Knjiga “Vitezovi Karađorđeve zvijezde JVUO 1941 – 1945“, biće predstavljena u subotu, 20. septembra, u sali Skupštine Opštine Pljevlja, grada u kojem su četnici za vrijeme Drugog svjetskog rata ubili na hiljade civila islamske vjeroispovjesti, među kojima najviše djece i žena.

“Podsjećamo da su četnici Pavla Đurišića počinili najgnusnije zločine etničkog čišćenja upravo u Pljevljima, Foči i Čajniču, gdje je ubijeno preko 8000 žena, djece i starih, civila, pripadnika islamske vjeroispovijesti. Počinjena su i brutalna silovanja, mučenja, spaljivanja kuća što je istoriografija podrobno dokumentovala. Portretisanje četničkih vođa kao heroja ima jasan cilj – da opravda politiku etničkog čišćenja koju su sprovodili prema muslimanima i da ponizi potomke njihovih žrtava”, navode nevladine organizacije i građanski aktivisti.

Kako su istakli, sam naziv knjige, kao i njena oprema, otkrivaju ideološku namjeru- na koricama su prikazani Pavle Đurišić, Draža Mihailović i Momčilo Đujić, najpoznatiji pripadnici ovog kvislinškog pokreta.

“Promocija je dio kam”panje dezinformisanja čiji je cilj rehabilitacija četničkog pokreta i prećutkivanje zločina. Dio iste kampanje je i podizanje spomenika Pavlu Đurišiću, sve češće pjevanje četničkih pjesama na javnim mjestima, organizacija parastosa kolaboracionistima o čemu se detaljno obavještavaju mediji, javno veličanje četnika – ratnih zločinaca, uz redovno izostavljanje ključnih činjenica iz njihovih biografija”, dodaje se u saopštenju.

Zvanični organizator ove promocije je Odbor za izgradnju crkve Pomirnice, na čijem je čelu dr Novica Stanić, bivši nezavisni poslanik i predsjednik Pokreta za Pljevlja.

“Stanić je javnosti poznat po pozivu članovima svog pokreta da se pomole za sve haške zatvorenike, a posebno za predsjednika Srpske radikalne stranke (SRS) Vojislava Šešelja“, ističu nevladine organizacije i građanski aktivisti.

Kako su naglasili, sadašnja lokalna vlast, predvođena Dariom Vranešom iz Nove srpske demokratije (NSD) i predsjednicom Skupštine Jovanom Tošić iz Demokrata, upravlja opštinom kao da je jednonacionalna, iako u Pljevljima osim Srba, žive i Crnogorci, Bošnjaci, kao i pripadnici drugih etničkih grupa.

“Umjesto da gradi zajedništvo, vlast rehabilituje četničku ideologiju i relativizuje njihove zločine nad Bošnjacima i Muslimanima. Zato vjerujemo da je važno podsjetiti na istorijski utvrđene i nesporne činjenice. Jugoslovenska vojska u otadžbini proglašena je ukazom kralja Petra II Karađorđevića 10. juna 1942. godine, a raspuštena kao kvislinška, takođe, ukazom istog tog kralja 29. avgusta 1944. godine, kojim je oduzeo komandu Mihailoviću i pozvao tzv. “Jugoslovensku vojsku u otadžbini” da pristupi bez uslova Narodnooslobodilačkim partizanskim odredima Jugoslavije. Četnici su se o to oglušili i do kraja rata borili su se protiv partizana, sarađivali s ustašama i nacistima i činili zločine u cilju etničkog čišćenja muslimanskog stanovništva. Ova opasna ideologija, povampirena devedesetih, dovela je do brojnih i masovnih zločina uključujući genocid u Srebrenici”, navode u saopštenju.

Prema njihovim riječima, Pljevlja pamte i člana Šešeljeve partije i četničkog vojvodu Miliku Čeka Dačevića, vođu paravojnih formacija koje su kontrolisale taj grad sredinom 1992. godine.

