Vlada je izabrana krajem oktobra 2023.

Nakon sjednica, Vlada izdaje saopštenja, dok su press konferencije rijetkost.

“Uzimajući sve u obzir – format sjednica, broj internih tačaka i izostanak javne komunikacije, može se zaključiti da je ovo jedna od najnetransparentnijih vlada u posljednjih nekoliko izbornih ciklusa”, ocjenjuje za Radio Slobodnu Evropu Nikola Mirković iz Centra za građansko obrazovanje.

U istom periodu, kako navodi, nekoliko članova Vlade uz minimalni radni učinak, zabilježili su maksimalno pređenu kilometražu službenim vozilima.

Spajićeva i dvije prethodne Vlade izgubile su preko 15 miliona eura zbog sudskih postupaka u samo dva ministarstva – unutrašnjih poslova i odbrane.

Crna Gora ima čak 32 člana Vlade, uključujući sedam potpredsjednika, više od bilo koje zemlje Evropske unije.

Na pitanja RSE o načinu rada i nalazima analiza, iz Vlade nije stigao odgovor.

Imenovanja javnih funkcionera u porastu

Uprkos apelima Evropske unije za depolitizaciju i profesionalizaciju javne uprave, i činjenicu da se oko 40 odsto završnih mjerila u pregovorima sa EU odnosi na racionalizaciju – broj zaposlenih u crnogorskom javnom sektoru raste.

U javnoj upravi radi 53.648, što je preko dvije hiljade više u odnosu na 2022.

Spajićeva Vlada donijela je, od formiranja, 1.195 odluka o imenovanjima i 697 o razrješenjima javnih funkcionera, uglavnom bez ikakvog obrazloženja, evaluacije prethodnog učinka ili jasnih kriterijuma.

“To podriva ionako slabe principe institucionalne odgovornosti i potvrđuje stihijsko i dnevno-politički upravljanje. Administracija raste, a ključne funkcije ostaju podložne partijskim interesima i ličnim vezama”, ocjenjuje Nikola Mirković iz CGO-a.

Ujedno, od početka Spajićevog mandata do kraja februara ove godine samo 41 osoba došla je na poziciju putem konkursa, podaci su Instituta Alternativa.

Istovremeno preko 300 osoba je postavljeno za vršioce dužnosti.

Elektronske sjednice

Do kraja aprila Vlada je održala 146 sjednica, od čega su 104 bile u elektronskom formatu, bez fizičkog prisustva ministara i javne rasprave.

Na njima su se, između ostalog, donosili sporazumi sa stranim državama, vizne olakšice…

Riječ je o formatu koji bi trebalo da se koristi isključivo u hitnim ili vanrednim okolnostima, navode u CGO, koji je objavio ove podatke.

“Neshvatljivo je da se o važnim stvarima, koja uključuju obrazovanje, zdravstvo, bezbjednost, budžet i kadrovska rješenja odlučuje putem telefona, e-maila, pa čak i aplikacija za dopisivanje, često noću i vikendima”, kaže Mirković.

Demokratija, navodi, ne funkcioniše na ‘mute’, “potrebni su otvorenost, argumentacija i odgovornost”.

Interne i tajne tačke

A nevladin Institut Alternativa problematizuje čestu upotrebu oznake “interno” ili “tajno” u tačkama dnevnog reda.

Prema njihovoj analizi , za 15 mjeseci mandata čak 118 tačaka dnevnog reda Vlada je proglasila tajnim, pri čemu su javnosti uskraćeni čak i njihovi nazivi.

“Nejasno je kako bi objavljivanje samih naziva tih tačaka moglo izazvati ‘teže štetne posljedice po bezbjednost i interese države’, što je zakonski uslov za određivanje statusa tajnosti”, kazala je Nikolina Radonjić iz Instituta Alternativa.

Na pitanja RSE-a o ovakvoj praksi rada iz Vlade nisu odgovorili.

Na primjedbe nevladinog sektora o zabrinjavajućem broju elektronskih sjednica iz Spajićevog kabineta su ranije kazali da rade u skladu sa zakonom, te da su svi članovi Kabineta pravovremeno upoznati sa materijalima o kojima se odlučuje.

“Oznaka “interno” štiti podatke čijim bi objavljivanjem mogle nastupiti štetne posljedice. Shodno Zakonu o tajnosti podataka, tačke pod oznakom ‘interno’ dostupne su javnosti istekom zakonskog roka”, saopštili su ranije.

