Kada govorimo o zavisnostima od droge u Crnoj Gori, često postoji svojevrstan “lanac” počinjanja od “lakših” kao što su marihuana, pa do težih…kokaina, heroina i sl.

“Kao i u većini drugih zemalja, u kliničkoj slici zavisnika i kod nas u najvećem broju slučajeva prisutno je počinjanje sa marihuanom. To ne znači da je ona “laka” droga već društveno prihvaćenija, možda i dostupnija. Najčešće naši klijenti počinju sa konzumacijom marihuane u tinejdžerskim godinama, nakon toga skoro po pravilu počinju sa zloupotrebom sintetičkih droga i psihostimulansa (kokain). Najčešće taj “lanac” u kasnijem periodu prati zloupotreba zloupotreba sedativa i opijata (među kojima je i heroin). Ovo je najčešći put kojim zavisnici prolaze prije nego se odluče da potraže pomoć u našoj Ustanovi”, kaže sagovornica Aida Kerović, socijalna radnica JU “Kakaricka Gora”.

Postoje više podjela PAS-i a to su prirodne, sintetičke, polusintetičke.

“Postoji više podjela, zavisno od toga što uzimamo kao kriterijum podjele, kada djelimo droge na sintetičke i nesintetičke, najčešće mislimo na podjelu droga prema porijeklu”.

U sintetičke droge spadaju LSD, Ecstasy-MDMA, amfetamin.

Posljedice konzumiranja sintetičkih droga su teški psihički poremećaji, akutne psihičke reakcije panike, paranoidne ideje proganjanja, hronične izmjene ličnosti, odnosno potpuno udaljenje iz svijeta realnosti tj. promjenjenog doživljaja sebe i okoline.

“Ukupan broj klijenata i klijentkinja kojima pružamo usluge je 37, od toga na rezidencijalnom dijelu tretmana nalazi se 18 klijenata i klijentkinja, a na ne rezidencijalnom njih 19. Kod većine klijenata prisutna je politoksikomanija, što znači da su u anamnezi zloupotrebe psihoaktičih supstanci eksperimentisali sa različitim vrstama droga”, kaže Kerović.

Sintetičke droge sve zastupljenije

Sintetičke droge jesu sve zastupljenije, a ovo ne čudi kada znamo da i u regionu postoji ekspanzija zloupotrebe ove vrste narkotika.

“Najčešće se kod nas koriste spid i ekstazi u čijoj je osnovi amfetamin i metamfetamin. Ove droge se najčešće koriste na žurkama, koncertima, muzičkim festivalima jer su kratkoročni efekti ovih supstanci. Efeksti su rast uzbuđenja, povećana pričljivost, osjećaj izdržljivosti i snage i lažan osjećaj samopouzdanja ili nadmoćnosti; a ponekad može dovesti do agresije i hostilnog stava prema drugima. Dugoročno ove supstance izazivaju zavisnost i izražene teškoće kada je u pitanju psihičko zdravlje.

Kod korisnika velikih količina amfetamina kroz duži period vremena može se razviti amfetaminska psihoza. To je mentalni poremećaj sličan paranoidnoj šizofreniji. Psihoza se manifestiuje kroz obmane, privide, iluzije i paranoje. Ponekad takve osobe pokazuju bizarno, nasilno ponašanje“, objašnjava.

Sintetička droga GHB ili u uličnom žargonu dži ili “droga za silovanje“, takođe se može naći na crnogorskim ulicama.

Bez boje je i mirisa, pa osoba i ne mora znati da ga konzumira, što je dodatni rizik. Može se pojaviti i kao bijeli prah i najčešće se koristi na način što se mala količina supstance sipa, odnosno miješa sa nekim napitkom.

Heroin je derivat morfina, droge koja se proizvodi od opijumskog maka i vjerovatno je najopasnija droga današnjice po brzini razvoja zavisnosti koju izaziva.

