Regionalna poslovna scena posljednjih godina prolazi kroz snažnu transformaciju. Veliki sistemi šire poslovanje preko granica, banke mijenjaju vlasničku strukturu, industrijske kompanije bilježe rekordne rezultate, dok preduzetnici iz različitih sektora sve više grade poslovne imperije koje prevazilaze matična tržišta, piše Poslovni.hr.

Među ljudima koji danas imaju posebno snažan uticaj na poslovne tokove u regionu nalaze se i iskusni bankari, industrijalci, investitori, vlasnici prehrambenih i logističkih kompanija, kao i ljudi koji su posljednjih decenija od relativno malih biznisa izgradili velike regionalne sisteme.

Jedno od imena koje posljednjih godina posebno privlači pažnju je Davor Macura, vlasnik ALTA Grupe, koja se od početaka u mjenjačnicama razvila u sistem prisutan u bankarstvu, platnim uslugama, nekretninama i maloprodaji.

MACURA ŠIRI ALTA GRUPU REGIONOM

Davor Macura je sa svojom ALTA Grupom podržao Raiffeisen Bank International (RBI) u procesu preuzimanja austrijske Addiko Bank AG. U okviru dogovorenog modela, nakon uspješnog završetka transakcije i ispunjavanja regulatornih uslova, predviđeno je izdvajanje i prodaja Addiko banaka u Srbiji, Bosni i Hercegovini i Crnoj Gori ALTA Grupi.

Riječ je o Addiko Bank a.d. Beograd, Addiko Bank d.d. Sarajevo, Addiko Bank d.d. Banja Luka i Addiko Bank AD Podgorica.

Realizacija posla zavisi od regulatornih i antimonopolskih odobrenja, a očekivanje je da bi proces mogao biti završen tokom 2027. godine.

Za Crnu Goru bi takva transakcija bila posebno značajna, jer bi predstavljala ulazak ALTA Grupe u domaći bankarski sektor.

ALTA banka je tokom 2025. godine ušla među deset vodećih banaka u Srbiji. Banka je bilježila snažan rast portfolija, stabilnu profitabilnost i istorijski nizak nivo nenaplativih plasmana od 0,5 odsto. Privredna komora Srbije proglasila ju je najbrže rastućom bankom na srpskom tržištu drugu godinu zaredom.

Macura je u rijetkim javnim nastupima isticao da posljednjih 18 godina gradi poslovanje ambiciozno, ali održivo, uz snažno oslanjanje na savremena digitalna rješenja.

Njegov poslovni put počeo je 2008. godine, kada je otvorena prva ALTA mjenjačnica u beogradskom naselju Altina, po kojem je grupa dobila ime.

Iz toga se razvijao ALTA Pay, platna institucija sa više od 3.200 platnih mjesta u Srbiji, a jedan od ključnih koraka bilo je preuzimanje Jubmes banke, današnje ALTA banke.

Regionalno širenje nastavljeno je 2025. godine preuzimanjem većinskog vlasništva u Stopanskoj banci AD Bitola, koja danas posluje kao ALTA Banka AD Bitola.

Time je ALTA otvorila prostor za nove sinergije u finansijskom sektoru, uključujući potencijalno širenje na osiguranje i snažnije povezivanje poslovanja na regionalnom nivou.

Macura je aktivan i u nekretninama.

Od 2010. godine realizovao je više stambenih projekata na području Altine, dok danas ALTA Grupa na Novom Beogradu razvija ALTA Tower, 35-spratni objekat čiji dizajn potpisuje londonski studio Zaha Hadid Architects.

Tu je i projekat Green Line, koji se razvija na prostoru nekadašnje fabrike IMT.

ALTA Grupa širi se i u maloprodaji. ALTA Retail navodi se kao jedan od najozbiljnijih kandidata za preuzimanje maloprodajnog poslovanja Fortenova Grupe u Srbiji, koje obuhvata lance Idea, Roda i Mercator.

