Video
Bezbjednosna situacija u Crnoj Gori, ocijenjeno je sa brojnih adresa, je zabrinjavajuća. Kako zbog nedavnih dešavanja u tom sektoru, tako i zbog sve većih tenzija u društvu. Upitan da prokomentariše procjenu trenutne bezbjednosne situaciju u zemlji, te da li ima izgleda da se ukupna atmosfera stabilizuje doc. dr Konatar ističe da je procjena bezbjednosne situacije veoma složen posao koji zahtijeva analizu različitih oblasti društvenog života.
Percepcija da se bezbjednosne procjene bave isključivo bezbjednosnim fenomenom, ostavljajući ostale po strani je, kako kaže, pogrešna.
”Kada je u pitanju nacionalna bezbjednost, koja podrazumijeva sposobnost države da samostalno ili u saradnji sa drugim državama ili organizacijama štiti vitalne vrijednosti i interese društva od spoljnih i unutrašnjih oblika ugrožavanja, i time obezbijedi opšte uslove za nesmetani politički, ekonomski, socijalni i kulturni razvoj društva i blagostanje svojih građana, onda bezbjednosna procjena predstavlja zbir pojedinačnih analiza različitih deteminišućih faktora, koji se javljaju u mnogo oblika i veličina, kao što su: politički, ekonomski, socijalani, zdravstveni, demografski, kulturološki, istorijski, religiozni, ekološki… i sl.
Čak i površna analiza navedenih varijabli navodi na zaključak da je bezbjednosna situacija u Crnoj Gori veoma kompleksna, sa tendencijom daljeg usložnjavanja. Za produbljivanje političkog raslojavanja, uvećanje siromaštva, nezaposlenosti, iseljavanja stanovništva (kao najjače izvozne grane), padu ugleda države u međunarodnim okvirima i sl., prije svega je, svojim svjesnim činjenjem ili nečinjenjem, odgovorna Vlada. U tom smislu događaji na Cetinju od 5. septembra 2021. godine, čak i da do njih nije došlo, ne bi značajnije promijenili sveukupnu sliku trenutne bezbjednosne stvarnosti”, ispričao je za Standard doc. dr Veselin Konatar.
Na pitanje da li djeluje da sektor bezbjednosti kroz institucije ne funkcioniše jedinstveno, nakon što je premijer u nekoliko navrata pokušao da smijeni direktora Uprave policije i ministra unutrašnjih poslova, te informacije koja se pojavila u medijima da ANB krije podatke od UP, doktor nauka za oblast bezbjednosti Veselin Konatar objašnjava da takvo ponašanje navodi na sumnju da je u toku borba za preuzimanje kontrole nad Ministarstvom unutrašnjih poslova.
Kako dodaje, Agencija za nacionalnu bezbjednost i Ministarstvo unutrašnjih poslova, u tom smislu i Uprava policije, dio su šireg, jedinstvenog sistema nacionalne bezbjednosti Crne Gore. Funkcionisanje elemenata sistema nacionalne bezbjednosti Crne Gore regulisano je zakonom, a jedno od načela kojim se obezbjeđuje izgradnja i funkcionisanje sistema kao kompaktne cjeline je načelo jedinstva.
”To podrazumijeva i ovlašćenu diseminaciju podataka u okviru sistema. Svako uskraćivanje, skrivanje ili neblagovremena razmjena podataka umanjuje efikasnost nacionalnog sistema bezbjednosti, uvećavajući rizik od moguće štete po štićene vrijednosti. Izostanak razmjene podataka među pojedinim elementima sistema nacionalne bezbjednosti SAD omogućio je da Al Kaida izvrši napade 11. septembra 2001. godine u Njujorku.
Spekulacije o disharmoniji u funkcionisanju nacionalnog bezbjednosnog sistema opravdano doprinose rastu zabrinutosti javnosti i rastu nepovjerenja u sektor bezbjednosti. Imajući u vidu da je Crna Gora članica NATO, ovakva slika ni na koji način ne doprinosi afirmaciji Crne Gore, posebno ne u svjetlu pokušaja premijera Krivokapića da bez jasnog obrazloženja smijeni Ministra unutrašnjih poslova i direktora Uprave policije. Takvo ponašanje navodi na sumnju da je u toku borba za preuzimanje kontrole nad Ministarstvom unutrašnjih poslova”, kazao je za Standard profesor Konatar.
”BITI U SLUŽBI POLITIKE JE JEDNA STVAR, A POLITIZACIJA OBAVJEŠTAJNE SLUŽBE POTPUNO DRUGA.”
Osvrnuvši se na slučaj, za sada samoubistva, bivšeg šefa u ANB koji je izazvao brojne polemike i određeni strah u javnosti, kao i na učestale zahtjeve određenih konstitutenata vlasti za raspuštanjem ANB, profesor Konatar navodi da iako samoubistva pripadnika obavještajnih službi nijesu rijetkost, tragična smrt jednog od rukovodilaca ANB sasvim opravdano izaziva nedoumice i sumnje u javnosti.
”Dio vladajuće većine konstatuje da je Agenciju trebalo davno raspustiti, dok premijer izražava zadovoljstvo njenim radom, nazivajući je “prijateljem svih institucija i građana Crne Gore”. Naravno, premijeru, kome je ANB podređena, pripada pravo da ocjenjuje njenu efikasnost, što ne znači da ocjena mora biti realna, posebno kada se ima u vidu da kreatori politike o obavještajnim službama i obavještajnom radu najčešće ne znaju ništa. Ono što je izvjesno je da o nekim pojedincima i “tamnim mrljama” u radu ANB postoje pisani tragovi u inostranim publikacijama, doktorski radovi sa konkretnim Studijama slučaja, kao i tematski skupovi na kojima je, između ostalog, i ANB bila tema razgovora. Ipak, sve to ne znači da zbog pojedinaca ANB treba raspustiti. Reforme jesu nužne, njima se može unaprijediti rad Agencije, ali se takođe u praksi mnogo puta pokazalo da se pod „reformama“ podrazumijevala samo nova politizacija. Zato je, prije svega, ovu instituciju neophodno depolitizovati. Biti u službi politike je jedna stvar, a politizacija obavještajne službe potpuno druga”, istakao je on.
U komentaru na uticaj drugih zemalja i velikih sila na Crnu Goru, doc. dr Konatar ističe da nijedna država u savremenom svijetu ne egzistira u vakuumu, niti je imuna na spoljne uticaje. Posebno se, dodaje, to ne može reći za male države, poput Crne Gore. To je više nego očigledno.
Preporučeno
”Ako je zaštita vitalnih nacionalnih interesa “velikih” ranije uključivala ratove, vojne udare, pučeve, upućivanje prijetnji, ucjene ili “uvrtanje ruku”, sada se uočava tendencija da se to ostvaruje na način koji ne iziskuje velike materijalne izdatke niti škodi ugledu i reputaciji zemlje. To za njih radi domaća “politička elita”, koja vise pažnje posvećuje interesima stranih centara moći nego interesima sopstvenih građana. Podrška ovih centara najvažnija je stepenica za uspješnu političku, vojnu, policijsku i druge karijere. Važnija od podrške biračkog tijela. Tako se u vrhu vlasti stvaraju agenti od uticaja i “korisni idioti”, kojih je Crna Gora prepuna, što nesumnjivo predstavlja jedan od oblika ugrožavanja nacionalne bezbjednosti. Što građani Crne Gore to prije prepoznaju prije će naći rješenje za izlaz iz krize”, zaključio je doktor nauka za oblast bezbjednosti Veselin Konatar u razgovoru za Standard.
