Na papiru, to je politički skup. U praksi, to je jedna od najsloženijih bezbjednosnih operacija koju je Crna Gora organizovala.
Zvanično, Samit će biti održan 5. juna, a prema najavama, u Tivtu će se susresti lideri Evropske unije i Zapadnog Balkana. Domaćin Samita je predsjednik Crne Gore Jakov Milatović, dok će Evropsku uniju predstavljati predsjednik Evropskog savjeta Antonio Košta, predsjednica Evropske komisije Ursula fon der Lajen i visoka predstavnica EU za vanjsku politiku i bezbjednost Kaja Kalas.
Format Samita podrazumijeva i učešće lidera šest zemalja Zapadnog Balkana — Crne Gore, Srbije, Albanije, Bosne i Hercegovine, Kosova i Sjeverne Makedonije. Očekuje se i dolazak većeg broja delegacija iz država članica Evropske unije. Prema dosadašnjim najavama, u Tivat bi trebalo da stigne više od 35 delegacija i više od 400 predstavnika medija.
Prema dosadašnjim najavama, Samit u Tivtu trebalo bi da okupi i neke od najuticajnijih lidera Evropske unije. Pored predsjednika Francuske Emanuela Makrona, čiji je dolazak posebno politički značajan jer će dan ranije boraviti u predsjedničkoj posjeti Crnoj Gori, najavljivano je i učešće njemačkog kancelara Fridriha Merca i španskog premijera Pedra Sančeza, dok se u javnosti pominjao i dolazak italijanske premijerke Đorđe Meloni. Ukoliko se te najave potvrde, Tivat će 5. juna biti mjesto susreta najjačih političkih figura Evropske unije sa liderima Zapadnog Balkana, što dodatno podiže i diplomatski značaj skupa i bezbjednosni nivo operacije koja ga prati
Makronov dolazak pokazuje da Samit u Tivtu nije samo još jedan sastanak EU i Zapadnog Balkana. Francuski predsjednik je, u političkom smislu, najjača figura među liderima čiji se dolazak najavljuje, a njegova posjeta Cetinju, dan prije Samita, daje događaju dodatnu diplomatsku i simboličku težinu.
Među regionalnim liderima posebnu pažnju izaziva i najavljeni dolazak predsjednika Srbije Aleksandra Vučića, koji je odlučio da prisustvuje Samitu u Tivtu nakon razgovora sa Ursulom fon der Lajen, iako je prethodni samit EU – Zapadni Balkan, održan u Briselu u decembru prošle godine, bojkotovao.
POLICIJA NE OTKRIVA BROJKE
Iza velikih političkih poruka, rukovanja, zajedničkih fotografija i diplomatskog protokola stoji posao koji se, ako je dobro urađen, gotovo i ne vidi. Upravo zato Samit u Tivtu nije samo spoljnopolitički događaj za Crnu Goru. On je i ozbiljan bezbjednosni test za državu, policiju, službe zaštite, lokalnu upravu i sve institucije koje moraju da obezbijede da skup ovakvog ranga prođe bez incidenta, zastoja i improvizacije.
Uprava policije za sada ne saopštava koliko će njenih službenika biti angažovano na obezbjeđivanju Samita. Iz policije su za Standard kazali da u ovom trenutku ne mogu dati taj podatak. Takav odgovor, iako javnosti uskraćuje konkretnu brojku, nije neočekivan, jer se radi o operativnim podacima koji se uoči skupova visokog rizika najčešće ne otkrivaju.
Međutim, i bez te brojke jasno je da će Tivat 4. i 5. juna funkcionisati pod posebnim režimom. Već su najavljene privremene izmjene saobraćaja, ograničenja u pojedinim ulicama i posebne mjere pristupa. Parking u Arsenalskoj ulici biće zatvoren od 2. do 6. juna, dok će saobraćaj u Arsenalskoj i Istarskoj ulici biti ograničen od 4. juna ujutro do 5. juna uveče. Putnicima koji koriste Aerodrom Tivat preporučeno je da dođu znatno ranije zbog mogućih zastoja i posebnih režima kretanja.
Posebno osjetljiva tačka biće Jadranska magistrala kroz Tivat, od aerodroma do centra grada. Od 4. juna u poslijepodnevnim satima do kasnih večernjih sati 5. juna očekuju se povremene potpune obustave saobraćaja. Tokom prolaska delegacija, magistralni put biće zatvaran za sve vidove saobraćaja, uključujući i pješake, dok će policija u hitnim situacijama obezbjeđivati pratnju, prvenstveno za slučajeve hitne medicinske pomoći.