Transakcija još nije završena, a njena vrijednost ranije je procjenjivana na oko 40 miliona eura. Potencijalni posao obuhvata ukupno pet kompanija u vlasništvu Fortenova Grupe.

Ako bude realizovan, Macura bi dodatno ojačao poziciju ne samo u Srbiji i finansijskom sektoru, već i na regionalnom tržištu.

KOLAK OD KONČARA NAPRAVIO EVROPSKOG ENERGETSKOG IGRAČA

Gordan Kolak na čelu Končara je od 2020. godine, a pod njegovim rukovodstvom kompanija je prošla kroz duboku transformaciju.

Fokus je stavljen na obnovljive izvore energije, digitalnu tranziciju i internacionalizaciju poslovanja.

Končar je u međuvremenu postao najveći hrvatski neto izvoznik i jedan od značajnih tehnoloških sistema u regionu.

Kolak je prije dolaska u Končar iskustvo sticao na rukovodećim funkcijama u kompanijama DOK-ING, King ICT, Megatrend, Megatrend poslovna rješenja i Dalekovod proizvodnja.

Sam Kolak razvoj Končara povezuje sa promjenama koje su uslijedile nakon što je Evropska komisija 2019. godine predstavila strategiju zelene i digitalne tranzicije. U Končaru su u tome prepoznali veliku razvojnu priliku, posebno zbog ogromnih ulaganja u elektroenergetsku infrastrukturu širom Evrope.

Rezultati su značajni.

Grupa Končar je u 2025. godini ostvarila neto dobit od oko 220,7 miliona eura, dok su konsolidovani prihodi od prodaje dostigli oko 1,3 milijarde eura, što predstavlja rast od 25,2 odsto u odnosu na prethodnu godinu.

Bila je to šesta uzastopna godina snažnog poslovnog rasta.

U posljednjih sedam godina prosječna godišnja stopa rasta prihoda bila je veća od 23 odsto, dok je profitabilnost rasla u prosjeku više od 50 odsto godišnje.

Prihodi su sa približno 370 miliona eura porasli na više od 1,3 milijarde, dok je EBITDA sa 17 miliona povećana na oko 242 miliona eura.

PIPUNIĆ OD FIRME SA DVA ZAPOSLENA NAPRAVIO POSLOVNI SISTEM

Marko Pipunić, kojeg mediji često nazivaju „kraljem žita“, stoji iza razvoja Žito grupe, jedne od vodećih poljoprivredno-prehrambenih kompanija u Hrvatskoj.

U posljednje dvije godine realizovao je neke od najvažnijih poslovnih poteza – javnu ponudu dionica na Zagrebačkoj berzi i preuzimanje Zvijezde, najvećeg hrvatskog proizvođača ulja, margarina i majoneza.

Od kompanije sa svega dva zaposlena izgradio je sistem koji danas upravlja sa 36 kompanija, zapošljava više od 2.500 ljudi i ostvaruje zbirni prihod veći od 600 miliona eura.

Jedan od ključnih poteza bilo je preuzimanje Tvornice ulja Čepin 2013. godine, dok je akvizicijom Zvijezde dodatno učvrstio poziciju u prehrambenoj industriji.

Pipunićevo poslovanje danas obuhvata i ulaganja u obnovljive izvore energije, kao i građevinske projekte i stanogradnju u Osijeku.

Poznat je i po ulaganju u lokalnu zajednicu.

Među najznačajnijim projektima je Sokol Centar u Osijeku, moderan gimnastički centar vrijedan gotovo 4,6 miliona eura.

Pipunić je vlasnik i Međunarodnog medicinskog centra Priora i restorana Crna Svinja, dok se očekuje i završetak koncertne dvorane EVE.

ĆUBELA SA ZAGREBAČKOM BANKOM BILJEŽI SNAŽNE REZULTATE

Dalibor Ćubela preuzeo je Zagrebačku banku u julu 2024. godine, nakon što je Ivan Vlaho otišao na čelo UniCredit Bank Austria.

