“Gašenje sistema RUP i TE Pljevlja nije realno u bliskoj budućnosti, jer RUP i TE predstavljaju ključne stubove energetske stabilnosti Crne Gore. Siguran sam da niko neće ugroziti naš energetski sistem i finansijsku stabilnost, a činjenica je da je trenutno Crna Gora zavisna od sistema RUP – TE Pljevlja”, kazao je Laković Pobjedi.

On je istakao da je samo u posljednjih pet godina ovaj sistem proizveo električne energije u vrijednosti od više od 800 miliona eura po tržišnim vrijednostima. 

“Upravo u ovom periodu kada se radi ekološka rekonstrukcija TE Pljevlja, posljednjih pola godine uvezeno je električne energije u vrijednosti oko 80 miliona eura. Dakle, činjenica je da, ako taj sistem ne radi, samo za deceniju uvezli bi preko jedne milijarde eura električne energije za potrebe građana i industrije”, rekao je Laković. 

POBJEDA: Za nama je izuzetno izazovna i jedna od najtežih godina za energetski sektor, a samim tim i za Rudnik uglja Pljevlja (RUP), zbog osmomjesečnog prekida rada Termoelektrane (TE) zbog ekološke rekonstrukcije. Koliko se osmomjesečni prekid rada TE odrazio na poslovanje RUP-a u 2025. godini? Da li je višemjesečni prekid rada TE uslovio znatno slabiji poslovni rezultat RUP-a u 2025. godini u odnosu na 2024. godinu? Ako ste u mogućnosti navedite projekcije sa kojim poslovnim rezultatom će RUP završiti 2025. godinu? 

Sa svečanog puštanja u probni rad novog korita Ćehotine, FOTO: RUP

LAKOVIĆ: Godina za nama bila je jedna od najzahtjevnijih i najizazovnijih za poslovanje kompletnog energetskog sistema Crne Gore samim tim i za Rudink uglja Pljevlja (RUP) zbog realizacije dva strateški važna projekta koji su godinama bili zanemareni – ekološke rekonstrukcije TE Pljevlja i izmještanje korita rijeke Ćehotine, čime obezbjeđujemo siguran rad termoenergetskog kompleksa Crne Gore. U godini realizacije strateški važnih projekata izmještanja korita rijeke Ćehotine RUP je racionalizacijom poslovanja pokazao odgovornost u upravljanju kompanijom. Uspjeli smo da smanjimo troškove u iznosu preko tri miliona eura. Zahvaljujući ovim mjerama finansijska situacija je stabilna i pod kontrolom. RUP je u prva tri mjeseca 2025. godine uspio da ostvari pozitivno poslovanje. Preduzeće je, nakon devet mjeseci poslovanja, ušlo u planirani minus odnosno u režim povlačenja aneksa od Elektroprivrede, koji će biti manji od planiranog. Prema prvim projekcijama RUP će ove godine, sa uštedama, znatno umanjiti minus sa kraja septembra 2025. godine. Paralelno sa poslovima na izmještanju korita rijeke Ćehotine realizovali smo osnovnu djelatnost (otkop uglja i otkrivku) i investicioni ciklus. Veoma je bitno što bolje isplanirati narednu godinu, a to prvenstveno zavisi od režima rada TE Pljevlja. Očekujem da do kraja 2025. godine sačuvamo likvidnost i finansijsku stabilnost kompanije, sve do momenta kada će TE Pljevlja ponovo početi da radi u punom kapacitetu.

POBJEDA: Koliko je projekat ekološke rekonstrukcije Termoelektrane bitan za budućnost RUP-a? 

LAKOVIĆ: Projekti ekološke rekonstrukcije TE Pljevlja i izmještanja korita rijeke Ćehotine od presudnog su značaja za opstanak energetskog sistema Crne Gore. Oba projekta obezbjeđuju stabilan i dugoročan rad sistema RUP – TE Pljevlja.
 RUP i TE Pljevlja funkcionišu kao jedinstven sistem – ukoliko jedan dio sistema stane, neminovno staje i drugi, što se pokazalo u ovoj godini. Zbog toga su projekti ekološke rekonstrukcije TE Pljevlja i izmještanja korita rijeke Ćehotine direktno povezani i međusobno uslovljeni. U prethodnom periodu projekat izmještanja korita rijeke Ćehotine bio je zapostavljen, što je dovelo do situacije u kojoj je postojala realna prijetnja od nestašice uglja za TE Pljevlja.

