Iz Privredne komore Crne Gore su za portal Standard kazali da je crnogorska ekonomija, kao mala i otvorena, snažno oslonjena na spoljnotrgovinsku razmjenu, te da pristup tržištu Evropske unije predstavlja jednu od najvećih razvojnih šansi, ali i kompleksan proces koji zahtijeva duboko prilagođavanje evropskim pravilima poslovanja. Kako su naveli, izlazak na tržište EU ne znači samo širenje plasmana, već i prelazak na znatno više standarde kvaliteta, bezbjednosti, održivosti i konkurentnosti.
STROGI STANDARDI I PRILAGOĐAVANJE EU PRAVILIMA
Iz Privredne komore su rekli da evropsko tržište karakterišu visoki zahtjevi u pogledu kvaliteta proizvoda, njihove bezbjednosti i sljedivosti, naročito u sektorima prehrambene industrije, poljoprivrede, farmacije i industrijske proizvodnje. Zbog toga, kako su pojasnili, crnogorska preduzeća moraju uskladiti proizvodne procese sa EU zakonodavnim okvirom, odnosno tehničkim i kvalitativnim standardima koji važe na jedinstvenom tržištu.
Kako su istakli iz Komore, ključni preduslov za plasman proizvoda na tržište EU jeste posjedovanje odgovarajućih sertifikata. U zavisnosti od vrste proizvoda, to uključuje CE oznaku za industrijske proizvode, HACCP i ISO standarde u prehrambenoj industriji, kao i ekološke i energetske sertifikate. Bez tih sertifikata, pristup tržištu EU, kako su kazali, ostaje značajno otežan ili gotovo nemoguć.
Iz Privredne komore su naglasili i da je za poslovanje na EU tržištu neophodno poznavanje carinskih procedura, pravila porijekla robe, poreskog sistema EU, kao i zahtjeva u vezi sa deklarisanjem i označavanjem proizvoda. Kako su rekli, sve značajniju ulogu ima i zelena tranzicija, pa se od kompanija očekuje smanjenje ugljeničnog otiska, korišćenje obnovljivih izvora energije i odgovorno upravljanje resursima i otpadom.
Posebno su izdvojili CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism), navodeći da ova regulativa uvodi dodatne troškove za uvoz proizvoda sa visokim emisijama CO₂, poput čelika, cementa, aluminijuma i đubriva.
Iz Komore su poručili da konkurentnost na EU tržištu ne zavisi samo od formalnog ispunjavanja uslova, već i od sposobnosti kompanija da inoviraju i unapređuju efikasnost poslovanja.
SEKTORI SA NAJVEĆIM ŠANSAMA
Kako su kazali iz Privredne komore, Crna Gora, kao mala ekonomija, ne može konkurisati obimom proizvodnje, već kvalitetom i specijalizacijom. Istakli su da najveći potencijal leži u poljoprivredi i prehrambenoj industriji, posebno kroz proizvode premijum kvaliteta poput vina, maslinovog ulja i ribe.
Iz Komore su naveli da je dostizanje EU standarda zahtjevan proces koji podrazumijeva vrijeme, finansijska ulaganja i kadrovsko jačanje, zbog čega su dugoročno održivi proizvodi više dodate vrijednosti.
Značajan potencijal, kako su rekli, postoji i u drvopreradi, posebno u izvozu finalnih proizvoda, ali uz neophodnu sertifikaciju šuma i unapređenje proizvodnih procesa. Takođe su istakli da IT sektor postaje jedna od najperspektivnijih oblasti za izvoz usluga i digitalnih rješenja.
USKLAĐENOST SA EU STANDARDIMA
Iz Privredne komore su ocijenili da proces usklađivanja domaćih kompanija sa EU standardima traje godinama i da je već ostvaren određeni napredak, ali da dinamika zavisi od sektora. Kako su rekli, izvozno orijentisane kompanije su u većoj mjeri uskladile poslovanje, dok mala preduzeća i firme koje posluju na domaćem tržištu zaostaju.
Kako su dodali, svijest o značaju standardizacije raste, ali se standardi kod manjih preduzeća i dalje često posmatraju kao trošak, a manje kao investicija u razvoj i konkurentnost.
ULOGA PRIVREDNE KOMORE
Iz Privredne komore su kazali da imaju važnu institucionalnu ulogu u podršci privredi u procesu prilagođavanja EU pravilima i izlaska na evropsko tržište. Kako su naveli, Komora učestvuje u kreiranju ekonomske politike, analizira poslovni ambijent i predlaže izmjene propisa.
Takođe su istakli da Komora organizuje obuke, seminare, radionice i poslovne forume, kao i nastupe domaćih kompanija na međunarodnim sajmovima, gdje se privrednici upoznaju sa evropskim standardima i tržišnim zahtjevima.
Posebno su naglasili značaj učešća u mreži Enterprise Europe Network (EEN), kroz koju se, kako su rekli, domaćim kompanijama omogućava pronalazak partnera u EU, organizacija B2B susreta i savjetodavna podrška u oblasti regulative i standarda.
EU FONDOVI I EDUKACIJA CRNOGORSKE PRIVREDE
Informacije o EU fondovima danas dostupnije nego ranije, ali da i dalje postoji potreba za dodatnim približavanjem, posebno mikro i malim preduzećima, kažu iz PKCG, te dodadju da se povodom toga organizuju edukacije, radionice i info dani, uključujući ciklus obuka o mogućnostima EU fondova.
Kako su naveli, izrađena je i publikacija koja privrednicima pojašnjava proceduru prijave na EU portal i izradu PIC broja, koji je neophodan za učešće u EU programima.
Takođe su istakli značaj događaja „LinkUp“, koji povezuje privredu i međunarodne partnere, kao i projekata poput EmBRACE, kroz koje su kompanije dobijale direktne grantove za unapređenje poslovanja.
DIGITALNA TRANSFORMACIJA
Iz Privredne komore su pozvali privrednike da koriste usluge MontEDIH-a, Evropskog digitalnog inovacionog haba u Crnoj Gori, koji nudi besplatnu podršku u procjeni digitalne zrelosti, savjetovanju i testiranju inovativnih rješenja.
Kako su rekli, fokus je na malim i srednjim preduzećima, kako bi se ubrzala njihova digitalna i zelena transformacija i priprema za evropsko tržište.
Preporučeno
TEKST JE IZRAĐEN U OKVIRU PROJEKTA “ŠTA GRAĐANI DOBIJAJU ULASKOM CRNE GORE U EVROPSKU UNIJU“, KOJI JE PODRŽAN OD FONDA ZA PODSTICAJ MEDIJSKOG PLURALIZMA MINISTARSTVA – MINISTARSTVA KULTURE I MEDIJA CRNE GORE.
Video