Prema Zakonu o tajnosti podataka, dokumentima pod oznakom “tajno” tajnost prestaje za 15 godina, a onima označenima kao “interno” za dvije.

Nedostatak konferencija za medije

Vlada sa javnošću uglavnom komunicira putem saopštenja za javnost.

“Odnos prema medijima je nedopustiv. Pres konferencije nakon sjednica su rijetke, a i kad se održe su ograničenog karaktera. Saopštenje na sajtu Vlade ostaje glavni izvor, često nekompletna, nekada i bez ključnih informacija”, navodi Mirković.

Raniji predlog CGO-a da sjednice budu otvorene za javnost je odbijen, uz objašnjenje da za otvorene sjednice nema tehničkih i finansijskih uslova.

“Iako znamo da su takvi uslovi postojali u vrijeme prethodne Vlade Dritana Abazovića kada su se sve sjednice prenosile uživo”, naglašava Mirković.

Ignorisanje parlamenta

Premijer Milojko Spajić, održao je sedam premijerskih sati za godinu i po iako je, po poslovniku Skupštine bio u obavezi, do održi 13.

Premijerski sat je mehanizam kojim Skupština, kroz poslanička pitanja premijeru i ministrima, nadzire rad Vlade. Poslovnik predviđa da se održava jednom mjesečno tokom jesenjeg i proljećnjeg zasjedanja.

Ove godine održana samo jedna sjednica, iako su trebalo da budu tri. Zakazane sjednice su otkazivane ili nisu realizovane.

Milionski gubici zbog neadekvatnog upravljanja radnim sporovima

Neadekvatna razrješenja Vlade uzrokovala su od 2020. do 2023. gotovo 6.000 radnih sporova.

Država je do sada, prema podacima Državne revizorske institucije izgubila više od 15,5 miliona eura u sudskim sporovima – 11,6 miliona samo u Ministarstvu unutrašnjih poslova (MUP) i 4 miliona u Ministarstvu odbrane.

Za druge resore nema podataka.

Hiljade kilometara službenim vozilima

CGO kao poseban problem u radu članova Vlade, ističe upotrebu službenih vozila.

Analizirajući rad ministara naveli su dva primjera – potpredsjednika Vlade Budimira Aleksića iz Nove sprske demokratije i Miluna Zogovića iz Demokratske narodne partije. Ove partije bile su dio rasformiranog Demokratskog fronta.

U Vladu su ušli nakon rekonstrukcije Spajićevog kabineta jula prošle godine.

Oba potpredsjednika mjesečno su prelazi i do 5.000 kilometara službenim Mercedesima.

Zajedničko im je da su na početku mandata službeno posjetili Beograd.

Tokom više od devet mjeseci, na sajtu Vlade je zabilježeno da je Aleksić imao 13 sastanaka sa nešto više od 10 sagovornika.

Najavljen je i njegov prvi službeni put poslije Beograda – krajem maja posjetiće Kinu.

Zogović je, u istom periodu prema zvaničnoj statistici imao 16 aktivnosti, izuzimajući slanje čestitki i saučešća.

Među njima su sastanci, radna posjeta Žabljaku, otvaranje Evropskog prvenstva u šahu, govor na konferenciji u Podgorici „Pojas i put“ oko saradnje sa Kinom…

I ministar bez portfelja Milutin Butorović imao je tokom devet mjeseci tek par aktivnosti poput čestitki, gostovanja u medijima, dva sastanka i dva reagovanja. Imao je i jedno međunarodno putovanje.

Išao je u Brisel na sastanak sa ambasadorom Crne Gore u EU, Petrom Markovićem.

Istovremeno je u Crnoj Gori, službenim Mercedesom, dnevno prelazio skoro 300 kilometara.

Dokumentacija o korišćenju vozila pokazuje nepravilnosti, uključujući nepotpune i moguće falsifikovane naloge, kažu u CGO.

Gdje je rješenje?

Nikola Mirković smatra da bi zakon o Vladi mogao ograničiti zloupotrebe i partijsku raspodjelu funkcija.

“Osim što bi Zakonom o Vladi trebalo ograničiti široku organizaciju Vlade, taj mehanizam se mogao iskoristiti da se političke pozicije poput državnih sekretara svedu na minimum”.

Crnogorska Vlada, osim 32 člana, ima i 54 državna sekretara.

Prema posljednjem popisu Crna Gora ima 633.000 stanovnika.