Video
U navodnoj kampanji sabotaže prošlog mjeseca, hakovani su rashladni sistemi u stotinama prodavnica širom Francuske, a temperature su daljinski povećane, zbog čega je propala hrana vrijedna više miliona eura.
Francuski ministar vanjskih poslova Žan-Noel Baro (Jean-Noël Barrot) napad je opisao kao „nezabilježen po nivou agresije“.
Iran je, međutim, u saopštenju objavljenom u utorak negirao bilo kakvu umiješanost u sajber napade. Evo šta je poznato o grupi Shahid Kaveh i njenoj navodnoj ulozi u napadima.
Za šta je Francuska optužila Iran?
Francuski zvaničnici optužili su Iransku revolucionarnu gardu (IRGC) da je organizovala sajber napade 11. i 12. oktobra, koji su, prema njihovim navodima, pogodili 700 komercijalnih objekata širom Francuske.
Parisko tužilaštvo je u saopštenju posebno navelo grupu Shahid Kaveh, opisujući je kao „ofanzivnu sajber-jedinicu“ povezanu sa Komandom za sajber-elektronsko djelovanje (CEC) Iranske revolucionarne garde.
U izvještaju francuskih obavještajnih i sajber-bezbjednosnih službi navedena su i imena trojice navodnih počinilaca: Hamida Reze Lashgariana, opisanog kao šef CEC-a, te Mahdija Lashgariana i Reze Salarvanda, koji su identifikovani kao komandanti jedinice Shahid Kaveh.
Kako je Iran reagovao?
Iran je u utorak odbacio optužbe, nazivajući ih „neosnovanim i pristrasnim“.
Iransko Ministarstvo vanjskih poslova saopštilo je da je riječ o „krajnje neodgovornom i prezrivom postupku“, čiji je cilj narušavanje ugleda Irana i ometanje njegovih odnosa sa drugim državama.
U saopštenju je upozoreno da Teheran neće oklijevati da preduzme mjere radi zaštite svojih nacionalnih interesa i bezbjednosti. Jedinica Shahid Kaveh nije posebno pomenuta.
Šta je Shahid Kaveh?
Iranske vlasti nikada nijesu javno potvrdile postojanje niti svrhu ove grupe.
Smatra se da je nazvana po Mahmudu Kavehu, komandantu Iranske revolucionarne garde koji je poginuo 1986. godine, u 25. godini života, tokom iransko-iračkog rata.
Zapadne obavještajne službe, međutim, povezuju ovu grupu sa Iranskom revolucionarnom gardom i procjenjuju da je dio mreže hakerskih grupa koje djeluju pod vođstvom Teherana.
Francuske obavještajne i sajber-bezbjednosne službe u najnovijem izvještaju navode da Shahid Kaveh djeluje preko brojnih paravan-grupa koje se predstavljaju kao hakeri osvetnici, među kojima su „CyberAveng3rs“ i „Cyber Isnaad Front“.
Prema izvještaju, zadatak ovih grupa je da „javno preuzmu odgovornost za određene napade koje izvodi jedinica Shahid Kaveh“.
Dvojica navodnih pripadnika ove mreže, koje su imenovale francuske obavještajne službe – Hamid Reza Lashgarian i Mahdi Lashgarian – ranije su se našli pod američkim sankcijama zbog navodnih veza sa sajber-jedinicom Iranske revolucionarne garde (IRGC).
Kakve sajber-sposobnosti ima Iran?
Iran raspolaže značajnim sajber-kapacitetima koje, prema ocjenama stručnjaka, sve više koristi za ostvarivanje svojih vojnih i strateških ciljeva.
Nikita Šah, viša saradnica Programa za obavještajne poslove, nacionalnu bezbjednost i tehnologiju pri Centru za strateške i međunarodne studije (CSIS), navodi da je od marta 2026. godine zabilježen „primjetan porast iranskih sajber-operacija“, uključujući sajber-špijunažu i sajber-kriminal povezan sa sukobima.
„Iranski sajber-operateri vjerovatno rade na pripremi novih tehničkih pristupa, a možda i novih sajber-kapaciteta koje bi mogli koristiti ukoliko se sukob dugoročno nastavi ili pregovori propadnu“, napisala je Šah u analizi za CSIS, objavljenoj u avgustu.
Izvještaj Odbora za obavještajne i bezbjednosne poslove britanskog parlamenta iz 2025. godine opisuje Iran kao „agresivnog sajber-aktera sa značajnim kapacitetima“.
Iako iranske sajber-sposobnosti nijesu na nivou sofisticiranosti ruskih ili kineskih, u izvještaju se navodi da Teheran vješto koristi osnovne metode za iskorišćavanje bezbjednosnih propusta kod svojih protivnika.
„Iako iranski sajber-akteri često koriste jednostavne tehnike za kompromitovanje računarskih mreža, primjenjuju ih veoma efikasno, iskorišćavajući osnovne ranjivosti koje postoje u brojnim organizacijama, uključujući i one u Ujedinjenom Kraljevstvu“, navodi se u izvještaju.
Sajber-operacije su, takođe, „sredstvo koje omogućava poricanje odgovornosti“, a Iran ih može koristiti za napade na protivnike, odgovor na ono što smatra agresijom i demonstraciju moći u regionu, ali i širom svijeta.
Ko je, osim Francuske, bio meta napada?
Iranska revolucionarna garda i grupe povezane s njom ranije su dovođene u vezu sa sajber-napadima na mete u Sjedinjenim Američkim Državama i Izraelu, uključujući i vodovodnu infrastrukturu.
Jedan talas napada, krajem 2023. godine, bio je usmjeren na američka postrojenja za vodosnabdijevanje koja su koristila računarske sisteme izraelske softverske kompanije Unitronics, saopštili su američki zvaničnici zaduženi za sajber-bezbjednost.
Hakeri povezani sa Iranom napali su i tehnologiju za industrijsku kontrolu koja se koristi u američkoj infrastrukturi, uključujući objekte državnih institucija, upozorile su američke bezbjednosne agencije.
Napadači su uspjeli da poremete rad pojedinih programabilnih logičkih kontrolera (PLC), tehnologije koja omogućava automatizaciju i nadzor mašina i proizvodnih procesa, u nekoliko sektora kritične infrastrukture SAD. Ti napadi izazvali su „operativne poremećaje i finansijske gubitke“, saopštile su američke agencije.
U martu ove godine, hakerska grupa povezana sa Iranom tvrdila je da je izvela destruktivni sajber-napad na američkog proizvođača medicinske opreme Stryker.
Preporučeno
U najnovijem izvještaju francuskih obavještajnih službi navodi se da su napadi grupe Shahid Kaveh i njenih povezanih organizacija prvenstveno bili usmjereni na Izrael i Sjedinjene Američke Države, ali i na Francusku i druge evropske države.