Ćubela iza sebe ima više od dvije i po decenije iskustva u okviru UniCredit Grupe.

Godine 2009. postao je član Uprave zadužen za upravljanje rizicima u UniCredit Bank Mostar, a 2013. predsjednik Uprave UniCredit Bank Banja Luka.

Od 2016. godine bio je predsjednik Uprave UniCredit Bank Mostar, dok je 2018. obavljao i funkciju predsjednika Udruženja banaka BiH.

U Zagrebačku banku došao je 2020. godine. Do 2023. bio je generalni menadžer i zamjenik predsjednika Uprave, a početkom 2023. postao je zamjenik predsjednice Uprave UniCredit Bulbank u Bugarskoj.

Zagrebačka banka je u 2025. ostvarila 849 miliona eura prihoda i 510 miliona eura dobiti. Dobit je bila za 60 miliona eura, odnosno 13,3 odsto, veća nego godinu ranije.

Među važnim poslovima izdvaja se sporazum o refinansiranju Fortenova Grupe vrijedan 550 miliona eura.

Zagrebačka banka je u istom periodu proglašena najboljom bankom u Hrvatskoj prema izboru časopisa Euromoney, Global Finance i The Banker.

BRODNJAK I NLB: GOTOVO TRI DECENIJE BANKARSKOG ISKUSTVA

Blaž Brodnjak na čelu NLB Grupe je od 2016. godine.

NLB-u se pridružio kao član Uprave još 2012, u periodu kada se banka suočavala sa ozbiljnim problemima zbog loših kredita.

Pod njegovim rukovodstvom banka je prošla kroz proces restrukturiranja, rehabilitacije i privatizacije, nakon čega je NLB nastavila snažno širenje u jugoistočnoj Evropi.

Ukupna aktiva NLB Grupe približava se 30 milijardi eura, dok je vrijednost akcija banke gotovo utrostručena od prvog uvrštenja na berzu 2018. godine.

Brodnjak ima gotovo 23 godine iskustva na različitim rukovodećim funkcijama u bankarskom sektoru, a predsjednik je i Udruženja banaka Slovenije.

U javnosti je poznat po direktnim stavovima o ekonomskoj i poreskoj politici.

ŠAPONJIĆ I NELT: LOGISTIČKI SISTEM KOJI POSLUJE NA VIŠE KONTINENATA

Nebojša Šaponjić, suosnivač Nelt Grupe, izgradio je jedan od najvećih privatnih poslovnih sistema u regionu.

Nelt je za tri decenije prerastao u kompaniju koja se bavi distribucijom, logistikom, proizvodnjom i drugim poslovima, a posluje na više tržišta.

Grupa zapošljava više od 5.500 ljudi, sarađuje sa desetinama velikih međunarodnih kompanija i ostvaruje više od milijardu i po eura godišnjeg prihoda.

Među partnerima Nelta su Procter & Gamble, Philip Morris, Mars, Mondelez, Nestle, GSK, Beiersdorf, Dr. Oetker, Heineken, Kraš, Duracell i Reckitt Benckiser.

Nelt je predstavio strategiju „Ascend 2030“, koja predviđa ulaganja veća od 400 miliona eura u infrastrukturu, digitalnu transformaciju, organizaciju, kao i akvizicije proizvodnih i distributivnih kompanija.

Grupa posluje na 12 tržišta, među kojima su Srbija, Angola, Sjeverna Makedonija, Crna Gora, Bosna i Hercegovina, Zambija, Albanija, Hrvatska, Mozambik i Kosovo.

U Crnoj Gori je prisutna od 2000. godine, a Nelt MNE danas objedinjuje distributivne i logističke aktivnosti, uključujući poslovanje nakon integracije sa Montenomaksom.

