Video
U posljednje vrijeme često se govori o redefinisanju uslova za dobijanje crnogorskog državljanstva, prema kojima bi praktično svi koji imaju istorijske ili porodične veze sa Crnom Gorom mogli da računaju na njen pasoš, ali niko nije pominjao doprinose koje je država u dva navrata imala od stranih investitora.
SLUČAJ MALTE
Stotine miliona eura investicija kojima su strani državljani doprinijeli budžetu Crne Gore, a zauzvrat dobili mogućnost da dobiju naš pasoš, samo je jedan od višestrukih pozitivnih implikacija koje je imao poseban program ulaganja, poznatiji kao „ekonomsko državljanstvo“.
“Iako je Evropska komisija (EK) kritikovala navedeni program, Sud pravde Evropske unije (CJEU) će ubrzo presudom utvrditi da su takve tvrdnje neosnovane i da uvođenje „zlatnog pasoša“ od strane država članica ne predstavlja kršenje prava EU. Naime, opšti pravobranilac CJEU Entoni Kolins u predmetu „Evropska komisija protiv Malte“ donio je mišljenje kojim je predložio Sudu da odbije tužbu EK protiv te ostrvske zemlje, jer ona „nije prekršila pravo EU time što je uvela ekonomsko državljanstvo“” rekao je profesor Vukčević.
Nakon što je CJEU ozvaničio stav pravobranioca Kolinsa, odluka tog suda mogla bi ići u korist i Crnoj Gori. Vukčević se zato osvrnuo na činjenicu da Evropska komisija „mnogo drži do vladavine prava“, što posebno uključuje obavezu poštovanja presuda Suda pravde EU.
” Takođe, nema jačeg argumenta da neka država poštuje vladavinu prava ukoliko postupa u skladu sa relevantnom odlukom Suda pravde EU, koji ne vidi ništa loše i ništa suprotno vladavini prava ukoliko zemlja suvereno odlučuje kako će urediti pitanje dodjeljivanja svog državljanstva. Iako mišljenje opšteg pravobranioca nije obavezujuće za sudsko vijeće, za očekivati je da i Sud EU bude istog stava. Kad može Malta kao država-članica EU, može i Crna Gora”, ističe Vukčević za Pobjedu.
U pomenutoj tužbi EK je navela da su „zlatni pasoši“ sa Malte „suprotni pravu EU“, što je odbacio prvobranilac Kolins.
” EK se protivi programima dodjele nacionalnog državljanstva ulagačima kojima se omogućuje dodjeljivanje državljanstva zemlje članice u zamjenu za unaprijed određena plaćanja ili ulaganja, iako nije ispunjen zahtjev postojanja stvarne veze između države članice i pojedinca o kojem je riječ”, navedeno je u predmetu protiv Malte.
Međutim, pravobranilac Kolins u svom mišljenju ističe kako EK nije uspjela dokazati da pravila EU o državljanstvu zahtijevaju postojanje „prave veze“ ili „prethodne stvarne veze“ između države članice i pojedinca kako bi ona dodijelila državljanstvo.
U ovim postupcima EK mora dokazati da država članica nije ispunila obavezu prema pravu EU i da se ne smije oslanjati ni na kakvu pretpostavku da bi to učinila. Iako država članica, prema svojim zakonima o državljanstvu, može zahtijevati dokaz o istinskoj vezi, zakon EU ne definiše, a još manje zahtijeva postojanje takve veze da bi stekla ili zadržala to državljanstvo – stav je Kolinsa.
” U ovim postupcima EK mora dokazati da država članica nije ispunila obavezu prema pravu EU i da se ne smije oslanjati ni na kakvu pretpostavku da bi to učinila. Iako država članica, prema svojim zakonima o državljanstvu, može zahtijevati dokaz o istinskoj vezi, zakon EU ne definiše, a još manje zahtijeva postojanje takve veze kako bi stekla ili zadržala to državljanstvo”, stav je Kolinsa.
POTENCIJALNE MILIJARDE
Bojan Bugarin, ekspert za imigraciono pravo i oblast državljanstva, bivši koordinator poglavlja 24 za oblast migracija, koji podrazumijeva i procese vizne i postvizne liberalizacije Crne Gore, nedavno je ovim povodom podsjetio javnost na činjenice da su Portugalija, Irska, Grčka, Mađarska, uz Maltu, bile među zemljama koje su pokrenule programe „zlatnih viza“ za bogate, omogućavajući im pristup pasošima i dragocjenoj slobodi kretanja unutar EU.
