Ulaganja u lokalne zajednice ne podižu samo kvalitet života i životni standard, već jačaju institucije, unapređuju vladavinu prava i potvrđuju da EU fondovi nisu apstraktna politika, već vidljiva promjena u svakodnevici ljudi.

BAR: ŠEST PROJEKATA KOJI SU DONIJELI KONKRETNE REZULTATE

Kroz šest velikih projekata finansiranih uz podršku Evropske unije, Opština Bar je u proteklim godinama unaprijedila kulturnu baštinu, bezbjednost, turizam i poljoprivredu. Od digitalizacije Starog grada i akcentne rasvjete na bedemima, do sistema za ranu detekciju požara i valorizacije maslinjaka i vinograda – evropski fondovi već danas donose konkretne benefite građanima.

Opština Bar je, uz finansijsku podršku EU, realizovala projekte kroz više programa prekogranične i transnacionalne saradnje, pokazujući kako evropska sredstva direktno utiču na lokalne zajednice.

NOVA STVARNOST KULTURNE BAŠTINE

Projekat „New Reality of the Heritage Sites“ realizovan je u okviru trećeg poziva programa IPA CBC Crna Gora – Albanija 2014–2020. Vodeći partner bila je Opština Bar, u saradnji sa Opštinom Tropoje i NVO FLAG iz Albanije.

Ukupna vrijednost projekta iznosila je 533.024,96 eura, od čega je Opštini Bar pripalo 288.029,20 eura. Cilj projekta bio je doprinos očuvanju i razvoju turizma i kulturne baštine Crne Gore i Albanije, unapređenje i promocija kulturnog sadržaja Bara i Tropoje, kao i kreiranje savremenih prekograničnih prezentacija.

U Starom Baru izgrađena je nova biletarnica, adaptiran objekat 46 sa dodatnim javnim toaletom, uklonjen šut sa staze pored Kneževe palate i unaprijeđeni uslovi za posjetioce i zaposlene. U Carinarnici su postavljeni informativni paneli, dok je mapa Starog Bara redizajnirana, odštampana u 25.000 primjeraka i digitalizovana.

Razvijeni su AR sadržaji u Arhiepiskopskoj palati i VR aplikacija sa virtuelnom turom kroz više lokacija u gradu. U okviru projekta renoviran je i Muzej Bajram Curri u Tropoji, a izrađena je i VR aplikacija za promociju kulturnih i prirodnih atrakcija ove opštine.

PROJEKAT CLOSER

Projekat “C.L.O.S.E.R. – Culture-Led Opportunities for Sustainable Economic Revitalisation (Održiva ekonomska revitalizacija kroz mogućnosti vođene kulturom)” realizovan je u okviru trećeg poziva programa IPA CBC Crna Gora – Kosovo 2014–2020, a njegova ukupna vrijednost iznosila je 400.000 eura. Projekat su sproveli Opština Bar i vodeći partner Cultural Heritage without Borders sa Kosova.

Od ukupne vrijednosti projekta, Opština Bar raspolagala je sa 191.000 eura.

Najznačajniji rezultat bio je otvaranje novog dijela Starog grada za turiste, uz uvođenje novih alata za snalaženje u prostoru. Izrađen je detaljan plan čišćenja Starog grada kroz sedam faza.

Tokom radova otkriveni su značajni arheološki nalazi – 13 objekata, jedna ulica, plato, kameni mlin, sablja, keramika, arhitektonska kamena plastika, staklo i topovska đulad.

Postavljene su informativne table, a razvijena je i unaprijeđena aplikacija „Virtuelni vodič kroz Stari Bar“ sa 12 tačaka na ruti, koja je turistima omogućila jednostavnije i savremenije upoznavanje lokaliteta.

BUILDING SMART FORESTS – SISTEM ZA RANU DETEKCIJU POŽARA

Projekat „Building Smart Forests“ realizovan je kroz program IPA CBC Crna Gora – Albanija, a njegova ukupna vrijednost iznosila je 495.000 eura.

U okviru projekta uveden je Sistem za ranu detekciju požara, koji je obuhvatio nadzornu tačku na infrastrukturi Radio-difuznog centra na brdu Volujica i monitoring centar u prostorijama Službe zaštite i spašavanja Bar.

