„Je li moglo bolje — jeste. Je li urađeno mnogo — jeste. Jesmo li u posljednjih 20 godina lider po pitanju ekonomskih parametara u regionu — jesmo. Samim tim, i naša ekonomija je pokazala da samostalno bolje funkcioniše, da je potpuno održiva i da ima ogroman potencijal. Na nama je da i u narednom periodu radimo mnogo više“, poručio je Mulešković u razgovoru za Standard.

Prema njegovim riječima, upravo je ekonomija pokazala da je odluka o obnovi nezavisnosti bila ispravna.

„Ako bi se postavilo pitanje da li je bila ispravna odluka da prije 20 godina obnovimo nezavisnost, ekonomija je pokazala da je to bio jedini ispravni put“, rekao je on.

OD MALE EKONOMIJE DO REGIONALNOG LIDERA

Podsjeća da je početkom dvijehiljaditih crnogorska ekonomija bila suočena sa brojnim problemima — od posljedica regionalnih kriza do nedostatka ozbiljnijih investicija i slabe infrastrukture. Danas je situacija, kaže, suštinski drugačija.

Turizam je postao jedna od ključnih privrednih grana, dok je infrastruktura značajno modernizovana, iako i dalje postoji veliki prostor za dodatni razvoj. Posebno ističe stabilizaciju bankarskog sektora, koji danas smatra jednim od najsigurnijih i najrazvijenijih sektora crnogorske ekonomije.

„Od male i nerazvijene zemlje, Crna Gora je razvila otpornu privredu koja je uspjela da prebrodi brojne eksterne šokove. U prethodnih 20 godina imali smo svega tri godine negativnog ekonomskog rasta, što jasno pokazuje otpornost sistema“, navodi Mulešković.

On dodaje da kontinuirani rast broja privrednih subjekata potvrđuje održivost ekonomije i pokazuje da je Crna Gora postala mala, dinamična i stabilna ekonomija.

Važnim faktorima ekonomske stabilnosti smatra i članstvo Crne Gore u NATO-u, napredak u procesu evropskih integracija, kao i korišćenje eura, što je dodatno povećalo povjerenje investitora i doprinijelo makroekonomskoj stabilnosti.

„Obnova nezavisnosti omogućila je vođenje sopstvene ekonomske i razvojne politike, usmjerene prema prioritetima same Crne Gore. Tokom svih ovih godina Crna Gora je, prema ekonomskim indikatorima, bila lider u regionu, posebno kada govorimo o privlačenju direktnih stranih investicija u odnosu na veličinu BDP-a“, ističe on.

EKONOMIJA PREVIŠE ZAVISNA OD TURIZMA I NEKRETNINA

Ipak, Mulešković naglašava da nijesu svi razvojni procesi bili dovoljno kvalitetni i da su određene šanse propuštene.

„Ekonomija je ostala previše oslonjena na turizam, nekretnine i uvoz, dok domaća proizvodnja i izvoz nijesu rasli dovoljno brzo. To je stvorilo određenu ranjivost na spoljne krize, što se posebno vidjelo tokom globalne finansijske krize i pandemije“, upozorava on.

Posebno ističe regionalne razlike između sjevera i juga države, kao i ozbiljne demografske izazove i odlazak mladih ljudi.

Uprkos tome, smatra da je ukupni bilans dvije decenije nezavisnosti pozitivan.

„Crna Gora je danas ekonomski stabilnija, međunarodno vidljivija i razvojno perspektivnija država nego početkom dvijehiljaditih. Međutim, ključni izazov naredne faze razvoja biće prelazak sa modela zasnovanog dominantno na potrošnji i turizmu ka ekonomiji koja će više počivati na rastu produktivnosti, znanju, energetici, digitalnim uslugama i snažnijoj domaćoj proizvodnji“, kaže Mulešković.

Govoreći o direktnim stranim investicijama, on podsjeća da je Crna Gora tokom posljednjih 20 godina bila veoma atraktivna za strane investitore, ali upozorava da se struktura investicija posljednjih godina značajno mijenja.

