“Podsjećam da je VDT na zahtjev Administrativnog odbora 7. oktobra 2024. godine dostavilo zatražene kopije spisa kako bi se razmatralo ukidanje imuniteta Kovačeviću. Kako po navedenom dopisu tužilaštva nije postupano, upućena je urgencija 17. decembra kojom je zatraženo da se postupi po navedenom, što do danas nije učinjeno”, podsjetila je tužiteljka Medenica.

Takođe je najavila da će VDT vrlo brzo uputiti novu urgenciju, za koju se nada da će konačno dati rezultate.

Riječ je o zahtjevu VDT-a koji je Skupštini upućen još 27. septembra prošle godine, ali od tada, prema saznanjima Pobjede, taj dokument nije napuštao kabinet predsjednika parlamenta Andrije Mandića. Zbog toga ni Administrativni odbor ne pokreće raspravu o ovom slučaju, jer pitanje ukidanja imuniteta može staviti na dnevni red tek nakon što im zahtjev VDT-a bude proslijeđen.

GOVOR MRŽNJE

Višemjesečni slučaj ukidanja imuniteta, kome se i dalje ne nazire kraj, počeo je još 13. juna prošle godine, kada je Kovačević, kao predsjednik opštine Nikšić, govorio na ceremoniji kojom se obilježavalo 166 godina od Bitke na Grahovcu. Događaj je organizovala Srpska pravoslavna crkva, a prisustvovao joj je i ruski ambasador u Crnoj Gori Vladislav Maslenikov. Kovačević se tom prilikom posebno obratio „bivšim vlastodršcima i njihovim pulenima“.

“Bićemo strpljivi, čekaćemo uvijek otvorenog srca i otvorenih ruku sa pitanjem jesmo li braća. A ako neko neće da budemo braća, ako neko hoće više da liči na Turke, onda ćemo u budućnosti prema njima postupati kao i prema Turcima”, kazao je čelni čovjek Nikšića.

U bici koja se odigrala 1858. godine, tokom Hercegovačkog ustanka, mnogobrojniju tursku vojsku je porazila crnogorska, koju je predvodio vojvoda Mirko Petrović.

Kovačević je i taj dio komentarisao, te crnogorske trupe nazvao „hrišćanskim ratnicima srpske vojske Crnogoraca i Hercegovaca“.

Reakcije na izjave čelnog čovjeka druge po veličini opštine u Crnoj Gori počele su da stižu tek 16. juna, kada je snimak cijele proslave dospio u javnost. Šef države Jakov Milatović osudio je neodgovoran i zabrinjavajući narativ predsjednika nikšićke opštine. Premijer i predsjednik Pokreta Evropa sad Milojko Spajić pozvao je tada nadležne organe „da utvrde činjenice koje se odnose na izjavu Kovačevića“, nazivajući je „užasnom“ i „bez opravdanja“. Reis Islamske zajednice Rifat Fejzić prokomentarisao je cijeli slučaj riječima da je „gradonačelnik Nikšića završio sa Turcima (čitaj: Turci, Bošnjaci, Albanci…), a sada su na red došli Crnogorci“.

Reakcije su stigle i iz svih partija opozicije. Građanski pokret URA Dritana Abazovića najoštrije je osudio „skandalozan i fašistički“ govor Kovačevića. Iz Demokratske partije socijalista su pak naveli da je to „novi sramni javni nastup istaknutog člana NSD-a u kojem Crnogorcima prijeti da će se sa njima obračunavati kao sa Turcima“.

Iz Socijaldemokratske partije koja je dio Evropskog saveza, poručili su da je „prilično jasno ko su današnji Turci u Markovoj glavi“, dok su njihovi partneri iz te političke platforme, Socijaldemokrate, konstatovali da će od takvih šovinističkih izjava „jedino biti gore ukoliko kolege Kovačevića iz parlamentarne većine prećute skandaloznu izjavu“. Svi su pozvali tužilaštvo da što prije reaguje po službenoj dužnosti i utvrdi „da li ima elementa krivičnog djela izazivanje nacionalne, rasne i vjerske mržnje“.

Osim PES-a, od vladajućih stranaka oglasila se jedino NSD, na čijem je čelu Mandić, koja se „izvinila svima onima koji su u riječima Kovačevića pronašli ono čega nema, na što on nije mislio“.

Na kraju se oglasio i Kovačević, istakavši kako je na Grahovcu „govorio o pomirenju“ i da „nije pominjao nijedan narod“.