Sistem je, zahvaljujući termalnim i PTZ kamerama sa specijalizovanim softverom, omogućio stalni vizuelni i termalni nadzor najugroženijih područja. Pored tehničke opreme, izrađeni su zajednički plan upravljanja rizikom od požara, standardne operativne procedure za hitne intervencije, sprovedene obuke vatrogasaca iz Bara i Skadra, realizovane kampanje podizanja svijesti i formirana baza volontera.

FORTITUDE – JAČANJE KULTURNO-TURISTIČKE PONUDE

Projekat “FORTITUDE” realizovan je u okviru programa Interreg IPA CBC Hrvatska – Bosna i Hercegovina – Crna Gora. Partneri su bile Opštine Bar i Herceg Novi, gradovi Banja Luka i Karlovac, uz vodeće partnerstvo JU „Tvrđava kulture Šibenik“. Ukupna vrijednost projekta iznosila je oko 1.600.000 eura.

U Starom gradu Baru uvedena je akcentna rasvjeta, a osvijetljeni su sjeverni i jugozapadni bedem u dužini od 266 metara, Centar za posjetioce (Carinarnica), Arhiepiskopska palata, Sat kula i Kreativni hab.

Adaptirana je Carinarnica koja je počela da funkcioniše kao Centar za posjetioce sa sistemom proširene stvarnosti za šest objekata. Ljetnja scena opremljena je novom konstrukcijom sa 240 sjedećih mjesta, mini scenom i produkcijskom opremom.

CROSS BORDER OL – VALORIZACIJA STARIH MASLINA

Projekat „CROSS BORDER OL“ realizovan je u okviru programa Interreg CBC Italija – Albanija – Crna Gora. Lider projekta bio je Poljoprivredni fakultet u Tirani.

Ukupan budžet projekta iznosio je 625.440,21 eura, dok je budžet Opštine Bar iznosio 87.014,50 eura, od čega je IPA donacija bila 73.962,32 eura. Projekat je trajao od 28. maja 2018. do 30. marta 2021. godine.

Mapirane su 23 stare masline u Džidžarinu, koje su predstavljene na „Turističkoj mapi Bara i maslinjaka Džidžarin“, štampanoj u 40.000 primjeraka. Masline su na terenu obilježene informativnim tablama sa procjenom starosti, geografskim koordinatama, sortom i numeracijom.

Objavljena je brošura sa najboljim poljoprivrednim praksama, sprovedeno istraživanje biodiverziteta maslinjaka i izrađen Lokalni ekološki, ekonomsko-turistički plan.

HERCEG NOVI: EU FONDOVI MIJENJAJU SVAKODNEVNICU GRAĐANA

Građani Herceg Novog svakodnevno osjećaju rezultate evropskih fondova – od kulturnih sadržaja i rekreacionih prostora, do jačanja sigurnosti i modernizacije infrastrukture. Projekti poput obnove Andrićeve kuće, biciklističkih staza i višenamjenskog vozila pokazuju kako evropska podrška konkretno poboljšava kvalitet života.

REKONSTRUISANA KUĆA IVA ANDRIĆA

Kroz projekat „Co.Co.TOUR – očuvanje, unapređenje i promovisanje prirodnog i kulturnog nasljeđa primorskih zajednica“, Opština Herceg Novi završila je obnovu kuće nobelovca Iva Andrića, stvarajući prostor za eko-muzej i kulturne događaje.

Projekat je ralizovan u okviru IPA INTERREG programa prekogranične saradnje između Crne Gore, Albanije i Italije, u period od aprila 2018. Do marta 2021. Godine.

Ukupni budžet iznosio je 1.079.523,71 €, od čega je Evropska unija finansirala 917.595,15 €.

Za renoviranje kuće, koja ima izuzetan kulturni značaj, Opština je investirala oko 200.000 eura, kombinacijom sopstvenih sredstava i sredstava projekta. Građevinski radovi uključili su adaptaciju dvorišta, dok je unutrašnjost uređena prema preporukama stručnjaka za Andrićevo djelo.

Prizemlje kuće prikazuje period Andrićevog boravka u Herceg Novom, dok sprat obuhvata njegov diplomatski rad i stvaralaštvo do dobijanja Nobelove nagrade. U dvorištu je izgrađen amfiteatar za kulturne događaje, koji omogućava održavanje raznih umjetničkih i popularnih programa.

