DRI je u reviziji uspjeha „Uspješnost suzbijanja vršnjačkog nasilja u Crnoj Gori“ upozorila da je nakon isteka Strategije za prevenciju i zaštitu djece od nasilja za period 2017–2021. i Programa za suzbijanje vršnjačkog nasilja i vandalizma 2019–2021. uslijedio trogodišnji prekid u strateškom planiranju.
„Revizijom je utvrđeno da u periodu 2017–2025. sistem monitoringa i izvještavanja nije funkcionalan, jer ne obezbjeđuje redovno, potpuno i na rezultatima zasnovano praćenje sprovođenja mjera, niti omogućava ocjenu njihovog uticaja na smanjenje vršnjačkog nasilja“, navodi se u izvještaju, piše CdM.
Revizori ukazuju da ne postoji sveobuhvatna analiza vršnjačkog nasilja, niti podaci koji bi pokazali koliko su dosadašnji programi prevencije bili efikasni.
„Sistem prikupljanja podataka nije stabilan ni predvidiv i ne omogućava redovno godišnje praćenje napretka, a samim tim ni pravovremene korektivne mjere“, konstatovala je DRI.
Prema podacima Zavoda za školstvo za školsku 2022/2023. godinu, 43 odsto djece svjedočilo je nasilju, 17 odsto bilo je žrtva, dok je 6,7 odsto učenika priznalo da je vršilo nasilje. 37 odsto učenika ne zna kako adekvatno da reaguje u takvim situacijama, a 32 odsto njih smatra da ne može da se obrati svakom nastavniku kada im je potrebna pomoć.
Kroz informacioni sistem obrazovanja (MEIS) evidentirano je ukupno 605 slučajeva vršnjačkog nasilja tokom četiri školske godine, od 2021/22. do 2024/25.
DRI navodi da su u svim školama formirani timovi za prevenciju nasilja i vandalizma, a da je povećan i broj stručnih saradnika.
„U školskoj 2025/2026. godini broj pedagoga povećan je sa 154 na 183, psihologa sa 91 na 120, dok su prvi put angažovana i četiri socijalna radnika“, navedeno je u izvještaju.
Analiza Zavoda za školstvo iz 2025. godine pokazala je da škole koje ne evidentiraju nasilje najčešće ne sprovode ni preventivne aktivnosti.
Zabrinjava podatak da gotovo trećina nastavnika ne prepoznaje pojedina ponašanja kao oblike nasilja.
„Istraživanje je pokazalo da 29,4 odsto nastavnika ne prepoznaje određena ponašanja, poput čupanja za kosu ili štipanja, kao oblike nasilja, iako svi anketirani nastavnici tvrde da znaju kako da prepoznaju nasilje u teoriji“, ističe DRI.
Revizori su utvrdili da značajan broj planiranih aktivnosti nije sproveden. Prema rezultatima izvještaja o realizaciji Strategije za 2025. godinu, 34,28 odsto aktivnosti nije realizovano, dok je 48,57 odsto sprovedeno samo djelimično.
Među projektima koji nijesu zaživjeli su edukacije učeničkih parlamenata i kampanje protiv vršnjačkog nasilja i vandalizma, koje je trebalo da realizuje NVO Mreža za omladinski aktivizam Crne Gore.
„Aktivnosti nijesu realizovane jer, prema tvrdnjama MOACG, nijesu opredijeljena sredstva za realizaciju aktivnosti“, navodi se u izvještaju.
DRI je ukazala i na probleme u funkcionisanju besplatne telefonske linije 080 777 777 za prijavu nasilja i vandalizma, koja nije radila od 2022. do maja 2023. godine zbog organizacionih promjena u Ministarstvu prosvjete.
Od početka 2025. godine Uprava policije počela je da vodi posebnu evidenciju slučajeva povezanih sa vršnjačkim nasiljem. Tokom prošle godine registrovano je 29 krivičnih djela koja je počinilo 50 maloljetnika na štetu 37 maloljetnih osoba.
DRI je preporučila Ministarstvu socijalnog staranja, brige o porodici i demografije i Ministarstvu prosvjete, nauke i inovacija da uspostave jedinstveni sistem prikupljanja podataka, uvedu jasne indikatore za praćenje vršnjačkog nasilja i obezbijede redovno izvještavanje o efektima mjera.
Preporučeno
„Iako su kroz različite strateške i operativne dokumente formirana koordinaciona tijela i definisani nosioci aktivnosti, u periodu 2017–2025. nije obezbijeđen sistem upravljanja, koordinacije i monitoringa koji obezbjeđuje kontinuitet, odgovornost i pouzdano praćenje rezultata u suzbijanju vršnjačkog nasilja“, zaključuje DRI.
Video