U saopštenju koje potpisuje predsjednik Ejup Nurković navodi se da je sjeverni region u periodu tranzicije i privatizacije izgubio i ono malo kompanija u prerađivačkoj industriji koje su privređivale na osnovu realnih resursa ovog regiona i imale svoje tržište.
“Mala ulaganja u posttranzicionom periodu su pogoršala konkurentnost lokalnih samouprava regiona i gurnula stanovništvo u agoniju sve dubljeg siromaštva.
Nerazvijenost sjevernog regiona davnašnji je problem, uzrokovan značajno manjim ulaganjima države u javnu infrastrukturu, razvojne projekte i ljudske resurse, u odnosu na centralni i južni region, što je dodatno uvećalo razlike u nivou razvijenosti među njima.
Ustavna garancija, zakonske mjere i procedure, strateški dokumenti, javne proklamacije i projekti koji su trebalo da obezbijede ravnomjerni regionalni razvoj, dali su vrlo skromne rezultate”, navodi Nurković.
Paradoks je, kako ističe, da je region sa najviše prirodnih resursa u državi ostao i dalje najnerazvijeniji, pa ova okolnost bitno ograničava i ukupni razvoj države.
“S jedne strane, sjeverni region se prostire na više od polovine teritorije države, raspolaže sa najvećim dijelom rudnih nalazišta, hidropotencijala, šuma, poljoprivrednog zemljišta, atraktivnih prostora za turističku valorizaciju i ima oko 30% stanovništva Crne Gore.
Bez obzira na te komparativne prednosti, ima svega oko 22.000 zaposlenih, što je tek 15% od ukupno zaposlenih, oko 26.000 nezaposlenih što je oko 47% ukupnog broja nezaposlenih, oko 31.000 penzionera, oko 15.000 korisnika socijalnih davanja, kao i najveći broj siromašnih”, navodi on.
Nezaposlenih u ovom regionu ima više od zaposlenih, a na jednog zaposlenog dolaze tri izdržavana lica, dodaje.
“U opštinama Gusinje, Plav, Andrijevica, Berane, Petnjica, Rožaje i Šavnik stopa nezaposlenosti je dramatično visoka i kreće se u rasponu od 50%- 70%. U Rožajama, Plavu i Gusinju ima više korisnika socijalnih davanja nego zaposlenih, što jasno govori o nezavidnim socijalnim prilikama stanovništva u njima. I prosječne plate i penzije u ovom regionu su značajno niže od prosječnih u državi.
Težak materijalni položaj stanovništva ovog regiona i odsustvo nade da će se u skorijoj budućnosti promijeniti stanje, uticali su na njegovo brzo iseljavanje iz zavičaja, najviše u zemlje Zapadne Evrope i razvijenija područja Crne Gore.
Iseljavanje stanovništva najozbiljniji je izazov ovog vremena, koji je poprimio dramatične razmjere i ostavlja ozbiljne posljedice na demografske, ekonomske, socijalne, političke, pa i bezbjednosne prilike u državi.
Ovom problemu Vlada i svi odgovorni činioci društva treba da posvete mnogo više pažnje i angažuju mnogo više resursa, kako bi se iseljavanje najprije usporilo a kasnije i zaustavilo”, ističe Nurković.
Poručuje da je otvaranje održivih radnih mjesta i zapošljavanje mladih ljudi imperativ i najefikasnija mjera koja bi zaustavila negativne trendove.
“Društvena i pandemijska kriza je otvorila novu priliku da se fokus ekonomske politike usmjeri ka podsticanju održivog razvoja privrede, u granama i oblastima u kojima imamo prirodne resurse, u interesu i preduzetnika i lokalnog stanovništva.
Ne možemo biti zadovoljni učinkom aktuelne Vlade, kako zbog neefektivne politike u sanaciji posljedica pandemije na ekonomiju i očuvanje radnih mjesta, tako i zbog velikog smanjenja kapitalnih ulaganja u razvoj infrastrukture i otvaranje novih radnih mjesta.
Na taj način je privreda ušla u ozbiljnu krizu, a životni standard stanovništva dodatno urušen. Ni najavljeni kapitalni budžet za narednu godinu ne obećava bolju budućnost ovom regionu, posebno najmanje razvijenim opštinama, jer nije predvidio finansiranje važnih razvojnih projekata, koji bi nagovijestili razvojne perspektive i nova zapošljavanja.
Ove okolnosti su učinile da se samo u protekloj godini na nivou ekonomije izgubili više od 15.000 radnih mjesta, od čega 1.790 u sjevernom regionu, a nezaposlenih je više za 10.500 lica, od čega je 4.386 lica u ovom regionu.
Bošnjaci su ponosan narod i ne može zaboraviti da je aktuelna vlast, nekritički, smijenila bukvalno sve bošnjačke kadrove u javnoj upravi i državnim preduzećima, a kod novog zapošljavanja sprovodi etno-vjerski inženjering. Ove okolnosti i poruke mržnje u javnom prostoru, dodatno provociraju bošnjačko stanavništvo i šire osjećaj besperspektivnost koji tjera mlade da napuste svoj zavičaj”, naveo je on.
Pozivaju Skupštinu, Vladu, resorna ministarstva, kao i međunarodne instance da, kako kaže, detaljno sagledaju i procijene pogubnost ovakvih postupaka i politika, te da ispoštuju makar osnovna ljudska i manjinska prava naroda na sjeveru Crne Gore.
“Bošnjaci i drugi imaju prava na rad i zaradu, pravo na srazmjernu zastupljenost u organima javne vlasti, na djelotvorni uticaj u procesu donošenja odluka i javnih politika, kao i na ubrzani razvoj manje razvijenog sjevernog regiona države, kako bi se na taj način popravile životne prilike svih građana ovog regiona i zaustavio proces iseljavanaja stanovništva.
Bošnjačka dijaspora jedna je od najbrojnijih iz Crne Gore kako u zapadnoj Evropi, SAD-u, Turskoj i drugim državama, gdje su mnogi naši ljudi uspješni u raznim granama privredne djelatnosti. Krajnje je vrijeme za stvaranje uslova za privlačenje ozbiljnih investicija, upravo tih uspješnih privrednika u dijaspori.
Preporučeno
I ovom prilikom naglašavamo da smo kao predstavnici Bošnjačkog naroda u Crnoj Gori, pored ideja i savjeta, spremni da institucionalnim i ličnim angažmanom ponudimo konkretnu saradnju i projekte koji bi doprinijeli poboljšanju uslova života cjelokupne društvene zajednice”, zaključio je Nurković.
Video