Rukovodilac Andrićeve kuće, Tihomir Konjević, istakao je da je kuća izazvala veliko interesovanje turista, te da je od otvaranja posjetilo više od 600 ljudi. Renovirana kuća Iva Andrića sada funkcioniše kao važan centar za očuvanje kulturnog nasljeđa i promovisanje održivog turizma u Herceg Novom.

VIŠENAMJENSKO VOZILO JAČA SIGURNOST U HN

Od marta 2022. do marta 2024. godine realizovan je projekat „Unapređenje kapaciteta za prevenciju, pripremu i odgovor na katastrofe – Otporna granica“, finansiran od strane Evropske unije u okviru prekograničnog IPA II programa Bosna i Hercegovina – Crna Gora. Projekat je imao za cilj jačanje otpornosti zajednica na prirodne i ljudskim faktorom izazvane katastrofe u Zapadnohercegovačkoj županiji i opštini Herceg Novi.

Ukupna vrijednost projekta iznosila je preko 586.000 eura, od čega je EU osigurala više od 84% bespovratnih sredstava, dok su preostali dio sufinansirali projektni partneri – HERAG, Uprava civilne zaštite Zapadnohercegovačke županije i Opština Herceg Novi.

Jedan od najvidljivijih rezultata projekta bilo je nabavljanje višenamjenskog vozila, koje se koristilo u saobraćajnim nesrećama, potrazi u planinskim predjelima i spašavanju iz nepristupačnih terena. Vozilo je opremljeno alpinističkom daskom, reflektorom i termovizijskom kamerom, nezamjenjivom pri gašenju požara u zatvorenim prostorijama i garažama.

Pored toga, projekat je uključivao treninge i radionice, formiranje prekograničnih timova i izgradnju poligona za praktične vježbe u Grudama, što je unaprijedilo koordinaciju institucija u BiH i Crnoj Gori i osnažilo kapacitete lokalnih službi za reagovanje u vanrednim situacijama.

Projektom „Otporna granica“ značajno je unaprijeđena sigurnost i otpornost zajednica, dok je prekogranična saradnja između institucija postala efikasnija i bolje organizovana.

OD STARE PRUGE DO GRADSKE REKREACIJE

Građani Herceg Novog su u okviru EU projekta Ćiro II dobili značajne koristi koje unapređuju svakodnevni život i rekreaciju u gradu. Projekat, vrijedan 1,77 miliona eura, od čega je 85% finansirala Evropska unija, transformisao je trasu nekadašnje uskotračne željeznice u modernu biciklističku i pješačku stazu, te obogatio grad novim infrastrukturnim i turističkim sadržajima.

Staza, opremljena odmorištima, informativnim tablama i digitalnim aplikacijama, odmah je postala omiljeno mjesto za građane svih uzrasta. Dječja igrališta i parkovne površine uz stazu omogućavaju porodicama da kvalitetno provode slobodno vrijeme, dok lokalni pružaoci usluga koriste edukacije iz projekta da bi unaprijedili ponudu za turiste i mještane.

Ovaj projekat pokazuje kako EU fondovi konkretno utiču na svakodnevni život – građani dobijaju novu infrastrukturu za rekreaciju, kulturno i edukativno obogaćen prostor, ali i priliku da aktivno učestvuju u događajima i manifestacijama koje promovišu lokalnu istoriju i prirodne ljepote.

Ćiro II je tako postao simbol prekogranične saradnje koja direktno poboljšava kvalitet života u Herceg Novom.

TIVAT: EU PROJEKTI U FUNKCIJI RAZVOJA GRADA

Tivat je kroz projekte finansirane iz EU fondova ostvario vidljive i trajne koristi za građane – od unapređenja obrazovanja i turističke ponude, preko energetske efikasnosti i javne rasvjete, do razvoja održivog i cjelogodišnjeg turizma.

“CUHaCHA” ZA GASTRO TURIZAM

Projekat „EnhanCing Sustainable ToUrism Development through Culinary HeritAge – CUHaCHA“ realizovan je od 15. avgusta 2020. do 14. avgusta 2022. godine, uz finansijsku podršku EU fondova i ukupni budžet od 710.946,94 €, od čega je Opštini Tivat dodeljen iznos od 173.823,60 €.

Vodeći partner projekta bila je Agencija za ruralni razvoj Zadarske županije – AGRRA (HR), dok su partneri bili Opština Tivat (Crna Gora), Ministarstvo prosvjete, nauke, kulture i sporta Hercegovačko–Neretvanske županije (BiH) i Zadarska županija (HR). Projekat je imao cilj jačanja kulturne i gastronomske baštine te promociju održivog turizma u prekograničnom području.