” Industrija investicionih migracija donijela je značajan profit Evropi, pri čemu su zemlje učesnice zaradile više od 21 milijardu eura između 2011. i 2019. godine”. precizirao je on za portal Bankar.
EK je u više navrata insistirala da i crnogorski program ekonomskog državljanstva, započet 2019. godine, bude okončan zbog neusaglašenosti sa evropskim direktivama. Tim programom bila je predviđena dodjela 2.000 pasoša, i to na osnovu ulaganja od 250.000 eura za projekte na sjeveru, odnosno 450.000 na Primorju. Ovaj vid investiranja ukinut je krajem 2022. godine „zbog rizika poput pranja novca, finansiranja terorizma i organizovanog kriminala“. Tadašnja vlast najavila je da će pronaći alternativu ovakvom načinu privlačenja stranih ulaganja, ali do toga nikada nije došlo.
Iako je cijeli proces počeo za vrijeme vlade Duška Markovića, tadašnjeg visokog funkcionera Demokratske partije socijalista, ni naredne dvije vlade na čijem čelu su bili Zdravko Krivokapić i Dritan Abazović nijesu bile voljne da ispune zahtjeve EK. Prema posljednjim podacima Agencije za investicije, ukupno je bilo podnijeto 1.113 aplikacija. Do 1. oktobra, 24 zahtjeva čekaju (pozitivno) rješenje, 849 aplikanata već ima crnogorske pasoše, dok je za 235 prijava stiglo negativno mišljenje agenta o međunarodnoj podobnosti.
Od početka realizacije programa, ukupan priliv stranih investicija premašio je 245,5 miliona eura, još 43,57 miliona je uplaćeno za različite takse, na račun Agencije za investicije slila su se 33,3 miliona eura, a u Fond za inovacije preko 30 miliona eura.
BENEFITI
Jedan od onih koji je bio u mogućnosti da prati napredak naše zemlje zahvaljujući programu ekonomskog državljanstva jeste Rade Ljumović, šef kancelarije „Henley & Partners“ za Crnu Goru i Grčku. Ova kompanija je jedna od tri agenta za posredovanje za sticanje državljanstva putem ulaganja koje je licencirala država, a ujedno je aktivna članica Savjeta stranih investitora (MFIC) i Američke komore (AmCham Montenegro).
” Konkretno, 500 miliona eura finansijskog uticaja, novi brendirani hoteli koji su, posebno na sjeveru realizovani zahvaljujući programu, zatim državna administracija koja je kroz četiri različite vlade uspjela da realizuje ovako kompleksan program i da se osposobi za njega, Crna Gora kao postavljen brend u sektoru investicionih migracija, pun budžet Fonda za inovacije kao jednog od korisnika sredstava, te fantastični aplikanti, najuspješniji individualci u industrijama iz kojih dolaze, smatram da daju dovoljno osnova da se razmisli da se broj predatih aplikacija, možda i kroz nove prioritete i sektore, zaokruži na 2.000, kako je originalno i bilo zamišljeno”, zaključio je on u izjavi za Pobjedu.
Vukčević: Prihod preko milijardu eura, potrebno pokrenuti novi program
Vukčević, pak, ukazuje i na to da je Crna Gora, eventualnim produžavanjem programa do postizanja prvobitno planiranog limita od 2.000 odobrenih aplikacija, mogla potencijalno da dostigne prihod veći od milijardu eura. Zbog toga i podsjeća da je Crna Gora, prije početka implementacije, dobila „zeleno svjetlo“ od EK za svih 2.000 aplikacija za sticanje ekonomskog državljanstva, a da je u okviru programa realizovano oko 1.000.
Preporučeno
” Postoji prostor za novih 1.000 aplikacija, samo je potrebno to na dovoljno transparentan i stručan način prezentovati EK kao crnogorsku razvojnu šansu i pružiti čvrste garancije da će interesi EU i država članica biti zaštićeni. Ukoliko odluka Suda pravde EU bude u skladu sa mišljenjem opšteg pravobranioca Kolinsa, EK više ne bi mogla kritikovati ni Crnu Gore u slučaju da odlučimo da pokrenemo novi program”, zaključuje Vukčević.
