U dokumentu se konstatuje da je Crna Gora ostvarila određeni institucionalni napredak, ali da korupcija i organizovani kriminal i dalje ostaju prisutni u brojnim sektorima privrede i javne uprave, dok politička polarizacija nastavlja da opterećuje reformski proces.

Evropski parlament poziva sve političke aktere da ostanu fokusirani na završetak pristupnih pregovora i intenziviraju sprovođenje reformi, naglašavajući da su politička stabilnost i konstruktivna saradnja ključni za ostvarenje strateškog cilja članstva u EU.

U izvještaju se navodi da političke razlike ne smiju usporavati reformski proces, te da članstvo u Evropskoj uniji mora ostati zajednički državni prioritet iznad partijskih interesa.

IDENTITETSKE TEME NE SMIJU SKRENUTI FOKUS SA EVROPSKE AGENDE

Istovremeno, Evropski parlament upozorava da identitetske teme ne smiju skrenuti fokus sa evropske agende niti dodatno opteretiti odnose sa susjedima.

Jedna od oštrijih ocjena odnosi se na, kako se navodi, rastuće maligno strano uplitanje u Crnu Goru.

Evropski parlament izražava duboku zabrinutost zbog kontinuiranih destabilizujućih aktivnosti, hibridnih prijetnji i kampanja dezinformacija koje dolaze iz trećih zemalja, a čiji je cilj podrivanje demokratskih institucija, društvene kohezije i evropskog i evroatlantskog opredjeljenja države.

U tom kontekstu posebno se apostrofira uticaj Rusije, Kine i Srbije.

Navodi se da Rusija nastavlja da jača svoj uticaj na Zapadnom Balkanu koristeći vjerske, kulturne i vrijednosne narative radi oblikovanja javnog diskursa i podrivanja evropskih integracija, dok Evropski parlament izražava zabrinutost i zbog političke instrumentalizacije vjerskih institucija od strane spoljnih aktera.

U dokumentu se naglašava da vjerske organizacije moraju djelovati transparentno i nezavisno od stranog političkog uticaja, uz puno poštovanje sekularnog karaktera države.

SKUPŠTINA CG KLJUČNA U PROCESU PRISTUPANJA EU

Posebna pažnja posvećena je radu Skupštine Crne Gore i zakonodavnom procesu.

Evropski parlament ističe ključnu ulogu parlamenta u procesu pristupanja EU i poziva na konstruktivan dijalog između vlasti i opozicije, uz ocjenu da ubrzavanje zakonodavnog procesa ne smije ograničavati parlamentarnu raspravu niti umanjivati ulogu opozicije.

Zbog toga se traži uspostavljanje ravnoteže između brzine reformi i kvaliteta zakonodavne kontrole.

ZABRINUTOST ZBOG BEZBJEDNOSNIH ZAKONA

U tom dijelu izvještaja izražena je i zabrinutost zbog nedavno usvojenih izmjena Zakona o unutrašnjim poslovima i Zakona o Agenciji za nacionalnu bezbjednost.

Evropski parlament sa zabrinutošću konstatuje da su ti zakoni usvojeni uprkos snažnim kritikama opozicije i organizacija civilnog društva.

Takođe se navodi da su predstavnici civilnog sektora iskazali ozbiljne rezerve prema predloženim izmjenama zakona koje se odnose na Tužilački savjet, uz ocjenu da one ne doprinose jačanju njegove nezavisnosti i da bi mogle otežati uspostavljanje istinski nezavisnog sastava tog tijela.

Zbog toga Evropski parlament poziva na transparentne procedure i istinsku saradnju sa svim relevantnim akterima prilikom pripreme zakona koji se odnose na evropske integracije.

U konsultacije bi, kako se navodi, trebalo uključiti opoziciju, pravne stručnjake, civilno društvo i Evropsku komisiju.

Izvještaj se značajno bavi i stanjem u pravosuđu.

POTREBNA HITNA IMENOVANJA U PRAVOSUĐU

Evropski parlament poziva na hitna imenovanja u pravosudnim institucijama kroz transparentne i meritokratske procedure oslobođene političkog uticaja, uključujući popunjavanje upražnjenih mjesta u Ustavnom sudu, Sudskom i Tužilačkom savjetu.