“Turke sam pomenuo u kontekstu prošlosti i borbe koju su naši preci vodili da odbrane svoja ognjišta i da se oslobode od tadašnjeg jarma, a nikako u kontekstu današnjih Turaka i odnosa sa Turskom”, napisao je na društvenoj mreži Fejsbuk.

POSTUPAK VDT-A

Brojna insistiranja da nadležne institucije reaguju, a koja su stizala i iz civilnog sektora, privukla su pažnju i Vrhovnog državnog tužilaštva, koje je 16. jula formiralo predmet protiv predsjednika nikšićke opštine zbog krivičnog djela izazivanje nacionalne, rasne i vjerske mržnje.

“Tužilaštvu je dat nalog Uprave policije da od Kovačevića prikupi potrebna obavještenja, a po potrebi preduzeće se i druge mjere i radnje, te nakon dostavljanja svih prikupljenih dokaza i podataka, izvršiće se svestrana analiza istih, u cilju ocjene da li se u konkretnom govoru stiču elementi bića krivičnog djela iz nadležnosti ovog tužilaštva, nakon čega će biti donijeta odluka u predmetu”, saopšteno je tada iz VDT-a.

No, kada je stiglo na red saslušanje, prvi čovjek nikšićke opštine se pozvao na imunitet koji ima kao poslanik crnogorske Skupštine. Pred novinarima je, zatim, ponovio da „nije nikoga vrijeđao niti je kome prijetio“.

Bilo je potrebno da od tada prođe skoro mjesec i po kako bi se VDT u Podgorici ponovo zvanično obratilo, ovog puta Administrativnom odboru Skupštine Crne Gore sa zahtjevom da poslaniku Kovačeviću bude skinut imunitet, jer je protiv njega (konačno) formiralo predmet.

Istog dana, 27. septembra, Pobjeda je prvi put zvanično uputila pitanja Skupštini Crne Gore da li su i kada dobili pomenuti zahtjev VDT-a, a odgovore smo takođe zatražili 8. i 25. oktobra prošle, a zatim 13. februara i 13. marta ove godine direktno iz kabineta predsjedavajućeg Skupštini. U našu redakciju do danas nije stigao nijedan odgovor.

Za sve to vrijeme, jedine informacije koje smo mogli dobiti bile su one od predsjednice Administrativnog odbora Jelene Nedović. Ona je u više navrata kazala da službi Odbora „nije stigao nikakav zahtjev koji se odnosi na skidanje imuniteta poslaniku Kovačeviću“. Ipak, juče ni od nje nije stigao odgovor da li je tom radnom tijelu u međuvremenu dostavljen zahtjev VDT-a kojim se traži preispitivanje poslaničkog imuniteta Kovačeviću.

Ustav Crne Gore precizira da svaki poslanik ima imunitet na osnovu kojeg „ne može biti pozvan na krivičnu ili drugu odgovornost ili pritvoren za izraženo mišljenje ili glasanje u vršenju svoje poslaničke funkcije“.

“Osim ako je zatečen u vršenju krivičnog djela za koje je propisana kazna u trajanju dužem od pet godina zatvora”, navodi se u članu 86.

S ozbirom na to koliko dugo traje pokušaj VDT-a da se u parlamentu raspravlja o eventualnom ukidanju poslaničkih privilegija koje Kovačević ima, vjerovatno će cijeli slučaj čekati neki novi saziv Skupštine, odnosno onoga koji će naslijediti sto u kabinetu predsjednika parlamenta, sa nepreglednim, mračnim fiokama u kojima je nestao ovaj dokument.

Šta kažu procedure?

Prema skupštinskoj proceduri, ukidanje imuniteta poslaniku crnogorskog parlamenta počinje u kabinetu njegovog predsjednika, u ovom slučaju Mandića koji je ujedno predsjednik partije čiji je Kovačević funkcioner. Nakon što ga predsjednik Skupštine odobri, zahtjev se dalje upućuje Administrativnom odboru koji saziva sjednicu na kojoj podnosilac zahtjeva, u ovom slučaju VDT, obrazlaže zahtjev za skidanje imuniteta.

“Po pravilu, Odbor je dužan da svoj izvještaj sa prijedlogom podnese na prvoj narednoj sjednici Skupštine, koja onda o tome odlučuje. Kada Skupština da odobrenje, protiv poslanika može da se pokrene krivični postupak, odnosno može da mu se odredi pritvor, ali samo za krivično djelo za koje je dato odobrenje”, pojašnjeno je ranije Pobjedi iz skupštinske pres-službe.