VIŠE AERODROMA, VIŠE PRAVACA, VIŠE RIZIKA
Dodatni izazov za policiju i službe bezbjednosti biće i činjenica da se dolazak delegacija ne svodi samo na jednu tačku. Najveći broj učesnika, prema najavama iz Tivta, stići će preko Aerodroma Tivat, gdje prve delegacije počinju da slijeću 4. juna od 14 časova. Dio delegacija koristiće i dubrovački aerodrom, što bezbjednosnu operaciju širi i na pravce iz Hrvatske, granične prelaze i drumsku komunikaciju prema Boki. Ranije se, zbog ograničenih kapaciteta tivatskog aerodroma, pominjala i mogućnost korišćenja Aerodroma Podgorica za dio dolazaka i odlazaka.
To znači da Samit u Tivtu nije samo lokalni bezbjednosni zadatak, već operacija koja zahvata više aerodroma, granične prelaze, magistralne pravce i koordinaciju više službi u isto vrijeme.
Dok će kamere biti okrenute ka liderima i izjavama o evropskoj budućnosti regiona, policija će morati da drži pod kontrolom mnogo širu vizuru – slijetanja u Tivtu, dio dolazaka preko Dubrovnika, moguće korišćenje Podgorice, granične prelaze, magistralu, pratnje, hotelske zone, medijski prostor i kretanje građana.
Jedna greška na bilo kojoj od tih tačaka dovoljna je da bezbjednosni i organizacioni uspjeh Samita padne u drugi plan.
Dolazak najviših evropskih zvaničnika, lidera regiona i državnih delegacija iz više evropskih zemalja znači da policija ne obezbjeđuje samo jednu salu za sastanke. Ona mora da obezbijedi čitavu mrežu kretanja, od aerodroma u Tivtu, Podgorici i Dubrovniku, preko graničnih prelaza i magistralnih pravaca, do hotelskih zona, medijskog centra, mjesta održavanja sastanaka i ruta kojima će se kretati štićene ličnosti.
GRAD KOJI MORA DA IZDRŽI SAMIT
Tivat, za razliku od glavnog grada, nema široke bulevare, velike alternativne pravce ni infrastrukturu koja lako može da izdrži desetine delegacija, službenih kolona, medijskih ekipa i građana koji nastavljaju svakodnevni život. To je grad u kojem se i u običnim danima lako stvaraju gužve, posebno u susret turističkoj sezoni. Kada se na to dodaju aerodrom, magistrala, Porto Montenegro, hotelski kapaciteti i bezbjednosni protokoli za najviše zvaničnike, jasno je da će svaki propust biti vidljiv.
Zato se uspjeh ove operacije neće mjeriti samo time da li su lideri bezbjedni. To se podrazumijeva. Mjeriće se i time da li će sistem uspjeti da spriječi potpuni saobraćajni kolaps, da obezbijedi prolaz hitnim službama, da građani budu na vrijeme informisani i da se između protokola i svakodnevnog života Tivćana pronađe makar minimalna ravnoteža.
U tom smislu, Samit će testirati mnogo više od policijskog rasporeda. Testiraće sposobnost države da istovremeno zaštiti najviše zvaničnike, obezbijedi funkcionisanje grada, kontroliše saobraćaj, usmjeri medije, komunicira sa građanima i reaguje na svaku nepredviđenu situaciju bez panike i improvizacije.
ISPIT DRŽAVE, NE SAMO POLICIJE
Samit EU – Zapadni Balkan dolazi u trenutku kada Crna Gora želi da se predstavi kao država koja je politički stabilna, institucionalno sposobna i spremna za završnicu evropskog puta. Teme Samita biće Plan rasta, regionalno povezivanje, rana integracija, ekonomski razvoj i konkretne koristi evropskog puta za građane.
Ali velika međunarodna okupljanja ne testiraju samo političke poruke. Ona testiraju sistem, policiju, koordinaciju, službe, protokol, komunikaciju sa građanima i sposobnost države da u realnom vremenu upravlja događajem u kojem nema mnogo prostora za naknadna objašnjenja.
U tom smislu, Tivat će 5. juna biti mnogo više od domaćina jednog samita. Biće ogledalo države.
Preporučeno
Ako sve prođe bez problema, policija i službe će, kao i obično, ostati u drugom planu. Ako se dogodi i najmanji propust, upravo će oni biti prvi na udaru javnosti. To je priroda ovakvih događaja – najbolje obezbjeđenje je ono koje niko ne primijeti.
Video