Video
To je saopšteno na pres konferenciji Centra za monitoring i istraživanje (CeMI) povodom predstavljanja finalnog izvještaja „Preoblikovanje izborne kampanje korištenjem društvenih medija u Crnoj Gori“.
Analitičarka medija u CeMI-ju, Milica Zrnović, kazala je da je monitoring sproveden na najčešće korištenoj platformi društvenih medija u Crnoj Gori Facebook-u u periodu od marta do avgusta, a da je za njega korištena platforma Crowd Tangle.
„Ovaj izvještaj je prvi ove vrste objavljen u Crnoj Gori u vezi sa koordinisanim neautentičnim ponašanjem i prikupljanjem dokaza o zloupotrebama državnih resursa na internetu i van njega. Koordinisano neautentično ponašanje je definisano kao „grupa stranica ili ljudi koji rade zajedno kako bi zavarali druge o tome ko su ili šta rade““, navela je Zrnović.
Ona je pojasnila da se obim istraživanja fokusirao prvenstveno na analizi ponašanja različitih entiteta na Facebook-u tokom izbornog perioda 2020. godine i da li je to bilo u skladu sa standardima Facebook zajednice.
„Aktivnosti su obuhvatile monitoring ponašanja javnih naloga na Facebook-u, odnosno stranica (uključujući političke partije, političare i medije), grupe i mim stranice i profile. S tim u vezi, CeMI je obavio monitoring 135 javnih naloga i 153,6 hiljada sadržaja podijeljenih tokom trajanja projekta“, navela je Zrnović.
Govoreći o monitoringu koordinisanog neautentičnog ponašanja, kako je kazala, CeMI je obavio monitoring 51 javnog naloga (17 stranica, osam grupa i 26 mim stranica i profila) i 134,6 hiljada sadržaja podijeljenih u periodu od marta do avgusta 2020.
„U vezi sa zloupotrebom državnih resursa, CeMI je obavio monitoring 59 javnih stranica i naloga (19 državnih organa, 9 javnih preduzeća, 20 političkih partija i 11 profila kategorisanih kao „političari“) i 18.999 sadržaja podijeljenih tokom perioda od šest mjeseci. Pored toga, u oba slučaja obavljen je monitoring 25 medija, prilikom analize ponašanja koje bi moglo sugerisati postojanje koordinisanog ponašanja i zloupotrebe državnih resursa na društvenim mrežama“, istakla je Zrnović.
Ona je kazala da podaci ukazuju da je upotreba tehnologija, posebno društvenih medija u političke svrhe, trend u Crnoj Gori.
„Evidentan je porast upotrebe različitih alata dostupnih na internetu kako bi se došlo do što većeg broja građana, odnosno birača. Jedan od popularnih alata je onaj koji smo predstavili u ovom Izvještaju – kreiranje i upotreba različitih stranica, grupa i mim naloga na društvenim mrežama (posvećenim zabavi, kulturi ili zajednici) koji, ne otkrivajući svoje autentične ciljeve, dijele sadržaje putem kojih promovišu određeni politički narativ“, rekla je Zrnović.
Sve to, kako je upozorila, može imati negativne posljedice na izborni proces, „jer politički subjekti na taj način utiču na političko mišljenje građana, a time i ugrožavaju pravo glasa na slobodan i informisan izbor“.
„Takođe, ostavlja se prostor za manipulacije na internetu poput stvaranja iluzije masovne podrške ili popularnosti određenih subjekata kako bi se ostvarila istinska podrška, te širenje dezinformacija/lažnih vijesti/pogrešnih informacija. Pored toga, tehnologije stvaraju mogućnost da se međunarodni akteri umiješaju u nacionalne izborne procese“, kazala je Zrnović.
Podaci iz istraživanja, kako je kazala, pokazuju da državne institucije nisu bile aktivne koliko i političke partije na društvenim mrežama tokom izbornog perioda.
„Ono što najviše zabrinjava je povećan broj investicija tokom izbornog perioda (npr. otvaranje objekata, infrastrukturne rekonstrukcije, radovi na putevima, otvaranje parkova u urbanim zonama, javna rasvijeta, itd.), koji su instrument koristili kako vladajuća, tako i opozicione partije. Ovi podaci pokazuju da crnogorske političke partije još uvijek pronalaze način da ne poštuju antikorupcijske standarde, kako na lokalnom, tako i na nacionalnom nivou“, rekla je Zrnović.
Prema njenim riječima, posljedica bi mogla rezultirati kršenjem pravila kampanje i zloupotrebom državnih resursa koji nisu sankcionisani, što bi, kako je navela, negativno uticalo na ukupni integritet izbornog procesa, kao i na povjerenje građana u fer i slobodne izbore.
Zrnović je ocijenila da bi zakonodavci, izborne vlasti i drugi izborni akteri trebalo da zajednički kapitalizuju mogućnosti i riješavaju izazove koje donosi korištenje društvenih medija tokom izbora.
„Imajući ovo u vidu, domaće strategije i taktike za borbu protiv korupcije mogle bi igrati presudnu ulogu u sprečavanju obmanjujućeg političkog ponašanja na društvenim mrežama i zloupotreba državnih resursa, jer politički akteri širom svijeta sve više usvajaju nove metode za kreiranje i vještačko stvaranje sadržaja na društvenim medijima“, navela je Zrnović.
Ona je ukazala da organizacije civilnog društva i mediji igraju važnu ulogu, ne samo u pogledu obrazovanja građana i sprovođenja kampanja za podizanje svijesti o digitalnim pravima i prijetnjama na internetu, veći u smislu jačanju sopstvenih kapaciteta u korištenju novih tehnologija i borbu protiv obmanjujućih kampanja, poput dezinformacija, lažnih vijesti, pogrešnih informacije, itd.
Izvršna direktorica CeMI-ja, Teodora Gilić, kazala je da ta organizacija u saradnji sa Međunarodnom fondacijom za izborne sisteme (IFES) i Facebook-om sprovodi pilot projekat, koji ima za cilj unaprjeđenje integriteta izbornog procesa u Crnoj Gori, zaštitu prava na slobodu izražavanja u digitalnom prostoru, uz poštovanje ustanovljenih pravila političkog oglašavanja tokom izborne kampanje, kao i drugih standarda i pravila Facebook-a.
Ona je pojasnila da je fokus projekta bio na monitoringu društvenih mreža uoči parlamentarnih izbora održanih ove godine.
„Važno je naglasiti da društveni mediji nisu regulisani crnogorskim zakonodavstvom pa je cilj monitoringa bila procjena načina i stope upotrebe društvenih medija tokom političke kampanje u Crnoj Gori odnosno procjena da li je došlo do kršenja standarda Facebook zajednice“, rekla je Gilić.
Preporučeno
Na pres konferenciji je saopšteno da je kroz partnerstvo sa Facebook-om i IFES-om, CeMI uspio da usmjeri pažnju odgovarajućih timova unutar Facebook-a na sumnjivu mrežu Facebook profila i na njihov dalji monitoring.
