Video
Sa jedne strane je Dijana Hrka, majka poginulog Stefana, jedne od 16 žrtava pada nadstrešnice u Novom Sadu. Hrka štrajkuje glađu, zahtijevajući procesuiranje optuženih, kao i prevremene parlamentarne izbore. Uz nju je i grupa građana koji je podržavaju.
Sa druge strane, iza kordona policije, su pristalice Srpske napredne stranke. Odatle dopire glasna muzika. Nedavno je, prema navodima Hrke, odatle bačen topovski udar u pravcu protestanata. Istraživački mediji upiru prstom u ovaj šatorski kamp kao mjesto okupljanja kriminalaca bliskih režimu.
Čelnici vlasti, koji ne bježe od naziva “Ćacilend”, tepaju mu da je “simbol slobode”. Svrhu je objasnio predsjednik Srpske napredne stranke i bivši premijer Miloš Vučević, koji je rekao da je taj prostor postao “simbol otpora i pokazatelj da nije cijela Srbija blokirana”, te da postoji taj “mali dio koji ne može da se okupira već devet mjeseci”.
Sa tom izjavom se djelimično slažu i sagovornici DW.
Bastion režima
Vojni analitičar Aleksandar Radić za DW objašnjava da Beograd, za razliku od drugih evropskih gradova, ne posjeduje velike površine na kojima bi se dešavali masovni skupovi, među kojima su i protesti. Ipak, prostor koji zauzima “Ćacilend” je od drugog značaja.
“Mnogo je važno gdje su koncentrisani državni objekti. Ako ih držite u centru grada, zapravo kontrolišete Beograd i zemlju. Neugodan momenat za vlast je zapravo rizik da narod preuzme taj pojas centra grada. Jer, ako drže tu poziciju, onda drže glavne pravce kretanja kroz Beograd. Svi putevi vode ka centru”, objašnjava Radić.
On dodaje, da svrha “Ćacilenda” nije u pristalicama režima, već da oni služe kao paravan za prisustvo policije.
“Ako se gleda iz bezbjednosnog ugla, režim mora da drži centar na ovaj ili onaj način. Nepraktično je tamo držati policiju bez povoda, zato ‘Ćacilend’ i postoji kako bi držali policiju, a u tome je i poenta. Nije ni bitno koliko ljudi ima u ‘Ćacilendu’, važno je da ima policije“, kaže Radić.
Promjena svrhe
Već je devet mjeseci prošlo od kada je prvobitno prijavljen kamp studenata koji žele da uče, 6. marta ove godine – samo devet dana pred protest 15. marta koji je, prema brojanju Arhiva javnih skupova, sa 325.000 okupljenih bio najveći u istoriji zemlje.
Kampovanje u Pionirskom parku je najprije prijavio student medicine Miloš Pavlović. Granice šatorskog naselja su sve do 12. aprila bile samo u okviru parka.
Tada se održao skup Pokreta za narod i državu, što je i proširilo šatorsko naselje na kolovoz, blokirajući ulicu gde je smešten institucionalni trougao Narodne skupštine Srbije, zgrade Predsjedništva, kao i Uprave grada Beograda.
Na upit DW čemu služi ovo naselje, do objave ovog teksta nisu odgovorili ni Pavlović ni Darko Glišić, ministar za javna ulaganja koji je prijavio dalji skup.
Sociolog iz Centra za politike emancipacije Vladimir Simović za DW objašnjava koliko je značajnu ulogu igrao “kamp studenata koji žele da uče” pred veliki protest.
“Pred 15. mart, koji je bio velika nepoznanica za sve strane i sa neizvesnošću se iščekivao, režimu je bilo važno da utvrdi i zaštiti svoje pozicije i institucionalne izvore moći. I na kraju se sve dobro završilo po režim. Da nije bilo kampa u Pionirskom parku, vrlo je moguće da bi protestanti zauzeli tu stratešku tačku, a onda bi i pritisak na institucije bio veći, vidljiviji i fizički mnogo osjetniji od, recimo, blokada fakulteta”, objašnjava Simović.
On dodaje da je “Ćacilend” iz funkcionalne uloge postepeno išao ka simboličkoj, jer je režim bio u “defanzivi”.
“U narednom periodu ovo mesto je služilo za konsolidaciju pristalica vlasti. Sve do tada, režim je bio u defanzivi. Pionirski park bio je prostor okupljanja i pregrupisavanja i na neki način simboličkog vraćanja kontrole u ruke režima, što je bila važna poruka pristalicama vlasti”, kaže Simović.
Stvaranje paralelne realnosti
Danas, mnogo događaja kasnije, čelnici vlasti ovo mjesto nazivaju simbolom slobode. Ovaj izraz se najviše ustalio nedugo nakon obilježavanja godišnjice pada nadstrešnice, prvog novembra ove godine.
Nakon incidenta sa pirotehničkim sredstvima oko “Ćacilenda”, obratio se predsjednik Srbije Aleksandar Vučić, koji je izjavio da je to reakcija protivnika vlasti, nakon “debakla u Novom Sadu”, te da su oni napali “simbol slobode i otpora i svim pritiscima, simbol postojanja Srbije”.
Ovakve rečenice Dragan Popović, iz Centra za praktičnu politiku, tumači kao obraćanje sopstvenim biračima i pokušajem pravljenja crno-bijele slike društva.
“Vučić se pričom i narativom da je Ćacilend prostor slobode obraća svom biračkom tijelu koje je izolovao od realnih informacija i drži ga u mjehuru gdje je crno predstavljeno kao bijelo, a bijelo kao crno. To je paralelna realnost, ali nažalost nemali broj ljudi živi u njoj”, smatra Popović.
Dodaje da korišćenje nacionalističkih simbola služi jednom cilju – da se napravi jasna podjela koja služi Vučiću.
“Vučić nije predsjednik jedne stranke ili pripadnik jedne stranke, nego je on država, on je nacija. To je narativ koji pokušavaju da šire, zato koriste u ovolikoj mjeri nacionalističku ideologiju, zato pumpaju mržnju među ljudima. Pokušavaju da zaštite sopstvenu vlast, tako što će svaku kritiku iste predstaviti kao napad na narod i državu”, zaključuje Popović.
Preporučeno
U kuloarima je bilo mnogo nagađanja kada bi šatorski kamp konačno mogao biti uklonjen. Među analitičarima sada vlada ubjeđenje – možda tek poslije izbora, kad god oni bili.
