Juče je portal Standard objavio informaciju da je ministar finansija Milojko Spajić angažovao Džejmsa Hogana za konsultovanje u formiranju novog crnogorskog avio prevoznika. Spajić je potom ovu vijest demonatovao u provladinim medijima. Demant je u tim medijima objavljen neupadljivo, na dnu strane i bez velike elaboracije. Ipak, više izvora iz ministrovog okruženja Standardu je potvrdilo tačnost informacije da je bivši predsjednik i generalni direktor (PCEO) Etihad Aviation Group (EAG), Džejm Hogan angažovan za savjetnika. Isti izvori tvrde da je proteklih dana, Spajić sa nekoliko resornih funkcionera uključenih u poslove osnivanja nove avio kompanije, imalo više sastanaka kojima je prisustvovao i Hogan koji je predstavljen kao konsultant.
Portal Standard je tražio i zvanične odgovore iz Spajićevog ministartsva u vezi ovog aranžmana, ali ih do objavljivanja ovog teksta nijesmo dobili.
Spajiću ovo ne bi bilo prvi put, za njegovog kratkog mandata, da skriva informacije od javnosti.
Prvi “reformski” potez nove Vlade bilo je zaduženje od cijelih 750 miliona eura. To zaduženje, odnosno načina na koji je to urađeno, Spajić će morati da objašnjava na kontrolnom saslušanju koje je najavljeno za ovaj mjesec.
Javnost je informaciju o najvećem pojedinačnom zaduženju u posljednje vrijeme koje je na nivou od oko jedne četvrtine ukupnog javnog duga, prvu zvaničnu informaciju dobila naknadno, nezvanično, putem Twittera.
Desetine pitanja na koje nijesu dobijeni odgovori upućeni su jednako od opozicije i većine u Skupštini Crne Gore. Lider PzP Nebojša Medojević je išao čak dotle da je rekao da neće glasati za vladine zakone sve dok Spajić ne podnese ostavku.
“Ne podržavam pljačku! Ministar finansija podnosi krivičnu prijavu protiv mene zato što sam ga uhvatio da je tajno, protivustavno i protivzakonito zadužio zemlju za 890 miliona eura ( 19,2 odsto BDP). Bez javnih i konkurentskih procedura, u direktnim pogodbama. Neko je uzeo proviziju. Stop pljački”, napisao je Medojević na Facebooku.
FORBS 2017. o Džejmsu Hoganu
Majstor avionskog šaha? Da li se Etihadov James Hogan nadmudrio?
“Nakon što je kraljevska porodica Abu Dabija, glavnog grada Ujedinjenih Arapskih Emirata, utvrdila njegovu neobičnu strategiju preuzimanja najvećih američkih i evropskih prevoznika kupujući manjinske uloge u par manjih evropskih prevoznika, čime je vukao Etihadovu dobit na neprihvatljivi nivo, Hogan je najavio da će napustiti tu avio-kompaniju.”
Kako je pisao Forbes, Al Mazrouei je tada utvrdio finansijski kolaps Alitalia SpA, u kojem su Hogan i Rignei naveli Etihad da preuzme 49,9% vlasničkog udjela. Alitalia, italijanski hronično neprofitabilni nacionalni prevoznik, zatražila je 2. maja „Specijalnu administraciju“. To je italijanski / evropski ekvivalent bankrotu iz poglavlja 11 u Sjedinjenim Državama.
“Da li će Etihad, koji nikada nije mogao da ostvari stvarnu kontrolu nad Alitalijom zbog radnih politika i pravila Evropske unije koja ograničavaju strano vlasništvo u evropskim avio kompanijama na nešto manje od 50%, zadržati bilo koji udio u Alitaliji. Nije jasno ni da li će Etihad povratiti bilo šta od 1,85 milijardi dolara koje je uložio u Alitaliju 2014. Ali s obzirom na užasne rezultate Alitalije i njenu dobro dokazanu nemogućnost da riješi probleme sa troškovima rada tokom posljednjih 40 godina, Etihad će na kraju progutati ukupan gubitak poduhvata. Takođe se gubi strateško partnerstvo koje je Hogan toliko želio za Etihad da je uložio 1,85 milijardi dolara novca vladine aviokompanije da bi dobio veći bočni pristup ogromnom broju međunarodnih avionskih putnika u Evropi i Sjevernoj Americi.“
Kako se navodi u ovom tekstu, pored preuzimanja 49,9% udjela u Alitaliji, Etihad je kupio i 29,9% udjela u Berlinu, četvrtini Virdžin Australije, 49% indijskog Jet Airvais-a, 49% Air Srbije i treći udio u švajcarskom regionalnom prevozniku pod nazivom Darvin Airlines koji je nakon toga preimenovan u Etihad Regional. Hoganovo očekivanje bilo je da će te investicije dovesti mnogo dodatnih evropskih putnika u mrežu Etihada preko njihovih čvorišta u Evropi, a sve to Etihad opslužuje, i to po troškovima znatno nižim od onih koji bi zahtijevali da Etihad radi sam da privuče te iste putnike u njegovu mrežu.
“Hoganov neuspjeh, sada se čini jasnim, možda nije bio njegova strategija sama po sebi , već njegov izbor vrlo manjkavih stranih avio-kompanija u koje bi mogao da investira. Ali postojao je razlog zbog kojeg su ti prevoznici dočekali Etihad kao investitora, dok jači, stabilniji prevoznici nisu željeli niti trebali Etihadovu pomoć. I ta situacija naglašava slabosti svojstvene Hoganovoj strategiji”, piše Forbes.
U tekstu Frobesa koji potpisuje Dan Reed novinar koji se bavi avio-kompanijama, putničkim poslovima i srodnim industrijama zaključuje:
“Dakle, na kraju je Hoganov plan za širenje rizika na različite entitete eksplodirao njemu u lice. Umjesto da Etihad zaštiti od rizika, Hoganova strategija je završila, izlažući ga većem ekonomskom povlačenju nego što su to doživjeli Emirati ili Katar. Ukratko, Hoganov višekraki napad na šahovsku tablu ostavio je njegovu kraljicu izloženom centralnom napadu.”
Preporučeno
J.M.
Video