Sa 85 miliona slika i video zapisa koji prikazuju seksualno zlostavljanje djece prijavljenih širom svijeta samo tokom 2021. godine, a mnogo više njih nije prijavljeno, seksualno zlostavljanje djece je sveprisutno. Pandemija kovid-19 pogoršala je problem, pri čemu je fondacija Internet Watch primjetila porast od 64 odsto u izvještajima o potvrđenom seksualnom zlostavljanju djece u 2021. u odnosu na prethodnu godinu.

Sadašnji sistem zasnovan na dobrovoljnom otkrivanju i prijavljivanju od strane kompanija pokazao se nedovoljnim za adekvatnu zaštitu djece i, u svakom slučaju, više neće biti moguć kada istekne privremeno rješenje koje je trenutno na snazi. Do 95 odsto svih prijava o seksualnom zlostavljanju djece primljenih u 2020. došlo je od jedne kompanije, uprkos jasnim dokazima da problem ne postoji samo na jednoj platformi – saopšteno je iz EU info centra.

Kako navode, da bi se efikasno riješila zloupotreba onlajn usluga u svrhe seksualnog zlostavljanja djece, potrebna su jasna pravila, sa čvrstim uslovima i zaštitnim mjerama. Predložena pravila će obavezati pružaoce usluga da otkriju, prijave i uklone materijal o seksualnom zlostavljanju djece na svojim uslugama. Provajderi će morati da procijene i ublaže rizik od zloupotrebe svojih usluga, a preduzete mjere moraju biti srazmjerne tom riziku i podložne strogim uslovima i zaštitnim mjerama.

• Novi nezavisni centar EU za seksualno zlostavljanje djece (EU centar) će olakšati napore pružalaca usluga tako što će djelovati kao centar ekspertize, pružajući pouzdane informacije o identifikovanom materijalu, primajući i analizirajući izvještaje od pružalaca usluga kako bi identifikovao pogrešne izvještaje i spriječio ih da dođu do sprovođenja zakona, brzo proslijeđivanje relevantnih izvještaja za akciju sprovođenja zakona i pružanje podrške žrtvama – ističe se u saopštenju.

Nova pravila će pomoći da se djeca spasu od daljeg zlostavljanja, spriječiće ponovno pojavljivanje materijala na mreži i privesti prestupnike pravdi. Ta pravila će uključivati:

• Obavezna procjena rizika i mjere za smanjenje rizika: Pružaoci usluga hostovanja ili interpersonalne komunikacije moraće da procijene rizik da se njihove usluge zloupotrebljavaju za širenje materijala o seksualnom zlostavljanju djece ili za nagovaranje djece, poznato kao gruming. Provajderi će takođe morati da predlože mjere za smanjenje rizika.

• Obaveze ciljanog otkrivanja, na osnovu naloga za otkrivanje: Države članice će morati da odrede nacionalne organe zadužene za reviziju procjene rizika. Kada takvi organi utvrde da postoji značajan rizik, oni mogu zatražiti od suda ili nezavisnog nacionalnog organa da izda nalog za otkrivanje poznatog ili novog materijala o seksualnom zlostavljanju djece ili gruming. Nalozi za otkrivanje su vremenski ograničeni, ciljajući na određeni tip sadržaja na određenoj usluzi.

• Snažne mjere zaštite pri otkrivanju: Kompanije koje su dobile nalog za otkrivanje moći će da otkriju samo sadržaj koristeći indikatore seksualnog zlostavljanja djece verifikovane i obezbjeđene od strane EU centra. Tehnologije za otkrivanje se smiju koristiti samo u svrhu otkrivanja seksualnog zlostavljanja djece. Provajderi će morati da primjene tehnologije koje najmanje ometaju privatnost u skladu sa najnovijim dostignućima u industriji i koje ograničavaju stopu grešaka lažnih pozitivnih rezultata u najvećoj mogućoj mjeri.

