Prema analizi PBK-a koja obuhvata kretanje stranih direktnih investicija u selektovanoj grupi ekonomija Jugoistočne Evrope u periodu od 2019. do 2025. godine, Crna Gora bilježi stabilan, ali relativno skroman rast priliva stranog kapitala. Neto priliv u 2025. godini iznosio je 530,7 miliona eura, što je povećanje od 39,5 miliona eura u odnosu na prethodnu godinu i rast od oko osam odsto. Iako se ovaj trend može tumačiti kao znak makroekonomske stabilnosti, on istovremeno potvrđuje da Crna Gora ostaje u grupi manjih investicionih destinacija u regionu, bez značajnijih strukturnih promjena u obimu i karakteru stranih ulaganja.
INVESTICIJE ZAVISNE OD NEKRETNINA I TURIZMA
Struktura stranih direktnih investicija u Crnoj Gori pokazuje dugogodišnju zavisnost od nekoliko dominantnih sektora, prije svega nekretnina, turizma i finansijskog sektora. Upravo ovi segmenti čine okosnicu ulaska stranog kapitala, dok su proizvodne i industrijske investicije i dalje ograničene. Takva struktura ukazuje da SDI u Crnoj Gori imaju više potrošački i imovinski karakter nego razvojni, jer se značajan dio kapitala usmjerava u sektore koji ne generišu snažan izvoz niti dugoročni rast produktivnosti.
Kada je riječ o geografskom porijeklu investicija, Crna Gora i dalje najviše zavisi od nekoliko ključnih partnera. Među najvećim investitorima nalaze se Srbija, Rusija i Turska, dok se u posljednjem periodu bilježi i rast prisustva Njemačke. Upravo ove zemlje dominiraju ukupnim prilivom stranog kapitala, pri čemu se investicije uglavnom realizuju kroz nekretnine, bankarski sektor i interkompanijske dugove, što dodatno potvrđuje strukturalnu koncentraciju ulaganja u relativno uske ekonomske segmente.
HRVATSKA ZNATNO ISPRED CRNE GORE
U istom periodu Hrvatska bilježi znatno snažniji investicioni učinak, sa neto prilivom stranih direktnih investicija od oko 1,294 milijarde eura, što predstavlja jedan od najviših nivoa rasta u regionu. Ovaj rezultat nije samo kvantitativno veći u odnosu na Crnu Goru, već ukazuje i na kvalitativno drugačiju strukturu ekonomije i investicionog okruženja. Kao članica Evropske unije, Hrvatska ima pristup jedinstvenom tržištu, stabilniji regulatorni okvir i viši investicioni rejting, što značajno utiče na atraktivnost za strane investitore.
Analiza PBK-a dodatno pokazuje da su razlike između država regiona sve izraženije. Dok članice Evropske unije poput Hrvatske i Bugarske privlače iznose koje se mjere milijardama eura stranih investicija, zemlje Zapadnog Balkana izvan EU, uključujući Crnu Goru, Srbiju, Bosnu i Hercegovinu, Sjevernu Makedoniju i Albaniju, i dalje se oslanjaju na znatno manje i volatilnije prilive kapitala. U tim ekonomijama i dalje dominiraju ulaganja u nekretnine i usluge, dok je učešće industrijskih i tehnoloških investicija ograničeno, što doprinosi sporijoj transformaciji ekonomskih struktura.
Posebno se ističe da se u regionu uočava i izražena neujednačenost trendova, pri čemu pojedine zemlje bilježe pad investicija, dok druge ostvaruju rast, što dodatno potvrđuje nestabilnost i zavisnost od globalnih ekonomskih i geopolitičkih kretanja. U tom kontekstu, Crna Gora ostaje u zoni stabilnog, ali relativno niskog investicionog rasta, bez značajnijeg iskoraka ka višim nivoima kapitalnih i proizvodnih ulaganja.
Preporučeno
Zaključno, iako podaci pokazuju da Crna Gora održava kontinuiran priliv stranih direktnih investicija i bilježi umjeren rast, poređenje sa Hrvatskom i širim evropskim okruženjem ukazuje na dubok strukturni jaz. Taj jaz se ne ogleda samo u ukupnim iznosima investicija, već i u njihovoj strukturi, kvalitetu i dugoročnom uticaju na ekonomski razvoj, pri čemu Crna Gora i dalje ostaje u fazi ekonomije koja privlači kapital, ali ga još uvijek u ograničenoj mjeri pretvara u održiv razvojni potencijal.
Video