Nakon što je direktor Centralne obavještajne agencije SAD (CIA), Majk Pompeo rekao da će američki đaci iz istorijskih udžbenika čitati šta je Amerika radila “protiv prijetnji koje su stizale iz Jugoslavije i drugih nacionalnih država”, otvorilo se pitanje na šta je mislio i zašto to sad kaže.

General-potpukovnik avijacije i analitičar geopolitike, Blagoje Grahovac za Standard kaže nas ta izjava vraća na pitanje ko je razbio Jugoslaviju i zbog čega.

“To je sprega vojnih i državnih službi kriminogenog podzemlja i nadzemlja i odabranih političara koji su birani po profilu ličnosti gladni za moći vlasti i moći novca”, navodi Grahovac.

On, međutim, ističe da su Amerikanci tokom devedesetih imali veliko povjerenje u Jugoslaviju, pa zato smatra da Pompeova ocjena nije potpuna.

Kao primjer za to navodi pregovore o aranžmanu između SAD i Jugoslavije u kojima je lično učestvovao.

Blagoje Grahovac

“Dokaz da su imali povjerenja u nas je to što smo pregovarali s njima o kupovini 900 mlaznih aviona od kog bi Jugoslavija zaradila preko četiri milijarde dolara. U drugoj fazi, to bi zemlji donijelo preko tri milijarde, a već u trećoj bismo zajedno sa Turskom proizvodili avione za čitav NATO pakt. Ne bi oni ušli u takav aranžman da nijesu imali povjerenje u Jugoslaviju”, sjeća se Grahovac.

Posao je, međutim, propao, jer je krenula i propast Jugoslavije.

Džejms Bejker, nekadašnji američki državni sekretar

“Prilikom posljednje posjete američkog državnog sekretara Džejmsa Bejkera Jugoslaviji, 21. juna 1991. godine kada je radio medijaciju među republikama, on je maltene ultimativno rekao da Jugoslavija mora da se sačuva. Rekao nam je ‘Ako ne budete išli putem čuvanja Jugoslavije, mi ćemo biti strožiji od svih za koje sad smatrate da su strogi prema vama’. Tako je i bilo. Pošto su naši krenuli putem kojim su krenuli, onda su zaista bili stroži od svih drugih”, kaže Grahovac.

On, međutim, ističe da su upravo Amerikanci imali veliki udio u razbijanju bivše republike.

“Amerikanci su siguro krivi jer su bili opsjednuti Varšavskim paktom, Sovjetskim savezom i komunizmom. Oni su krajem devedesetih godina usmjerili svu svoju pažnju na Istok i zanemarili šta se dešava u Jugoslaviji koja im je bila primjer stabilne države. Dokaz za to je aranžman o kupovini aviona od nas… Napravili su neoprostivu grešku što su, opsjednuti Istokom, napravili previd da su mnogi centri na Zapadu kojima Jugoslavija nije bila po volji, a tih centara je prvenstveno bilo u Njemačkoj, pa su ti centri preoteli inicijativu u razbijanju Jugoslavije”, smatra Grahovac.

A, Jugoslavija je svima bila prijemčiva kao geostrateški izlaz na Balkan, a osim toga, razvijala je i socijalistički sistem koji je bio inspirativan i nekim evropskim državama i pokretima.

“Jer, socijalizam koji je razvijen u drugoj Jugoslaviji uz sve manjkavosti, prvenstveno u oblasti političkih sloboda, je bio sistem koji je bio okrenut čovjeku građaninu. Pošto je to, u suštini, ono što danas zagovara Evropska unija, na tadašnjem Zapadu koji je razvijao državni kapitalizam, pa kasnije liberalni kapitalizam, nije odgovarao takav socijalizam”, dodaje Grahovac.

Za razliku od nekadašnjih “prijetnji” po SAD, šef CIA kaže da su to danas grupe poput Hezbolaha i Al-Kaide ili sistemi koji prijete njihovim informacionim sistemima poput Vikiliksa.

Majk Pompeo, direktor CIA

Grahovac kaže da je nezgrapno porediti Jugoslaviju sa bilo kojom od tih organizacija.

Inače, Majk Pompeo je funkcioner koji je u javnosti često prestavljan kao osoba od “ultimativnog povjerenja“ američkog predsjednika Donalda Trampa.

M.M.