„Trend u posljednjih pet godina pokazuje pad produktivnih investicija i rast ulaganja u nekretnine. To jasno ukazuje da moramo mnogo više raditi na poboljšanju poslovnog ambijenta i privlačenju strateških investitora u ključnim oblastima“, navodi on.

Dodaje da je za to neophodna jasna razvojna strategija i ozbiljnije upravljanje ekonomijom.

„Moramo znati gdje želimo da vidimo Crnu Goru za pet, deset ili dvadeset godina i na osnovu toga kreirati ekonomsku politiku i odnos prema stranim investitorima“, poručuje Mulešković.

Posebno naglašava potrebu jačanja zakonodavnog okvira, transparentnosti i vladavine prava.

„Crna Gora mora ponuditi mnogo više od drugih, jer nemamo konkurentsku prednost veličine tržišta. Zato svi ostali 7segmenti moraju biti kvalitetniji — od pravne sigurnosti do predvidivosti poslovnog ambijenta“, ističe on.

Smatra da će eventualno članstvo u Evropskoj uniji dodatno povećati atraktivnost države za strane investitore, ali upozorava da naredne dvije godine moraju biti iskorišćene za sređivanje sistema i jačanje domaće ekonomije.

„Dolazak stranih investitora mora biti iskorišćen i za jačanje domaćih kompanija, njihovih kapaciteta, kao i za transfer znanja i tehnologije“, kaže Mulešković.

GLOBALNE KRIZE PRIJETNJA MALIM EKONOMIJAMA

Govoreći o globalnim ekonomskim izazovima, Mulešković upozorava da ratovi i geopolitičke tenzije već proizvode ozbiljne posljedice po svjetsku ekonomiju, pa samim tim i po Crnu Goru.

„Napadi SAD-a i Izraela na Iran, kao i rat u Ukrajini, već mijenjaju globalne ekonomske tokove i dovode do novog geopolitičkog i ekonomskog pozicioniranja država“, ocjenjuje on.

Prema njegovim riječima, prve posljedice već su vidljive kroz rast cijena energenata i povećanu globalnu nestabilnost.

„Iran i zemlje tog regiona među najvećim su proizvođačima nafte i naftnih derivata, pa je bilo jasno da će ovakva dešavanja imati posljedice po kompletnu svjetsku ekonomiju“, navodi Mulešković.

Upozorava da produžavanje sukoba može dovesti do dodatnog rasta cijena, usporavanja globalnog ekonomskog rasta i novih poremećaja na tržištima, što posebno pogađa male i uvozno zavisne ekonomije poput crnogorske.

„Crna Gora je veoma ranjiva jer je mala i otvorena ekonomija. Kada god imate globalne poremećaje, oni se direktno reflektuju i na naše tržište“, kaže on.

Govoreći o turističkoj sezoni, Mulešković smatra da situacija na Bliskom istoku može imati i pozitivne i negativne posljedice po Crnu Goru.

„Zbog nestabilnosti na Bliskom istoku moguće je da dio turista odabere Crnu Goru kao sigurniju destinaciju, ali istovremeno rast troškova i globalna neizvjesnost mogu dovesti i do otkazivanja turističkih aranžmana“, upozorava on.

Ipak, izražava nadu da će Crna Gora imati uspješnu sezonu, jer od nje zavise rast ekonomije i stabilnost javnih finansija.

„Moram ipak reći da se nijesmo najbolje pripremili ni za ovu sezonu“, dodaje Mulešković.

Na kraju ističe da su globalni sukobi promijenili ekonomske odnose u svijetu i otvorili novu fazu geopolitičkog pozicioniranja, ali smatra da je Evropska unija pokazala određeni stepen zajedništva i spremnosti da odgovori na izazove.

„Nadam se da će ovo biti iskra koja će pokrenuti evropsku ekonomiju, a samim tim i crnogorsku“, zaključio je Mulešković.