ČAKAJAC I STEPANOVIĆ: MOZZART OD KLADIONICE DO POSLOVNOG SISTEMA

Među najbogatijim i najuticajnijim srpskim preduzetnicima navode se Dejan Čakajac i Jadranka Stepanović, koji prema procjenama Nedeljnika imaju po 41 odsto vlasništva u Mozzartu.

Njihovo bogatstvo procijenjeno je na više od 1,8 milijardi eura.

Čakajac je rođen 1968. godine u Čačku, a diplomirao je na Elektrotehničkom fakultetu u Beogradu. Karijeru je počeo u Elektroprivredi Srbije.

Mozzart je osnovao 2001. godine, kada je kompanija počela poslovanje sa jednim isplatnim mjestom.

Danas Mozzart zapošljava više od 7.000 ljudi, dok poslovanje više nije ograničeno samo na igre na sreću.

Čakajac je povezan i sa kompanijama iz oblasti nekretnina i građevinarstva, dok se u Hrvatskoj Eter Charter bavi iznajmljivanjem plovila.

U poljoprivrednom sektoru posluje kroz Novi Agrar, koji se bavi proizvodnjom, skladištenjem i prodajom jabuka.

Važan dio širenja poslovanja predstavlja farmaceutski sektor. Preko kompanije Ether Consulting, 2021. godine preuzeta je veledrogerija Vega iz Valjeva, koja se bavi uvozom, nabavkom, skladištenjem i distribucijom lijekova, medicinskih i drugih proizvoda.

AHMETLIĆ I HIFA OIL: OD NAFTE DO ŠIROKE INDUSTRIJSKE GRUPE

Izudin Ahmetlić, vlasnik Hifa Oila, izgradio je jedan od najznačajnijih privatnih poslovnih sistema u Bosni i Hercegovini.

Hifa Oil je prošle godine prvi put ostvarila više od milijardu konvertibilnih maraka prihoda, čime je dodatno potvrdila poziciju jednog od najvažnijih privatnih distributera nafte u BiH.

Hifa Oil Grupa obuhvata oko 20 kompanija koje posluju u različitim sektorima – od metalne industrije i PVC stolarije, preko solarne energije i namještaja, do distribucije bitumena i veleprodaje električne energije.

Grupa je prisutna u BiH, Sloveniji, Hrvatskoj, Crnoj Gori, Njemačkoj i Holandiji.

Kompanije Euro-Metali i Euro-Roal zajedno su ostvarile gotovo 138 miliona KM prihoda i aktivne su i na tržištima Hrvatske i Crne Gore.

Njemačka kompanija LB Profile GmbH, koja je dio grupe, ostvarila je u 2025. prihod od oko 9,6 miliona KM, dok je domaća kompanija Bowido ostvarila prihod od oko 33,6 miliona KM i dobit od oko 2,36 miliona KM.

Hifa-Oil Solar Team, specijalizovan za izgradnju solarnih elektrana, ostvario je prihod od oko 14,2 miliona KM.

U grupaciji su i AS Nostro, koji posluje u sektoru namještaja, Euro-Stil iz Doboja, kao i slovenački Bitrol, koji posluje u segmentu bitumena i trgovine električnom energijom.

COLARIČ VIŠE OD DVIJE DECENIJE NA ČELU KRKE

Jože Colarič jedan je od najdugovječnijih regionalnih menadžera.

Na čelu farmaceutskog giganta Krka nalazi se više od dvije decenije.

Rođen je 1955. godine u Brežicama, a nakon studija ekonomije u Ljubljani zaposlio se u Krki 1982. godine.

Karijeru je počeo u sektoru finansija, a kasnije je preuzimao odgovornosti u izvozu, marketingu i prodaji.

Član Uprave postao je 1997. godine, dok je prvi put imenovan predsjednikom Uprave i glavnim izvršnim direktorom 2004. godine.

Pod njegovim rukovodstvom Krka je izrasla u jednu od vodećih generičkih farmaceutskih kompanija u Evropi.

Njegov aktuelni mandat traje od 2022. do 2027. godine.