“Tada je bilo 25-30 bombaških napada i miniranja u Pljevljima, a samo u toku jedne noći zapaljeno je sedam zanatskih radnji, čiji su vlasnici bili muslimani. U pljevaljskom selu Bukovica, koje je naseljeno većinski muslimanskim stanovništvom, od 1992. do 1995. godine je ubijeno šest osoba, dvije su izvršile samoubistvo usljed posljedica torture, 11 ljudi je oteto, oko 70 podvrgnuto fizičkoj torturi, a mnogi su prognani. Za ove zločine niko nije odgovarao”, dodaje se u saopštenju.

Nacionalizam i mržnja, ističu, nijesu nestali nakon ratnih devedesetih, a poseban impuls u Pljevljima su dobili nakon izbora 2020. godine.

“Taj period obilježio je niz nacionalističkih ispada, ukljujući napad na Emira Pilava i njegovog oca, lomljenje prozora objekta Islamske zajednice uz poruku “polećela crna ptica, Pljevlja biće Srebrenica” do manifestacija kojima se veličaju zločinci. Posebno je sramotno što lokalna vlast dodatno doprinosi širenju mržnje i podgrijavanju nacionalističkih tenzija, koristeći novac svih građana, pa i onih koje direktno vrijeđaju, za događaje poput obilježavanja pravoslavne Nove godine 2024. na Trgu 13. jul, koji su se pretvorili u četničko divljanje. Sve se ovo dešava uz prećutno odobravanje partija koje se deklarišu kao građanske”, navodi se.

Promocijom pomenute knjige u prostorijama Skupštine Opštine Pljevlja, lokalna vlast, kažu nevladine organizacije i građanski aktivisti, produbljuje podjele i dodatno podstiče mržnju prema Bošnjacima i Muslimanima.

“Skupština Opštine ne smije biti mjesto odakle se šalje poruka da je etničko čišćenje nešto što treba promovisati i slaviti. Nevladine organizacije i građanski aktivisti i aktivistkinje ne pristaju na to da lokalna vlast u Pljevljima svojim aktivnostima urušava zajednicu i nove generacije uči podjelama i mržnji. Takvi postupci ugrožavaju bezbjednost, i na svima nama kojima je stalo do Crne Gore je odgovornost da tome stanemo na put. Ponovo pozivamo predstavnike državnih organa da odlučno reaguju protiv fašizma, osude promociju mržnje i da je konačno zabrane”, poručuu.

Potpisnici

Daliborka Uljarević, Centar za građansko obrazovanje (CGO)

Tea Gorjanc Prelević, Akcija za ljudska prava (HRA)

Filip Kuzman, Antifašisti Cetinja

Ervina Dabižinović, Centar za žensko i mirovno obrazovanje ANIMA

Milka Tadić Mijović, Centar za istraživačko novinarstvo Crne Gore (CIN CG)

Velija Murić, Crnogorski komitet pravnika za zaštitu ljudskih prava

Adnan Čirgić, Crnogorski PEN centar

Milena Popović Samardžić, Ipso Facto

Demir Ličina, Udruženje Štrpci – protiv zaborava

Miloš Vukanović, Udruženje profesora istorije Crne Gore – HIPMONT

Nevenka Vuksanović, Centar za demokratiju i ljudska prava (CEDEM)

Maja Raičević, Centar za ženska prava

Aida Perović, Prima

Ivana Vujović, Juventas

Jovan Ulićević, Asocijacija Spektra

Zenepa Lika, Dr Martin Schneider-Jacoby Association – MSJA

Slavica Striković, Ženska akcija

Milica Kovačević, Centar za demokratsku tranziciju (CDT)

Zlatko Vujović, Centar za monitoring i tranziciju (CeMI)

Budimirka Mira Saveljić, Sigurna ženska kuća

Zorana Marković, Centar za razvoj nevladinih organizacija (CRNVO)

Olivera Nikolić, Institut za medije Crne Gore

Dina Bajramspahić, građanska aktivistkinja

Jovana Marović, građanska aktivistkinja

Paula Petrićević, građanska aktivistkinja

Milena Bešić, građanska aktivistkinja

Nikoleta Đukanović, građanska aktivistkinja

Sabina Talović, građanska aktivistkinja

Milica Kankaraš Berber, građanska aktivistkinja

Dušan Pajović, građanski aktivista