Video
Kako je kazala, godinama unazad Skupština važi za najotvoreniji parlament u regionu, međutim ovogodišnji rezultat je najniži u posljednje četiri godine mjerenja.
,,U ovom sazivu svjedočimo sistemskoj degradaciji naše najvažnije demokratske institucije. Umjesto da kontroliše izvršnu vlast, Skupština funkcioniše kao puki instrument političke većine, koja smatra da zbog dovoljnog broja podignutih ruku može da oblikuje “demokratski” život po svojoj mjeri, zanemarujući ustavni balans vlasti”, rekla je Gvozdenović.
Upravo neredovno održavanje premijerskog sata i rijetka organizacija kontrolnih saslušanja ukazuju na dubinu problema u ostvarivanju jedne od ključnih funkcija parlamenta, kontrole izvršne vlasti.
,,Od predviđenih 15 sjednica posvećenih premijerskom satu u aktuelnom sazivu Skupštine, održano je svega osam, od čega samo dvije u 2025. godini. U ovom sazivu uvedena je još jedna nesvakidašnja praksa – da se odgovori predsjednika Vlade na pitanja poslanika objavljuju na sajtu, kad se premijerski sat ne održi. Pored toga, održana su svega četiri kontrolna saslušanja tokom 2025. od čega tri u drugoj polovini jula, a imali smo i primjer da poslanici čekaju više mjeseci da dobiju odgovore na poslanička pitanja od ministra”, dodaje Gvozdenović.
Prema njenim riječima, čak ni redovne sjednice više ne predstavljaju garanciju parlamentarnog rada. One se često odlažu ili otkazuju bez transparentnog obrazloženja i bez prethodnog dogovora na Kolegijumu predsjednika, čime se i obesmišljava politički dijalog.
,,Uočljivo je i da značajan broj zakonskih inicijativa dolaze direktno od poslanika i poslanica. Iako je ova praksa legitimna, problem predstavlja to što u tom slučaju nema obaveze organizovanja javnih rasprava i sprovođenja analiza uticaja propisa. Time se narušava transparentnost i inkluzivnost zakonodavnog procesa, što znači da Vlada može posredno da predlaže zakone preko poslanika, kada želi da zaobiđe regularne procedure konsultovanja javnosti”, kazala je ona.
U Skupštini se, dodaje Gvozdenović, sve češće pribjegava taktici ,,držanja u ladicama” određenih tema od strane vladajuće većine, a koje su od nesumnjivog javnog interesa. Takvih slučajeva ima više, ali primjeri politčkog ,,taktiziranja” oko skidanja imuniteta ranijem poslaniku Marku Kovačeviću, izboru članova Savjeta Agencije za audiovizualne medijske usluge, izbora članova savjeta CBCG i uskraćivanja javnosti za informacije u toku istrage korišćenja službenog vozila Skupštine za izvršenje potencijalnog krivičnog djela, predstavljaju veoma opasne pojave i put kojim parlament jedne zemlje koja želi članstvo u EU nikako ne smije krenuti.
,,Posebno zabrinjava činjenica da nema volje da se radi na Zakonu o Skupštini, ključnom pravnom aktu koji bi trebalo da ojača ulogu parlamenta”, ističe ona.
Kako dalje navodi, i Zakon o slobodnom pristupu informacijama je na čekanju, iako je dostavljen još u februaru uz predlog da se donese po hitnom postupku. Očigledno da ovaj suštinski važan zakon nije u interesu naših političkih aktera.
,,Iako Skupština zadovoljava značajne kriterijume administrativne transparentnosti i objavljuje većinu dokumenata važnih za praćenje njenog rada, ove godine na sajtu Skupštine nijesu dostupni polugodišnji izvještaj o utrošenim sredstvima, aktuelna komunikaciona strategija je istekla i nije poznato da li se radi na novoj, a primijećena je i selektivnost u razmatranju e-peticija”, kazala je Gvozdenović.
Rezultati ovogodišnjeg istraživanja, ističe, ukazuju da otvorenost mora uključivati kvalitetan pravni okvir i dosljednu primjenu postojećih propisa, aktivno uključivanje javnosti i suštinsku odgovornost onih koje biramo.
,,Prije svega, otvorenost podrazumijeva poštovanje skupštine i demokratskih pravila i procedura, u suprotnom se svodi na postojanje tehničkih i digitalnih alata, koji po sebi ne predstavljaju garant javnog interesa. Skupština Sjeverne Makedonije ispunjava 76 odsto, BiH 60 odsto”, navela je Gvozdenović.
Skupština Sjeverne Makedonije ispunjava 76 odsto, BiH 60 odsto
Po podacima Regionalnog indeksa Skupština Sjeverne Makedonije ispunjava 76.04 odsto kriterijuma otvorenosti. Parlamentarna Skupština BiH ispunjava 59.87 odsto kriterijuma (Dom Naroda 58.98 odsto, a Predstavnički dom 60.77 odsto), a Narodna skupština Republike Srbije 59.6 odsto.
,,Kada su u pitanju rezultati parlamenata u pokrajinama i entitetima, Parlament FBiH ispunjava 40.45 odsto (Dom Naroda 38.65 odsto a Predstavnički dom 42.25 odsto), Narodna skupština Republike Srpske 39.56 odsto, Skupština Autonomne pokrajine Vojvodine 28,33 odsto”, dodaje Gvozdenović.
Regionalni indeks otvorenosti nam daje vjerodostojnu sliku o tome koliko su institucije u regionu Zapadnog Balkana otvorene prema građanima i društvu.
,,Regionalni indeks otvorenosti mjeri učinak izvršnih vlasti i parlamenata u poštovanju standarda dobrog upravljanja, i to na osnovu četiri principa: transparentnost, pristupačnost, integritet i učinkovitost”, kazala je Gvozdenović.
Preporučeno
Kako zaključuje, CDT je sa partnerima iz regionalne mreže ActionSEE mjerio otvorenost parlamenata na osnovu 109 indikatora.