POBJEDA: Koliko je u toku 2025. godine proizvedeno i prodato uglja? Da li je to na planiranom nivou, s obzirom na to da je TE bila osam mjeseci van pogona? 

LAKOVIĆ: Uz stalan nadzor i aktivno praćenje procesa proizvodnje, otkopano je i odloženo preko sedam miliona metara kubnih čvrste mase otkrivke. U toku 2025. godine, s obzirom da TE Pljevlja nije radila osam mjeseci, zaključno sa 25. decembrom ukupno je proizvedeno 699.296 tona uglja, od toga za TE Pljevlja je isporučeno 530.452 tona, a za potrebe široke potrošnje prodato 168.844 tona uglja.
 Radovi na otkrivci u proteklom periodu odvijali su se u skladu sa planiranom dinamikom, ali u otežanim uslovima koji su posljedica dugotrajnog kašnjenja realizacije projekta izmještanja korita rijeke Ćehotine. Svi radovi unutar kompanije sprovode se u skladu sa zakonskim procedurama, principima odgovornog poslovanja i brige o bezbjednosti zaposlenih. Nakon pojave klizišta koje se desilo ove godine, kao i zbog loših vremenskih uslova koji su nakon toga uslijedili, radovi su privremeno obustavljeni. Stručne ekipe RUP-a su u najkraćem roku sprovele organizacione radove na obezbjeđenju i sanaciji zahvaćenog područja, čime su stvoreni uslovi za bezbjednu evakuaciju dva bagera koja su se nalazila u zoni obuhvaćenoj klizištem. Tokom aktiviranja klizišta nije došlo do povreda zaposlenih niti oštećenja rudarske mehanizacije. Shodno rješenju rudarskog inspektora, a nakon sprovedenih neophodnih procedura, RUP je ispunio propisane obaveze kako bi se stvorili uslovi za nastavak stabilne eksploatacije uglja u istočnom i sjeveroistočnom dijelu ležišta PK Potrlica, kao i za normalizaciju isporuke uglja u maloprodaji i veleprodaji, koja je bila privremeno prekinuta iz bezbjednosnih razloga.Ipak, zahvaljujući ranije pripremljenim količinama obezbijedili smo dovoljne količine uglja za ponovno pokretanje TE Pljevlja. Paralelno s tim, intenzivno radimo na obezbjeđivanju stabilnog kontinuiteta radova u kopu i održavanju pouzdanog tempa isporuke uglja za TE Pljevlja.Sve aktivnosti usmjerene su na to da isporuka uglja za TE Pljevlja ostane stabilna i pouzdana, uz pravovremeno reagovanje na sve izazove u proizvodnom procesu.

Puštanjem rijeke Ćehotine u novo korito stvaraju se uslovi za rasterećenje i zapadnog dijela površinskog kopa Potrlica, a time će se obezbijediti dodatne količine uglja koje će omogućiti nesmetano snabdijevanje TE Pljevlja u narednom periodu. 

RUP je potpisao ugovor o direktnoj isporuci 100.000 tona mrkog uglja sa Elektroprivredom Srbije (EPS), koji je na snazi do 31. marta 2026. godine. Ovaj ugovor predstavlja važan korak ka stabilizaciji poslovanja RUP-a i unapređenju tržišne pozicije u godini koja je najteža i najzahtjevnija u istoriji kompanije. U okviru ugovora predviđeno je da troškove transporta snosi RUP, od preuzimanja uglja sa lokacija separacije Doganje i drobilana Maljevac, za isporuku na deponije TENT A, TENT B i TE Morava i Vreoci. Prema ugovoru, ugalj će se prodavati po cijeni od osam eura po kilodžulu, što, prema trenutnoj kalorijskoj vrijednosti iznosi oko 80 eura po toni, te Rudnik od ovog posla očekuje prihod između četiri i pet miliona eura. U skladu sa ugovorom RUP je raspisao tender za transport uglja na relaciji RUP – EPS čija vrijednost iznosi 3,6 miliona eura bez PDV-a. Sve četiri pristigle ponude bile su neispravne, poništen je tender, a uskoro se očekuje raspisivanje novog. Rudnik uglja Pljevlja nastaviće da sprovodi aktivnosti usmjerene na efikasno upravljanje proizvodnjom, racionalizaciju troškova, očuvanje radnih mjesta i unapređenje ekoloških standarda, uz odgovoran odnos prema zajednici i partnerima.

