedica metastatskog raka u IV. stadijumu koji se obično proširi na udaljene organe i kao takav nije u potpunosti izliječiv, nego postaje oblik hronične bolesti koji je potrebno sistematski i kontinuirano lečiti, kao i držati pod kontrolom.

Naučnici su pokušali da shvate na koji način ćelije raka uspijevaju da se “pritaje”, ponekad i decenijama, i šta je tačno okidač za njihovo ponovno aktiviranje.

“Rezultati našeg istraživanja upućuju na to da ćelije raka dojke uspijevaju da prežive i dugo se pritaje kod pacijentica koristeći ćelijkii proces poznat kao mehanizam autofagije, osnovni mehanizam razgradnje ćelijskih komponenti, preciznije nepotrebnih ili disfunkcionalnih ćelijskih delova pomoću lizosoma, ćelijskih organela”, objasnio je koautor istraživanja Kent Hanter, naučnik na Državnom institutu za bolesti raka.

Autofagijom, sofisticiranim obrambenim imunološkim mehanizmom mogu se: 1. prepoznati, uloviti, i uništiti unutarćelijski patogeni organizmi, 2. isporučiti antimikrobne molekule do patogena koji se skrivaju na nedostupnim djelovima stanice, 3. može se učestvovati u imunološkim procesima uz detekciju prisutnosti stranih patogenih organizama.

Autofagija zato udvostručuje mehanizam ubijanja patogena u čeliji i pazi na moguće infekcije. Disfunkcija autofagije rezultira bolestima poput raka, neurodegenerativnih bolesti, infekcije i preranog starenja. Glavni gen za autofagiju nedostaje u 40 do 75 odsto slučajeva raka.

Hanter je objasnio da se autofagija aktivira u trenutku kada bilo koja ćelija – zdrava ili kancerogena – aktivira mehanizme preživljavanja u stresnom ili hranom siromašnom okruženju.

To omogućuje ćeliji da se djelimično deaktivira i pređe u svojevrsno stanje mirovanja.

Ovo otkriće pomaže da se objasni zbog čega se aktuelnim načinima liječenja raka dojke tako često ne uspiju iskorijeniti zloćudne ćelije raka koje se u tijelu zadrže nakon operativnog zahvata i nakon hemoterapije.

“Brojni ljekovi koji se koriste u borbi protiv raka ciljaju ćelije koje se dijele. Ali pritajene ćelije, one koje hiberniraju, ne dijele se aktivno ni često i zbog toga vjerujemo da su otporne na sve vrste ljekova koji se trenutno koriste u modernoj medicini”, smatra Hanter.

Činjenica da se skrivaju drugde u tijelu pomaže ćelijama da “umaknu” i drugim vrstama lokalizivanog liječenja poput recimo zračenja.

U drugom eksperimentu su izmijenili gen koji kontroliše autofagiju. Oba su pristupa znatno smanjila stepen preživljavanja kancerogenih ćelija i ograničila njihovo širenje, pokazali su rezultati studije.

Bez pribjegavanja autofagiji kancerogene ćelije akumuliraju toksičnu materiju i oštećuju mitohondrije – ćelijske organele eukariotskih ćelija koje služe kao izvor ćelijske energije.

Put prema održivom i uspješnom liječenju bit će dug, smatra Hanter i dodaje da će biti potrebno sprovesti i klinička istraživanja na ljudima kako bi se ustanovilo djeluje li na njih.

Hanter ističe da se još ne zna mogu li se rezultati njihove studije primijeniti i na druge vrste karcinoma. Rezultati ovog istraživanja objavljeni su u stručnom časopisu Nature Communications.

nationalgeographic.rs