Građani Tivta su direktnu korist dobili kroz otvaranje moderne profesionalne kuhinje u Srednjoj mješovitoj školi „Mladost“, namenjene praktičnoj obuci učenika ugostiteljskog usmjerenja.

Pored kuhinje, projekat je obuhvatio i staze gastronomskog naslijeđa koje povezuju lokalne gastro-lokacije i proizvode, kao i kuvar tradicionalnih recepata koji čuva i promoviše kulinarsku baštinu regije.

Kroz radionice, sajmove i digitalne promotivne alate, CUHaCHA je uspio da poveže lokalnu zajednicu i turizam, jačajući kulturni identitet i podižući kvalitet turističke ponude.

Projekak je donio trajnu korist za građane Tivta i turističku prepoznatljivost ovog područja.

PROJEKAT „IRENE“

U Tivtu je prekogranični EU projekat “IRENE” između 2017. i 2019. godine realizovan uz gotovo 1,9 miliona eura ulaganja, od čega je EU finansirala oko 1,6 miliona.

Ta sredstva omogućila su modernizaciju javne rasvjete, postavljanje solarnih sistema i osnivanje Tima za energetsku efikasnost u lokalnoj upravi.

Ulice Tivta danas su osvijetljene sa LED sistemima koji troše znatno manje električne energije, što smanjuje opštinske troškove, ali i doprinosi sigurnijem okruženju za šetnju i vožnju.

Sportska dvorana „Župa“ sada koristi solarni sistem za pripremu tople vode, čime se smanjuju računi za grijanje i doprinosi čišćoj životnoj sredini.

Građani svakodnevno osjećaju rezultate ulaganja iz EU fondova: niži troškovi, sigurnije ulice, čistiji okoliš i bolje planirane usluge lokalne samouprave.

Projekat “IRENE” pokazuje da EU fondovi ne ostaju apstraktna sredstva, već konkretno podižu kvalitet života i standard, istovremeno jačajući vladavinu prava i sposobnost lokalnih institucija da dugoročno planiraju održivi razvoj.

PROJEKAT „SUD SIT“ – NOVA BICIKLISTIČKA INFRASTRUKTURA I 20 TURISTIČKIH RUTA UZ PODRŠKU EU

Projekat „SUD SIT – Održivi razvoj turizma posebnih interesa“ realizovan je uz finansijsku podršku Evropska unija kroz IPA program prekogranične saradnje Crne Gore i Hrvatske.

Projekat je trajao dvije godine, a vodeći partner bila je Opština Tivat, koja je kroz ovaj program unaprijedila segment turizma posebnih interesa – posebno biciklistički, gastro-enološki, seoski i vjerski turizam.

Ukupan budžet projekta iznosio je 351.847,01 eura, od čega je partnerima iz Crne Gore pripalo 209.560 eura.

U okviru projekta izrađen je zajednički Elaborat o razvoju turizma posebnih interesa, kao i Studija razvoja biciklističkog saobraćaja za Tivat sa glavnim projektom razvoja biciklističke infrastrukture. Nabavljeni su i javni bicikli, čime su stvoreni preduslovi za uspostavljanje i razvoj sistema održivog urbanog transporta.

Organizovano je osam radionica sa ukupno 250 učesnika, kao i brojna stručna predavanja i savjetovanja, s ciljem unapređenja znanja lokalnih turističkih radnika i uvođenja evropskih standarda održivosti (Travelife standardi).

Razvijene su i nove rute i itinereri turizma posebnih interesa, čime je dodatno obogaćena ponuda Tivta, posebno u predsezoni i postsezoni.

Građani Tivta dobili su unaprijeđenu plansku dokumentaciju za razvoj biciklističke infrastrukture, javne bicikle, kvalitetniju turističku ponudu i dodatne mogućnosti za razvoj održivog i cjelogodišnjeg turizma.

TEKST JE IZRAĐEN U OKVIRU PROJEKTA „ŠTA GRAĐANI DOBIJAJU ULASKOM CRNE GORE U EVROPSKU UNIJU“, KOJI JE PODRŽAN OD FONDA ZA PODSTICAJ MEDIJSKOG PLURALIZMA MINISTARSTVA – MINISTARSTVA KULTURE I MEDIJA CRNE GORE.