POBJEDA: Što se tiče RUP-a 2025. godinu obilježio je kapitalni projekat izmještanja toka rijeke Ćehotine. Da li je taj projekat uspješno završen tokom 2025. godine? Kolika je vrijednost tog projekta? Podsjetite i u čemu je njegov značaj za budući rad RUP-a i uopšte za crnogorski energetski sektor? 

LAKOVIĆ: Projekat izmještanja korita rijeke Ćehotine je uspješno završen. Ovaj projekat predstavlja jedan od najznačajnijih i najsloženijih projekata u istoriji kompanije te snažan primjer odgovornog upravljanja resursima, uspješne saradnje zaposlenih i institucija, jasne posvećenosti razvoju stabilnog, pouzdanog i održivog elektroenergetskog sistema Crne Gore. Dužina trase je 3.240 metara preko unutrašnjeg gradilišta završava na ulivu. Urađen je i prostor za buduću malu hidroelektranu (MHE) snage 2,2 megavata.Cjevovod za taj projekat već je postavljen u sklopu projekta Ćehotine, a svi radovi se sprovode u skladu s planom pravedne tranzicije, koji je usaglašen sa preporukama Evropske unije. Ranije je izrađena tehnička dokumentacija i time stvoreni preduslovi za realizaciju projekta. Završetkom projekta izmještanja korita rijeke Ćehotine obezbijedili smo višestruku korist za građane Crne Gore, RUP i EPCG. Naš energetski sistem i RUP sada funkcionišu znatno bezbjednije. Kao što znate, prije dva mjeseca suočili smo se sa masivnim klizištima izazvanim približavanjem fronta radova rijeci Ćehotini. Danas naši rudari mogu makar djelimično da odahnu, jer ulazimo u zonu bezbjednijeg i sigurnijeg rada. Projekat je realizovan u predviđenom, čak i skraćenom roku, uz puno poštovanje tehničke dokumentacije i zakonskih procedura. Obezbijeđena je dugoročna stabilnost riječnog toka, unaprijeđena zaštita životne sredine, smanjen rizik od poplava istovremeno su stvoreni uslovi za nesmetano i plansko odvijanje rudarskih aktivnosti, u skladu sa važećim propisima i najvišim ekološkim standardima. Posebnu zahvalnost upućujem zaposlenima, izvođaču radova, nadzornim organima, kao i nadležnim institucijama i lokalnoj zajednici na konstruktivnoj saradnji. Projekat se trenutno nalazi u fazi probnog rada, nakon čega će, po utvrđivanju ispravnosti od strane nadležnih komisija, uslijediti zatvaranje tunela starog korita rijeke Ćehotine, čime će projekat biti u potpunosti završen.

POBJEDA: Imate li podatak kolike su vaše rezerve uglja i za koliko godina eksploatacije je to dovoljno?

LAKOVIĆ: Nedavno smo potpisali ugovor o koncesiji na period do 2050. godine čime se omogućava dugoročna eksploatacija značajnih rezervi uglja u pljevaljskoj opštini, što predstavlja jedan od ključnih koraka u daljoj valorizaciji rudarskog potencijala sjevera Crne Gore. Prema projektnoj dokumentaciji eksploatacione rezerve uglja za ležište Potrlica – Kalušići procjenjuju se na preko 36 miliona tona uglja.

POBJEDA: Koji su glavni planovi RUP-a za 2026. godinu? Da li ulazite spremni u novu godinu i da li se tokom ove godine mogu očekivati znatno bolji poslovni rezultati RUP-a? Od čega će to prvenstveno zavisiti? 

LAKOVIĆ: Kvalitetno i pravovremeno planiranje 2026. godine predstavlja jedan od ključnih preduslova za stabilno i efikasno poslovanje, pri čemu poseban značaj ima režim rada TE Pljevlja. Upravo od definisanja optimalnog režima rada ovog energetskog objekta u velikoj mjeri zavisi poslovanje RUP-a, pouzdanost proizvodnje, kontinuitet snabdijevanja, kao i realizacija strateških ciljeva u predstojećem periodu.

