Video
Težište druge sesije biće na razmatranju pitanja iz ugla integracije i identiteta, odnosno integriteta, sa ciljem da se, pored formalnog procesa evropskih integracija, sagledaju i njegovi suštinski elementi. U tom kontekstu biće otvoreno pitanje u kojoj mjeri crnogorsko društvo i država zaista posjeduju sadržaj evropskog društva.
Učesnici foruma dolaze iz redova crnogorske akademske zajednice, civilnog sektora, Udruženja pravnika, PEN centra, Matice crnogorske, DANU, nezavisnih medija, organizacije „Almanah“, Udruženja profesora istorije, kao i same Stege, koja je organizator događaja. Na sesiji će biti predstavljen i učesnicima podijeljen prijedlog dokumenta „Strategija za evropsku i građansku Crnu Goru“, koji je izradilo 11 redakcija Stege, sa ciljem unapređenja javnih politika i ostvarivanja „Agende 2028“, odnosno pripreme Crne Gore za punopravno članstvo u Evropskoj uniji.
Rad na Strategiji, kako podsjećaju iz Stege, započet je potpisivanjem Deklaracije od strane 65 istaknutih intelektualaca okupljenih oko ideje izgradnje pravedne, funkcionalne i evropske Crne Gore. Nakon toga usvojena su Načela za izradu Strategije i Programske osnove, koje su poslužile kao temelj za izradu cjelovitog dokumenta. U Strategiji je objavljen i sastav redakcija Stege koje su radile na njenoj izradi.
Vizija dokumenta zasniva se na Crnoj Gori kao jedinstvenoj, nedjeljivoj i inkluzivnoj državi, sa jasnim ciljem punopravnog članstva u Evropskoj uniji do 2028. godine. Strategija promoviše vladavinu prava, društvenu koheziju, ekonomski razvoj i izgradnju snažnih institucija.
Dokument obuhvata 11 ključnih oblasti – od međunarodnih odnosa i pravnog sistema, preko ekonomije, obrazovanja i zdravstva, do kulture, bezbjednosti i digitalne transformacije – sa ciljem definisanja konkretnih pravaca reformi i razvoja.
U okviru Strategije definisani su i magistralni pravci razvoja Crne Gore. U oblasti međunarodnih odnosa i evropskih integracija fokus je na ubrzanju evropskog puta i jačanju međunarodne pozicije države, uz naglašenu potrebu za dosljednom prozapadnom orijentacijom i obnovom kredibiliteta u spoljnopolitičkom djelovanju.
Kada je riječ o pravnom i političkom sistemu, ukazuje se na potrebu jačanja vladavine prava, nezavisnosti institucija i borbe protiv partitokratije, uz poseban akcenat na funkcionalnosti demokratskih institucija i povratku povjerenja građana.
Ekonomski razvoj zasniva se na održivom modelu, smanjenju zaduženosti i jačanju domaće proizvodnje, uz zaštitu strateških resursa i prelazak sa ekonomije potrošnje na ekonomiju razvoja. U oblasti prostornog planiranja ističe se značaj zaštite prostora kao ključnog resursa, uz upozorenje na problem nekontrolisane gradnje i potrebu održivog razvoja.
Strategija prepoznaje da su nauka i obrazovanje u dubokoj krizi, te naglašava potrebu njihove reforme, unapređenja kvaliteta i povezivanja sa tržištem rada. U oblasti zdravstva akcenat je na prevenciji, kvalitetu usluga, efikasnom upravljanju resursima i dostupnosti zdravstvene zaštite.
Kultura se definiše kao ključni element identiteta i društvene kohezije, uz potrebu očuvanja kulturnih vrijednosti i razvoja savremenog izraza, dok se kulturna baština posmatra kao temelj identiteta koji zahtijeva sistemsku zaštitu od devastacije i prisvajanja.
Sport je prepoznat kao važan društveni resurs za zdravlje, identitet i međunarodnu afirmaciju države, uz potrebu sistemskog razvoja i podrške mladima. U oblasti odbrane i bezbjednosti naglašava se jačanje otpornosti države na spoljne uticaje i očuvanje suvereniteta.
Preporučeno
Digitalna transformacija označena je kao ključni pokretač razvoja, sa fokusom na unapređenje IT sektora, digitalne uprave i prilagođavanje savremenim tehnološkim tokovima.