• Jasne obaveze prijavljivanja: Pružaoci usluga koji su otkrili seksualno zlostavljanje djece na mreži moraće to da prijave EU centru.

• Efikasno uklanjanje: Nacionalne vlasti mogu izdati naloge za uklanjanje ako se materijal o seksualnom zlostavljanju djece ne ukloni brzo. Provajderi pristupa Internetu će takođe morati da onemoguće pristup slikama i video zapisima koji se ne mogu ukloniti, na primjer, zato što se hostuju van EU u nesaradničkim jurisdikcijama.

• Smanjenje izloženosti grumingu: Pravila zahtjevaju da prodavnice aplikacija obezbjede da djeca ne mogu da preuzimaju aplikacije koje bi ih mogle izložiti visokom riziku od gruminga.

• Čvrsti mehanizmi nadzora i sudsko obeštećenje: Naloge za otkrivanje će izdavati sudovi ili nezavisni državni organi. Da bi se smanjio rizik od pogrešnog otkrivanja i prijavljivanja, EU centar će verifikovati izvještaje o potencijalnom onlajn seksualnom zlostavljanju djece koje su sačinili provajderi prije nego što ih podijeli sa organima za sprovođenje zakona i Europolom. I provajderi i korisnici će imati pravo da osporavaju bilo koju mjeru koja se na njih odnosi na sudu.

Novi EU centar će podržati:

• Pružaoce onlajn usluga, posebno u ispunjavanju svojih novih obaveza da vrše procjene rizika, otkrivaju, prijavljuju, uklanjaju i onemogućavaju pristup seksualnom zlostavljanju djece na mreži, obezbjeđivanjem indikatora za otkrivanje seksualnog zlostavljanja djece i primanjem izvještaja od provajdera;

• Nacionalne organe za sprovođenje zakona i Europol, tako što će pregledati izvještaje dobavljača kako bi se uvjerili da nisu dostavljeni greškom, i brzo ih kanališu organima za sprovođenje zakona. Ovo će pomoći da se djeca spasu iz situacija zlostavljanja i da se počinioci privedu pravdi.

• Države članice, služeći kao centar znanja za najbolje prakse u prevenciji i pomoći žrtvama, podstičući pristup zasnovan na dokazima.

• Žrtve, pomažući im da skinu materijale koji prikazuju njihovo zlostavljanje.

Zajedno sa predlogom, Komisija izlaže i evropsku strategiju za bolji internet za djecu.

Pozadina

Borba protiv seksualnog zlostavljanja djece je prioritet Komisije. Danas se fotografije i video snimci djece koja su seksualno zlostavljana masovno dijele na internetu. U 2021. je 29 miliona prijava podnijeto američkom Nacionalnom centru za nestalu i eksploatisanu djecu.

U nedostatku usklađenih pravila na nivou EU, platforme društvenih medija, usluge za igre na sreću, drugi provajderi hostinga i onlajn usluga suočavaju se sa različitim pravilima. Određeni provajderi dobrovoljno koriste tehnologiju za otkrivanje, prijavu i uklanjanje materijala o seksualnom zlostavljanju djece na svojim uslugama. Preduzete mjere se, međutim, uveliko razlikuju i dobrovoljna akcija se pokazala nedovoljnom za rešavanje ovog pitanja. Ovaj predlog se zasniva na Zakonu o digitalnim uslugama i dopunjuje ga odredbama za rješavanje specifičnih izazova koje predstavlja seksualno zlostavljanje djece na mreži.

Predlog proizilazi iz strategije EU iz jula 2020. za efikasniju borbu protiv seksualnog zlostavljanja djece, koja je postavila sveobuhvatan odgovor na rastuću prijetnju seksualnog zlostavljanja djece i van mreže i na mreži, poboljšanjem prevencije, istrage i pomoći žrtvama. Takođe dolazi nakon što je Komisija predstavila svoju martovsku strategiju EU o pravima djeteta, koja je predložila pojačane mjere za zaštitu djece od svih oblika nasilja, uključujući zlostavljanje na mreži.