Završetkom projekta izmještanja korita rijeke Ćehotine stvoreni su neophodni tehnički i infrastrukturni uslovi za nesmetano obavljanje osnovne djelatnosti, čime su otklonjeni dugogodišnji rizici koji su mogli ugroziti stabilnost realizacije osnovne djelatnosti. U tom kontekstu, završetak pomenutog projekta predstavlja značajnu prekretnicu, jer omogućava dugoročnije planiranje proizvodnje, jasnije definisanje razvojnih prioriteta, kao i sigurnije donošenje poslovnih odluka u narednom periodu. Istovremeno, RUP planira realizacijuinvesticionog ciklusa, koji je usmjeren na unapređenje pouzdanosti sistema, usklađivanje sa važećim ekološkim standardima i zahtjevima EU u procesu poslovne transformacije. 

POBJEDA: U Nacionalnom energetskom i klimatskom planu Crne Gore, koji je Vlada usvojila 10. decembra prošle godine, navedeno je da se očekuje da će TE biti u funkciji do 2040. godine, ali uz određeno smanjenje radnih sati tokom godina. Koliko je za budućnost RUP-a i zaposlenih u kompaniji bitna ova informacija i da li smatrate da je to dovoljan rok za transformaciju i pravednu tranziciju RUP-a? 

LAKOVIĆ: Datum gašenja sistema RUP – TE Pljevlja još nije određen te je 2041. godina u okviru prijedloga Nacionalnog energetskog i klimatskog plana. Naš interes je da RUP radi što duže u primarnoj djelatnosti, bez zatvaranja preko noći, jer zajedno sa TE Pljevlja trenutno predstavlja najsigurniji i najstabilniji izvor električne energije. Kao što je poznato sistem RUP – TE Pljevlja obezbjeđuje 40 do 60 odsto električne energije u Crnoj Gori, sa preko 1.500 zaposlenih, koji direktno i indirektno generišu još toliko zaposlenih u Pljevljima. Samo u posljednjih pet godina ovaj sistem je proizveopreko 800 miliona eura električne energije po tržišnim vrijednostima. Upravo u ovom periodu kada se radi ekološka rekonstrukcija TE Pljevlja, posljednjih pola godine uvezeno je u vrijednosti oko 80 miliona eura električne energije. Dakle, činjenica je da, ako taj sistem ne radi, samo za deceniju uvezli bi preko jedne milijarde eura električne energije za potrebe građana i industrije.

Zato smatram da je ovaj sistem „žila kucavica“ energetskog sistema države i prema tome se moramo odnositi oprezno, studiozno i sa pažnjom. Potpuna tranzicija biće moguća tek kada pronađemo stabilnu energetsku alternativu za 220 megavata koje proizvodi TE Pljevlja i 3.000 radnih mjesta koja ovaj sistem generiše. Gašenje sistema RUP i TE Pljevlja nije realno u bliskoj budućnosti, jer RUP i TE predstavljaju ključne stubove energetske stabilnosti Crne Gore. Siguran sam da niko neće ugroziti naš energetski sistem i finansijsku stabilnost, a činjenica je da je trenutno Crna Gora zavisna od sistema RUP – TE Pljevlja. 

POBJEDA: Da li je i u kojoj mjeri počeo da se ostvaruje plan poslovne transformacije RUP-a? Što je tokom 2025. godine urađeno na planu tranzicije koja je neophodna s obzirom na to da bi TE trebala da radi još nekih 15-ak godina? Ranije ste kroz poslovnu transformaciju najavili i osnivanje više preduzeća koja bi mogla funkcionisati nezavisno od kompanije, što je od toga realizovano? Podsjećam Vas da je Nacionalnim energetskim i klimatskim planom predviđena izrada plana pravedne tranzicije za region uglja Pljevlja. Svrha izrade tog plana jeste da sveobuhvatno odgovori na izazove koji proizilaze iz procesa prelaska regiona Pljevalja sa ekonomije zasnovane na uglju ka održivom, niskougljeničnom razvoju.

