Video
Narodna banka Srbije saopštila je u subotu da je odlučila da ugasi Alta banku jer se „finansijsko stanje banke značajno pogoršalo i postoji mogućnost daljeg pogoršanja“, uključujući i pogoršanje njene likvidnosti, piše Fajnenšel Tajms.
Ova odluka donijeta je manje od nedjelju dana nakon što je dugogodišnji srpski lider Aleksandar Vučić izgubio izbore od studentskog pokreta, koji je protestovao zbog njegove navodne korupcije i sve autoritarnije vlasti, podsjeća britanski medij.
Bankarske operacije Alte su obustavljene, a pojedini klijenti rekli su Fajnenšel tajmsu da od subote nisu mogli da podižu novac. Sistem osiguranja depozita u Srbiji pokriva iznose do 50.000 eura po deponentu, saopštila je Agencija za osiguranje depozita.
Srpski zvaničnici rekli su Fajnenšel tajmsu da su u danima nakon izbora klijenti Alte podizali velike sume novca, ali i prebacivali značajne iznose u inostranstvo.
Prema riječima osoba upoznatih sa tim pitanjem, Alta je imala značajnu ulogu u omogućavanju transfera novca ruskih fizičkih i pravnih lica u balkansku zemlju i iz nje nakon ruske invazije na Ukrajinu 2022. godine.
Prema njihovim riječima, riječ je o jednoj od rijetkih banaka u Srbiji koje su spremne da pružaju usluge i ruskim fizičkim i pravnim licima.
Alta je i ranije bila pod lupom Evropske centralne banke zbog sumnji na pranje novca. Istraga ECB-a izazvala je ozbiljnu zabrinutost zbog poslovanja srpske grupacije, a zvaničnici su doveli u pitanje da li banka može da proveri zakonito poreklo depozita.
Gašenje banke posebno pogađa rusku zajednicu iseljenika u Srbiji, reklo je nekoliko ruskih državljana sa pasošima Rusije koji žive u Beogradu za Fajnenšel tajms.
Do kraja prošle godine oko 55.000 ruskih državljana imalo je dozvole boravka u Srbiji, što je više od deset puta u odnosu na period prije invazije. Oni predstavljaju najveću grupu stranih državljana u balkanskoj zemlji.
Pavel Belavin, ruski novinar koji sada živi u Beogradu i klijent je Alte, rekao je da su njegovi računi u toj banci zamrznuti od subote.
Aplikacija banke radila je povremeno, omogućavajući klijentima da provjere stanje na računima, ali ne i da obavljaju bilo kakve druge transakcije, rekao je on. Dodao je da nije dobio nikakva uputstva ni od Alte ni od Narodne banke Srbije o tome šta će se dogoditi sa njegovim računima.
Belavin je rekao da je Alta bila najpopularnija banka u toj zajednici jer je omogućavala ruskim državljanima da otvore i lične i poslovne račune.
Olga, finansijska konsultantkinja koja je emigrirala iz Rusije, rekla je da je dobijala poruke uznemirenih ruskih klijenata koji su u banci čuvali „svu porodičnu ušteđevinu“.
Među njima je bio i jedan klijent koji je nedavno položio „300.000 eura od prodaje stana u Rusiji“.
Alta je 2022. godine saopštila da je njen devizni rizik porastao na 42 odsto, što je iznad maksimalnog praga od 20 odsto, zbog značajnog priliva rubalja „usljed rata i sankcija EU protiv Rusije“, piše FT.
Ovaj pokazatelj mjeri razliku između devizne aktive i pasive banke u odnosu na njen regulatorni kapital i odražava izloženost banke promjenama deviznih kurseva.
Depoziti klijenata Alte porasli su više od pet puta do kraja prošle godine u poređenju sa periodom pre rata.
Tužilaštvo za organizovani kriminal pozvalo je u subotu srpske vlasti „da istraže poslovanje Alte, kao i odgovorne zvaničnike Narodne banke Srbije u vezi sa mogućim odlivom sredstava sa računa Alte i transferima novca u inostranstvo“.
“Unutar pokreta bez lidera koji bi trebalo da preuzme vlast u Srbiji”
Studentska lista, za koju se očekuje da će u roku od mjesec dana formirati parlamentarnu većinu, a do kraja januara i vladu, takođe je pozvala na temeljnu istragu, podseća FT.
„Problemi u poslovanju Alta banke nisu nastali preko noći“, navodi se u saopštenju Studentske liste.
Takođe prenose dio saopštenja u kom se navodi:
„Postoje indicije da je ova situacija posljedica neblagovremene reakcije regulatornih tijela… kao i propusta tužilaštva da reaguje i zamrzne imovinu stečenu korupcijom.“
Alta banka nije odgovorila FT-u na zahtjev za komentar.
Matična kompanija banke, Alta pej (Alta Pay), u vlasništvu je jednog od najistaknutijih srpskih preduzetnika Davora Macure, koji je u poslednjih nekoliko nedjelja najmanje dva puta pokušao da napusti Srbiju, prema navodima zvaničnika, tvrdi FT.
Sredinom oktobra, Macuri nije dozvoljeno da napusti aerodrom u susjednoj Crnoj Gori.
„Gospodin Macura nije obaviješten ni o kakvom razlogu za zabranu ulaska“, saopštila je banka 14. oktobra, navodeći da je zabrana uvedena „bez ikakvog objašnjenja, bez činjeničnog osnova i bez ikakvih dokaza“.
“Izvori: Pokušao da pobjegne u Moskvu”
Nakon izbora, Macura je pokušao da pobjegne u Moskvu, rekli su Fajnenšel tajmsu ljudi upoznati sa situacijom.
Macura nije odgovorio na zahtev za komentar.
Miloš Damnjanović, analitičar konsultantske kuće BIRN u Beogradu, opisao je slučaj Alta banke kao pokazatelj promjene režima.
„Oduzimanje dozvole za rad Alta banci ukazuje ne samo na to da se Vučićev klijentelistički režim raspada brže nego što se očekivalo“, ocijenio je Damnjanović.
Preporučeno
Dodao je: “Postoje ljudi unutar sistema koji žele da učestvuju u njegovom razgrađivanju”.
