Video
Događaj je, kako su saopštili iz UCG, realizovan u okviru strateške akademske saradnje Univerziteta Crne Gore i Univerziteta u Đenovi, kao dijela evropske univerzitetske alijanse Ulysseus, čime je rasprava dobila izraženu komparativnu vrijednost i jasnu evropsku perspektivu, zasnovanu na razmjeni znanja i usklađivanju sa savremenim regulatornim standardima.
Okrugli sto, kako navode, okupio je predstavnike zakonodavne i izvršne vlasti, regulatornih i nadzornih tijela, bezbjednosnog sektora, institucije Zaštitnika ljudskih prava i sloboda, međunarodnih organizacija, akademske zajednice, tehnološke industrije, telekomunikacionih kompanija, obrazovnih ustanova i organizacija civilnog društva – u crnogorskom društvu prepoznate lidere u ovoj oblasti.
“Ovakva široka institucionalna zastupljenost potvrdila je da zaštita maloljetnika u digitalnom prostoru predstavlja pitanje od strateškog javnog interesa, te da zahtijeva koordinisan i odgovoran pristup svih relevantnih aktera. Imajući u vidu da je cilj skupa bio da se kroz stručno argumentovanu raspravu identifikuju otvorena normativna pitanja i formulišu konkretni amandmanski prijedlozi, diskusija je bila usmjerena ka unapređenju teksta zakona i jačanju njegove institucionalne primjenjivosti”, kazali su u saopštenju.
U uvodnom dijelu skupa obratio se prof. dr Savo Tomović, akademski direktor Ulysseus inovacionog haba za sajber bezbjednost, koji je naglasio stratešku ulogu Univerziteta Crne Gore u okviru evropske univerzitetske alijanse ističući da je “posebno značajno što je Inovacioni hub za sajber bezbjednost lociran na našem univerzitetu”.
“To nam daje kapacitet da budemo regionalno mjesto znanja i inicijativa u oblasti digitalne sigurnosti, uključujući i teme koje prevazilaze akademski okvir i od interesa su za cijelu zajednicu”, rekao je Tomović.
Inicijatorka Predloga zakona, poslanica Slađana Kaluđerović, istakla je da zakon predstavlja odgovor na duboke društvene promjene koje digitalno okruženje donosi djeci i porodicama.
„Ovaj zakon nije samo skup pravnih normi. To je vapaj za spasom djetinjstva koje nam nestaje pred očima“, poručila je Kaluđerović, naglašavajući da predloženi tekst uvodi zabranu korišćenja društvenih mreža za djecu mlađu od 13 godina, obaveznu roditeljsku verifikaciju za uzrast od 13 do 16 godina, zabranu deepfake sadržaja i ograničenja algoritamskih preporuka koje targetiraju maloljetnike.
Stručni dio skupa moderirala je dr Andreja Mihailović, menadžerka Ulysseus inovacionog haba za sajber bezbjednost, koja je u svom obraćanju naglasila da se evropski regulatorni pristup ubrazano mijenja sa reaktivne kontrole sadržaja ka preventivnoj transformaciji dizajna digitalnih usluga.
„Pažnja je postala valuta, a djeca ne bi smjela biti kolateral te ekonomije“, istakla je Mihailović, podsjetivši da Rezolucija Evropskog parlamenta iz novembra 2025. godine potvrđuje ovaj pravac, insistirajući na harmonizovanoj digitalnoj starosnoj granici, zabrani profilisanja maloljetnika i snažnijem sprovođenju Digital Services Act-a.
Komparativnu dimenziju raspravi dala je dr Klara Pastorino sa Univerziteta u Đenovi, koja je predstavila italijansko iskustvo u primjeni zakonodavnih rješenja usmjerenih na zaštitu maloljetnika u digitalnom okruženju.
Prema nacionalnom zakonodavstvu, maloljetnici sa navršenih 14 godina mogu samostalno dati pristanak za obradu svojih ličnih podataka u vezi sa digitalnim uslugama.
Ispod tog praga potrebna je saglasnost roditelja. Ne postoji opšta zabrana korišćenja društvenih mreža ispod 13 godina; sistem se oslanja na pravila pristanka u kombinaciji sa obaveznim zaštitnim mjerama koje se nameću pružaocima usluga. „Dekret Caivano“ uveo je značajnu inovaciju: pružaoci elektronskih komunikacija moraju obezbijediti da alati za roditeljsku kontrolu budu dostupni i direktno integrisani u njihove ugovore o uslugama.
Regulisano je da SIM kartice registrovane na maloljetnike uključuju, kao obavezno, blokiranje neprikladnog sadržaja. Takođe, za pornografske sadržaje postoji potpuna zabrana pristupa djeci i sproveden je djelotvoran sistem verifikacije uzrasta. Pastorino je zaključila da se Italija pozicionira kao regulatorna laboratorija u Evropi. Pomjeranje sa prevencije zasnovane na obrazovanju ka tehnološki nametnutoj odgovornosti pružalaca usluga označava prelazak sa neefikasne samoregulacije na strukturisanu koregulaciju, u skladu sa strategijom EU „Bolji internet za djecu“.
Prof. Anđela Ćeleste Taramaso podsjetila je učesnike da je događaj poput ovog primjer misije Evropskog univerziteta Ulysseus, koja se odnosi na angažovanje univerziteta u zajednici i promovisanje vrijednosti jednakosti, različitosti i inkluzije.
Učesnici su istakli da digitalno okruženje u kojem djeca odrastaju ne može ostati prepušteno isključivo tržišnoj logici i algoritamskim modelima angažovanja, već mora biti uređeno jasnim i primjenjivim pravilima koja štite njihova prava i razvoj.
Preporučeno
“Zaključeno je da zaštita maloljetnika u digitalnom prostoru predstavlja pitanje regulatorne odgovornosti i institucionalne zrelosti, a konstruktivna diskusija potvrdila spremnost stručne i institucionalne zajednice da kroz argumentovan dijalog doprinese uspostavljanju održivog i evropski usklađenog zakonodavnog okvira. Predlagači zakona su istakli da će argumente i sugestije učesnika okruglog stola u značajnoj mjeri moći da uključe u unapređenje zakonskog rješenja”, zaključili su UCG.