 LAKOVIĆ: Naš cilj je jasan – što duže ostati u trenutnoj i primarnoj djelatnosti. Ali kao ozbiljni ljudi i menadžeri, koji moraju razmišljati i o budućim izazovima i planu razvoja kompanije i grada, upravo smo samoinicijativno i jedini u regionu počeli i napravili konkretne poteze.RUP je krajem prošle godine predstavio Plan pravedne tranzicije kroz poslovnu transformaciju oslanjajući se na sopstvene resurse sa planom osnivanja 12 biznis jedinica. Podsjećamo da se u proteklim godinama na više konferencija i skupova o pravednoj tranziciji govorilo o transferu megavata tzv. prljave energije u čistu zelenu energiju, međutim, što se tiče pravedne tranzicije radnih mjesta tu nijesmo imali do sada konkretne prijedloge. Kroz ideju poslovne transformacije u kompaniji se pokreću novi i unapređuju postojeći biznisi koji će biti konkurentni na tržištu. Naša građevinska grupa je danas ozbiljna firma na sjeveru Crne Gore. Tako za Eko fond radimo fasade u okviru programa energetske efikasnosti, za Opštinu Pljevlja realizujemo projekat vodovoda Troje česme i za EPCG izvodimo sve radove koji su im potrebni – od izgradnje novog magacina do laboratorije. Projekat izmještanja korita rijeke Ćehotine postaće najznačajnija referenca građevinske grupe. To je posao koji pokazuje da možemo odraditi i najzahtjevnije građevinske radove velikih infrastrukturnih projekata. Krajem jula počelo je sa probnim radom postrojenje asfaltne baze u Bušnjima koje smo zakupili od „Vektre Jakić“ u stečaju koje je do sada isporučilo više od 1.000 tona asfalta i zapošljava devet radnika. Sljedeće godine očekujemo da radimo u punom kapacitetu. Ovim smo dodatno osnažili građevinsku grupu i potvrdili opredjeljenje da pravednu tranziciju sjevera Crne Gore vidimo kao razvojnu šansu. Nakon završene obuke za 20 zaposlenih imaćemo sopstvenu proizvodnju lične zaštitne opreme iz konfekcijskog programa za naše i radnike EPCG grupe, čime ćemo prepoloviti troškove i sledeće godine nećemo imati potrebu za angažovanjem eksternih nabavki. U toku je sertifikacija laboratorije koja ima savremenu opremu čime će se omogućiti pružanje usluga na tržištu. Kada govorimo o obnovljivim izvorima energije Vlada Crne Gore izdala je UT uslove za izradu tehničke dokumentacije za izgradnju solarnog parka Grevo nominalnog kapaciteta 81,1 megavat. Očekujem da će, do proljeća, biti završena potrebna dokumentacija čime će se steći uslovi za građevinsku dozvolu. Tokom prethodnog perioda RUP je uspio da racionalizuje broj zaposlenih i preusmjeri radnu snagu na nove projekte, čime je značajno unaprijeđeno poslovanje. Konačan cilj je da sve pomenute kompanije budu nezavisne od našeg osnovne djelatnosti u kojoj trenutno poslujemo. RUP je, sa Planom pravedne tranzicije kroz poslovnu transformaciju, započeo dio aktivnosti, a u budućnosti će nastaviti da se uključuje u projekte koji se oslanjaju na korišćenje zemljišta za obnovljive izvore energije, dekarbonizaciju transporta, digitalizaciju poslovanja, kao i na korišćenje potencijala drvoprerađivačke industrije. Plan pravedne tranzicije kroz poslovnu transformaciju RUP-a koji smo predstavili u regionu i Evropi dobio je pozitivne ocjene i komentare Evropske komisije, UNDP-a i Svjetske banke. Upravo na nedavno održanoj sjednici Savjeta za pravednu tranziciju u Pljevljima naglasio sam da energetska tranzicija mora biti pravedna i inkluzivna te da Pljevlja moraju biti dio budućnosti Crne Gore, a ne njena žrtva. Takođe sam naglasio značaj institucionalnog i finansijskog pristupa ovom procesu, inicirajući korišćenje fondova za pravednu tranziciju. 

Puna podrška od majke kompanije Elektroprivrede

POBJEDA: Kako ocjenjujete saradnju sa majkom kompanijom Elektroprivredom u toku 2025. godine?

LAKOVIĆ: Ova godina je pokazala da imamo punu podršku, pomoć i dobru saradnju sa EPCG-om, kao stoprocentnim vlasnikom RUP-a. U narednim godinama očekuje nas realizacija niza strateških projekata koje ćemo, nadam se, uz jednako dobru saradnju kao i ove i prethodnih godina, uspješno realizovati na nivou grupacije EPCG. Timskim radom obezbijedićemo stabilno i uspješno funkcionisanje elektroenergetskog sistema, koji predstavlja kičmu i finansijsku stabilnost Crne Gore.