JUŽNE KONTROLIŠU ZNAČAJAN DIO SLOVENAČKOG BIZNISA

Dari i Vesna Južna godinama se nalaze među najbogatijim Slovencima.

Preko svojih kompanija kontrolišu nešto više od deset odsto akcija Petrola, dok je Vesna Južna predsjednica Nadzornog odbora te kompanije.

Prema procjeni časopisa Finance Manager, njihovo bogatstvo procijenjeno je na 511 miliona eura.

Njihov poslovni sistem objedinjen je kroz kompaniju Perspektiva FT, koju su osnovali 1996. godine.

Prema dostupnim procjenama, grupa je tokom 2025. ostvarila oko 390 miliona eura prihoda i približno 43 miliona eura neto dobiti.

Južne su značajne investicije ostvarili i u građevinskom sektoru.

Posebno se izdvaja CGP, koji je nakon preuzimanja većinskog udjela postao jedna od vodećih građevinskih kompanija u Sloveniji.

CGP je 2024. godine ostvario oko 255 miliona eura prihoda od prodaje i više od 27 miliona eura dobiti, čime je postao najveća slovenačka građevinska kompanija.

JANEVSKI I TIKVEŠ: VINSKI BREND KOJI OSVAJA REGION

Ako se govori o najuticajnijim ljudima vinske industrije u regionu, teško je zaobići Svetozara Janevskog, dugogodišnjeg ključnog čovjeka Vinarije Tikveš.

Janevski je upravljanje kompanijom preuzeo 2003. godine, nakon čega je Tikveš prošao kroz dug period ulaganja i razvoja, sa posebnim fokusom na kvalitet buteljiranih vina.

U kompaniju je tokom tog perioda uloženo oko 70 miliona eura.

Tikveš danas sve snažnije razvija i vinski turizam, uključujući restorane, degustacije i druge sadržaje u okviru vinarije.

Godišnji prihodi Vinarije Tikveš iznose oko 44 miliona eura.

Kompanija ima kapacitet prerade od 32 miliona litara vina godišnje, raspolaže sa oko 1.300 hektara sopstvenih vinograda, dok dodatnih oko 5.000 hektara obezbjeđuje kroz dugoročne ugovore sa kooperantima.

Tikveš posljednjih godina ulaže i u digitalizaciju, vještačku inteligenciju i zelene tehnologije, nastojeći da tradicionalnu proizvodnju vina poveže sa savremenim tehnologijama.

Na 39. izdanju takmičenja Mundus Vini Summer Tasting 2026 u Njemačkoj, Tikveš je osvojio deset nagrada, uključujući priznanja za najbolje bijelo i najbolje crno vino iz Sjeverne Makedonije, kao i nagradu za najboljeg nacionalnog proizvođača.

POSLOVNA MAPA REGIONA SE MIJENJA

Od bankarstva do energetike, od logistike do hrane, farmacije i vina, zajednička karakteristika ovih poslovnih ljudi je sposobnost da kompanije koje vode šire izvan tradicionalnih granica svojih tržišta.

Macura kroz ALTA Grupu pokušava da izgradi regionalni finansijsko-poslovni sistem, Kolak je Končar pozicionirao kao važnog evropskog igrača u energetici, Pipunić je od Žita napravio prehrambenu grupaciju, dok Ćubela i Brodnjak upravljaju velikim bankarskim sistemima.

Šaponjić je Nelt pretvorio u regionalnog logističkog giganta, Ahmetlić je Hifa Oil proširio daleko izvan naftnog sektora, Čakajac i Stepanović su Mozzart razvili u širi poslovni sistem, dok Colarič, Južne i Janevski već godinama održavaju snažan uticaj u svojim sektorima.

Njihove poslovne priče pokazuju i širi trend: granice nacionalnih tržišta za velike kompanije regiona sve su manje važne, a ključna borba vodi se za kapital, tehnologiju, infrastrukturu, tržišni udio i sposobnost širenja.