Video
Američko Ministarstvo odbrane označilo je Konfučijeve institute na univerzitetskim kampusima u Sjedinjenim Američkim Državama kao prijetnju nacionalnoj bezbjednosti, saopštio je američki ministar odbrane Pete Hegseth 23. oktobra, prenosi Radio Slobodna Evropa. Vašington već godinama upozorava na mogućnost da kineski kulturni i obrazovni programi, osim promocije jezika i kulture, služe i za širenje političkog uticaja Pekinga.
Ova odluka ponovo je otvorila pitanje uloge Konfučijevih instituta u inostranstvu, njihovog odnosa sa kineskim državnim strukturama i granice između legitimne kulturne razmjene i mogućeg političkog uticaja.
Istovremeno, Univerzitet Crne Gore (UCG) nastavlja da razvija saradnju sa kineskim partnerima kroz Institut Konfucije, koji je osnovan 2015. godine u partnerstvu sa Univerzitetom za nauku i tehnologiju iz Čangše. Prema saopštenju UCG od 21. oktobra, rektor Vladimir Božović sastao se sa novoimenovanom kineskom direktoricom Instituta Tang Ying i crnogorskom direktoricom Milenom Lipovinom Božović, a razgovarano je o dosadašnjim rezultatima i mogućnostima daljeg unapređenja saradnje.
PENTAGON TVRDI DA SU INSTITUTI POVEZANI SA ŠIRENJEM KINESKOG UTICAJA
Hegseth je u video-obraćanju objavljenom na društvenim mrežama rekao da su se, nakon ranijih mjera protiv Konfučijevih instituta, na 30 američkih univerziteta pojavile 80 organizacija koje su, prema njegovim tvrdnjama, koristile drugačije nazive i osnivačke akte, ali zadržale istu misiju.
Američki ministar odbrane optužio ih je za krađu intelektualnog vlasništva i uticaj na američke studente, navodeći da je Pentagon tokom prethodna dva mjeseca sistematski uklonio te organizacije. Riječ je o tvrdnjama američke administracije, koje same po sebi ne dokazuju da svaki Konfučijev institut, niti konkretno Institut u Crnoj Gori, sprovodi takve aktivnosti.
Sjedinjene Američke Države već su u avgustu 2020. godine Konfučijeve institute označile kao „strane misije“, čime je Vašington dodatno pooštrio odnos prema tim ustanovama. Američka zabrinutost odnosi se na njihovu institucionalnu povezanost sa Kinom i mogućnost korišćenja obrazovnih i kulturnih programa za ostvarivanje šireg političkog uticaja.
Prema podacima koje je objavila Radio Slobodna Evropa, u Evropskoj uniji trenutno djeluju 123 Konfučijeva instituta. Najviše ih je u Njemačkoj, 21, i Francuskoj, 19. Dio evropskih država i univerziteta zatvarao je ove ustanove ili preispitivao saradnju sa njima zbog zabrinutosti u vezi sa akademskim slobodama, transparentnošću i političkim uticajem.
Ovakav odnos prema institutima pokazuje da njihova uloga nije samo predmet rasprave o obrazovanju i kulturi već i dio šireg geopolitičkog nadmetanja Kine i zapadnih država.
VIŠE OD 500 POLAZNIKA U CRNOJ GORI
Konfučijev institut na Univerzitetu Crne Gore, prema podacima iz saopštenja UCG, u septembru 2026. privukao je više od 500 polaznika iz preko 30 obrazovnih ustanova, uključujući osnovne i srednje škole i ustanove visokog obrazovanja.
Na sastanku rektora Božovića sa novoimenovanim rukovodstvom Instituta najavljeno je i postavljanje pametne učionice na Ekonomskom fakultetu UCG. Oprema bi trebalo da bude donacija partnerskog Univerziteta za nauku i tehnologiju iz Čangše, a njena instalacija očekuje se u narednim mjesecima.
Institut je ove godine organizovao i dosad najveći ljetnji kamp u Kini, u kojem je učestvovalo 14 učenika i studenata. Oni su tokom 15 dana na partnerskom univerzitetu u Čangši unapređivali znanje kineskog jezika i upoznavali kinesku kulturu.
Saradnja je proširena i na aktivnosti sa Glavnim gradom Podgoricom, kroz učešće na književnom festivalu, organizovanje kurseva kineske kaligrafije i časova tai čija u gradskim parkovima.
Ovi programi predstavljaju konkretne oblike obrazovne i kulturne razmjene. Njihovo postojanje, međutim, ne daje samo po sebi odgovor na šire pitanje institucionalne transparentnosti, načina finansiranja i eventualnih uslova koji prate međunarodna partnerstva.
KONFUČIJEVI INSTITUTI ŠIROM ZAPADNOG BALKANA
Crna Gora nije izuzetak u regionu. Prema podacima Radio Slobodne Evrope, Konfučijevi instituti djeluju u svim zemljama Zapadnog Balkana osim na Kosovu, čiju nezavisnost Kina ne priznaje.
U Crnoj Gori Institut postoji od 2015. godine, a prema izvještaju Centra za analizu evropske politike (CEPA), više od 100 studenata iz naše zemlje u tom periodu poslato je u Kinu.
U Bosni i Hercegovini postoje dva Konfučijeva instituta, povezana sa univerzitetima u Sarajevu i Banjoj Luci, dok je više od 170 studenata Univerziteta u Istočnom Sarajevu učestvovalo u programima razmjene sa Kinom. Srbija ima tri Konfučijeva instituta i razvijenu mrežu obrazovne saradnje, uključujući podršku učenju kineskog jezika u školama. Institut u Albaniji djeluje u saradnji sa Univerzitetom u Tirani, dok je kinesko obrazovno i kulturno prisustvo razvijeno i u Sjevernoj Makedoniji.
Ovakva mreža predstavlja jedan od kanala kroz koje Kina gradi dugoročne veze sa obrazovnim institucijama, studentima i budućim profesionalcima u regionu.
Analiza objavljena 19. oktobra na portalu China Observers, autorke Aleksandre D. Spasovske, ukazuje da se kineski uticaj na Zapadnom Balkanu ne ostvaruje nužno kroz otvorene političke kampanje, već i kroz dugoročnu saradnju univerziteta, stipendije, kulturne programe, profesionalne razmjene, medijske veze i diplomatske kontakte.
Preporučeno
Autorka pritom naglašava da takve aktivnosti nijesu same po sebi oblik stranog informativnog uticaja ili miješanja. Pitanje je, kako navodi, na koji način se kroz te odnose mogu prenositi poželjna tumačenja kineske politike, međunarodnih događaja i uloge Kine u svijetu.
