Video
Prema riječima Dragićevića, problem eksploatacije mineralnih sirovina u Crnoj Gori odavno je izašao iz okvira pojedinačnih slučajeva i prerastao u sistemski izazov.
On je za Pobjedu kazao da je, prema podacima iz 2025. godine, u Crnoj Gori bilo operativno 48 legalnih kamenoloma, od kojih je 12 vršilo eksploataciju van odobrenih eksploatacionih polja, dok su u međuvremenu otvoreni novi, ali bez preciznih javno dostupnih podataka.
“U rudarsko-geološkoj inspekciji sistematizovano je šest radnih mjesta, a trenutno su popunjena samo tri. Jedan rudarski inspektor nadležan za kamenolome na teritoriji cijele države očigledno nije dovoljan da sprovede sve mjere nadzora, posebno imajući u vidu broj lokacija na kojima se vrši ilegalna eksploatacija kamena. Problem nijesu samo registrovani kamenolomi, već i gotovo svakodnevna nelegalna eksploatacija pored puteva, često pod izgovorom sanacije terena. Ilegalna eksploatacija prisutna je u skoro svim opštinama, a posebno je izražena u okolini Podgorice, pojedinim djelovima Nikšića, kao i u zaleđu gotovo svih primorskih opština”, rekao je Dragićević.
Prema njegovim riječima, kamenolomi koji funkcionišu u bafer zoni UNESCO područja iznad Bokokotorskog zaliva nijesu dobili dozvolu za rad i stopirani su od nadležnih institucija zbog narušavanja vizuelnog integriteta zaštićene svjetske baštine prema smjernicama UNESCO.
On upozorava i da ilegalna eksploatacija šljunka i dalje traje iz riječnih korita Morače, Lima, Grnčara i Tare, ali i sa privatnih parcela koje su u katastru evidentirane kao poljoprivredno zemljište.
“Mineralne sirovine poput kamena, šljunka i pijeska predstavljaju državnu imovinu i za njihovu eksploataciju moraju se dobiti dozvole za koncesije i platiti naknada državi. Ako znamo da su to osnovni građevinski materijali, država trpi ogromne finansijske gubitke, dok se istovremeno dešava ozbiljna devastacija životne sredine koja utiče na biodiverzitet, kvalitet voda, povećava rizik od poplava i ubrzava eroziju zemljišta”, naveo je Dragićević.
Primjedbe građana ignorisane
Vlada je prekjuče usvojila dokument „Informacija o godišnjem planu davanja koncesija za detaljna geološka istraživanja i eksploataciju mineralnih sirovina u 2026. godini“, koji je pripremilo Ministarstvo energetike i rudarstva Crne Gore.
Tokom javne rasprave pristigla su 54 komentara, primjedbe i sugestije – 19 je prihvaćeno, pet djelimično, dok 25 nije usvojeno.
Najviše reakcija odnosilo se na lokalitet Možura – Orlovo kod Bara, gdje su mještani upozorili da je planirani kamenolom predviđen na brdu neposredno ispod regionalne deponije Možura, što predstavlja ozbiljan bezbjednosni i ekološki rizik.
U primjedbama je navedeno da bi bušenje i miniranje ispod deponije mogli ugroziti bezbjednost stanovništva, povećati zagađenje, buku i saobraćaj teških kamiona, te dodatno narušiti kvalitet života više od 200 domaćinstava, uz negativan uticaj na turizam.
Ministarstvo, međutim, nije prihvatilo zahtjev da se lokalitet ukloni iz plana, navodeći da se na tom području eksploatacija vršila od 2006. godine i da će prije izrade koncesionog akta tražiti od lokalne samouprave eventualni prijedlog alternativne lokacije.
Sličan odgovor dobili su i mještani Sađevca kod Danilovgrada, koji su upozorili na ekonomsku štetu za lokalna domaćinstva i vinariju zbog blizine kamenoloma.
Jedan od rijetkih slučajeva gdje su primjedbe usvojene odnosi se na opštinu Mojkovac, gdje su iz plana uklonjeni lokaliteti Štitarica -Taskavac II i Okruglički krš II.
Jedan od posebno značajnih elemenata je to da je rok javne rasprave bio izuzetno kratak – prvobitno samo od 30. decembra 2025. do 9. januara 2026, dakle u periodu praznika, a produžen je za dodatnih 10 dana zbog velikog interesovanja javnosti. To može ukazivati na problem participacije građana u procesu donošenja odluka.
Za plan koncesija, kako je navedeno u dokumentu, stigle su ukupno 54 primjedbe, ali gotovo polovina – njih 25 je odbijena.
Ministarstvo je u više slučajeva koristilo identično obrazloženje: tražiće se alternativna lokacija od opštine, a ako je ne bude – nastavlja se procedura koncesije uz eventualno korigovanje granica. Eksploatacija mineralnih sirovina na pojedinim lokacijama kao što je Možura traje kontinuirano skoro dvije decenije, što govori o dugoročnom pritisku na lokalne zajednice. Posebno je naglašeno da se šljunak eksploatiše i sa privatnih parcela koje su u katastru poljoprivredno zemljište, što ukazuje na širenje sive zone izvan klasičnih rudarskih lokacija.
Kamen najvažnija sirovina
U dokumentu Ministarstva navodi se da arhitektonsko-građevinski kamen predstavlja najznačajniju nemetaličnu mineralnu sirovinu u Crnoj Gori, sa ležištima naročito u Bjelopavlićima i primorskom dijelu zemlje.
Posebno se ističe potencijal bijelog boksita, rijetke mineralne sirovine čija se ležišta prostiru u zapadnom dijelu države između Nikšića, Čeva, Dragalja, rijeke Trebišnjice i planine Golije, a koja bi mogla predstavljati osnovu za razvoj specijalizovanih industrijskih djelatnosti.
Preporučeno