Heroinskih zavisnika manji nego ranije?

“Vjerovatno postoji više objašnjenja za to, ali ono što u radu sa mladima prilikom preventivnih aktivnosti znamo je da mlađe generacije danas poznaju štetne posljedice konzumacije heroina, dok su o štetnm posljedicama konzumacije sintetičkih droga manje upoznati. Postoji i liberalniji stav kod mladih kada je u pitanju zloupotreba sintetičkih droga i česta zabluda da ove supstance ne izazivaju zavisnost”, odgovara Kerović na naše pitanje da li je smanjen broj onih koji koriste heroin.

Kokain se sve učestalije konzumira kod nas, a njegovo “potenciranje” i podsticaj da je “društveno IN” čujemo i kroz razne pjesme.

Kokain na vrijednosti u Crnoj Gori

 Čisti kokain je prvi put dobijen iz lišća Erythoroxylon Coca grma koji raste u zemljama Južne Amerike – u Peruu i Boliviji. Ulični dileri u kokain dodaju skrob, prašak za pecivo, šećer ili druge supstance kao što je prokain (lokalni anestetik) ili stimulanse kao što su amfetamini.

“Vrlo slično kao i sa sintetičkim drogama, prisutne su brojne zablude kada je u pitanju ovaj psihostimulans. Ono što iskustveno znamo da je danas broj zavisnika od kokaina u populaciji klijenata koji zatraže pomoć kod nas mnogo veći u odnosu na prije pet ili 10 godina”, otkriva.

Ponekad se kokain kombinuje sa heroinom i to se naziva speedball. Efekti kokaina se javljaju odmah po uzimanju jedne doze i nestaju nakon nekoliko minuta ili sati.

Predoziranje kokainom obično nastaje zbog unosa prevelike količine ovog narkotika u organizam. Znojenje, mučnina, groznica, epileptični napadi, anksioznost i konfuzija stanja su koja isto prate prekomjerno unošenje kokaina u organizam.

“Zloupotreba kokaina jeste sve više prisutna, često kroz muziku koju mladi slušaju kokain se predstavlja kao nešto što je IN i moderno, poželjno i potrebno za dobar provod”.

Najpoznatije infekcije koje se dobijaju ovim putem su virusima HIV, hepatitisa B i C. Toksičko dejstvo droga naročito oštećuje jetru i bubrege, preko kojih se one metabolišu i eliminišu iz organizma, ali i mozak, srce, pluća, krvne sudove.

Paranoja od kokaina

Na naše pitanje koliko se često konzumira kokain kod zavisnika, Aida kaže:

“Koliko učestalo se koristi je vrlo individualno pitanje, od nekoliko puta mjesečno ili sedmično do svakodnevnog konzumiranja, koje je često praćeno i konzumacijom velikih količina alkoholnih pića. Upotreba kokaina ozbiljno narušava psihičko i fizičko zdravlje zavisnika a ova supstanca izaziva snažnu psihičku zavisnost i dovodi do promjena u mozgu, a prevelika doza može dovesti i do smrti”.

Kokain smanjuje potrebu za hranom, pa mnogi korisnici izgube apetit.

“Nažalost, to se dešava i kada se droga uzme prvi put jer postoji veliki rizik od srčanog udara, ozbiljni zdravstveni problemi koji se javljaju usljed upotrebe kokaina jesu srčani problemi i infarkt, glavobolja, moždani udar, gubitak čula mirisa, curenje i krvarenje iz nosa, gubitak u težini i pad imuniteta.

Psihičke posljedice su povećana razdražljivost, paranoja i nemir. Zavisnici gube vezu sa stvarnošću a često se javljaju i paranoidne psihoze, koje su karakterističnepo formikaciji – halucinaciji da insekti ili zmiju gmižu ispod kože i slušne halucinacije“, objašnjava Kerović zaključujući da je “ovo je jako neprijatno iskustvo i još više udaljava zavisnike od realnosti”.