Posebno se izražava ozbiljna zabrinutost zbog kontinuiranog odlaganja izbora sudije Ustavnog suda, uz upozorenje da takva situacija može ugroziti funkcionalnost jedne od ključnih institucija za zaštitu vladavine prava i proces evropskih integracija.

Brisel traži i dodatno usklađivanje pravosuđa sa evropskim standardima nezavisnosti, profesionalizma i integriteta, kao i efikasnije procesuiranje predmeta korupcije i organizovanog kriminala.

Evropski parlament upozorava da su za zatvaranje pregovaračkih poglavlja potrebni konkretni i mjerljivi rezultati u praksi, a ne samo formalno usvajanje zakona.

SPROVESTI PREPORUKE OEBS-A I GRECO-A

U dijelu koji se odnosi na izbore, izvještaj poziva Crnu Goru da sprovede preostale preporuke OEBS-a i GRECO-a, posebno u oblasti transparentnosti finansiranja političkih partija, internet oglašavanja, sprečavanja zloupotrebe državnih resursa, ažuriranja biračkog spiska i regulisanja prebivališta.

Naglašava se da sve reforme moraju biti sprovedene kroz transparentan i inkluzivan proces konsultacija.

Pred evropske i lokalne izbore od vlasti se traži da uspostave mehanizme za brzo otkrivanje kampanja dezinformacija i nezakonitog stranog uticaja, uz puno poštovanje slobode izražavanja.

Evropski parlament upozorava i na problem partijskog zapošljavanja u javnoj upravi, navodeći da masovna zapošljavanja bez jasnih kriterijuma i procjena potreba podrivaju principe profesionalizacije i meritokratije.

Zbog toga se traži dodatna depolitizacija javne uprave i uvođenje jasnih sistema ocjenjivanja rada.

U izvještaju se konstatuje i da se pripadnici nacionalnih manjina, Romi, Egipćani, osobe sa invaliditetom i LGBTIQ zajednica i dalje suočavaju sa diskriminacijom, govorom mržnje i zločinima iz mržnje.

Evropski parlament oštro osuđuje glorifikaciju ratnih zločinaca, negiranje ratnih zločina i istorijski revizionizam, upozoravajući da takve pojave produbljuju društvene podjele i podrivaju demokratske vrijednosti.

POLITIČKI UTICAJ NA JAVNI SERVIS

Brisel izražava zabrinutost i zbog pritisaka na novinare, kolumniste i predstavnike civilnog sektora zbog njihovih kritičkih stavova prema javnim funkcionerima.

Takođe se upozorava na kontinuirani politički uticaj na javni servis, uz poziv vlastima da obezbijede institucionalnu i uređivačku nezavisnost RTCG-a i usklade medijsko zakonodavstvo sa Evropskim aktom o slobodi medija.

Od posebnog značaja je i dio izvještaja koji se odnosi na regionalne odnose i pitanje suvereniteta.

Evropski parlament izražava zabrinutost zbog političkih koncepata koji promovišu prekogranično povezivanje na etničkoj osnovi, uključujući koncept „srpskog sveta“, ocjenjujući da takvi narativi dovode u pitanje suverenitet i teritorijalni integritet susjednih država.

Naglašava se da budućnost Zapadnog Balkana leži u evropskim integracijama, a ne u konkurentskim geopolitičkim sferama uticaja ili regionalnim povezivanjima zasnovanim na etničkom principu.

Istovremeno, Evropski parlament ponavlja zabrinutost zbog inicijativa za izmjene Zakona o crnogorskom državljanstvu koje bi omogućile sticanje dvojnog državljanstva, upozoravajući da bi takve promjene mogle imati dugoročne posljedice po proces odlučivanja i identitet države.

Zaključujući izvještaj, Evropski parlament poručuje da Crna Gora i dalje prednjači u procesu evropskih integracija u regionu, ali upozorava da će uspjeh na tom putu zavisiti od sposobnosti političkih aktera da očuvaju institucionalnu stabilnost, sprovedu reforme u oblasti vladavine prava i osiguraju da evropska agenda ostane iznad dnevnih političkih i identitetskih podjela.