Skoro polovina planiranog budžeta od 293 miliona eura, koji je pripremilo irsko ministarstvo javne potrošnje – 125 miliona eura – biće izdvojena za policiju i bezbjednost, jer se neutralna zemlja, koja se dugo smatra evropskom bezbjednosnom slabom tačkom, ubrzano priprema da ojača kapacitete za niz visokoprofilnih posjeta.
Za poređenje, Kipar, koji trenutno predsjedava Savjetom Evropske unije, očekuje da će troškovi iznositi oko 95 miliona eura. Danska, koja je prethodila Kipru u šestomjesečnoj rotaciji predsjedavanja, potrošila je oko 80 miliona eura.
Džon Brejdi, irski poslanik opozicione stranke Sin Fejn i predsjednik odbora za javne račune, rekao je da je iznos koji je vlada opredijelila „znatno veći nego u nedavnim predsjedavanjima drugih zemalja” i da će to pažljivo pratiti. „Javnost zaslužuje transparentnost i uvjerenje da trošak irskog predsjedavanja EU neće postati nekontrolisan.”
Svakih šest mjeseci druga zemlja članica EU preuzima vođenje politike Savjeta, predsjedava sastancima u Briselu i organizuje niz događaja i visokih političkih susreta u sopstvenoj zemlji.
Sastanak Evropske političke zajednice u novembru biće najveći događaj te vrste ikada održan u Irskoj, okupljajući lidere iz 47 evropskih zemalja. Kipar tokom svog predsjedavanja nije bio domaćin EPC događaja.
Irski ministar za evropska pitanja Tomas Birn umanjio je značaj gotovo 300 miliona eura procijenjenog budžeta.
„Nijesmo ga postavili toliko visoko. Iznos će biti visok… ali još nismo objavili konačnu cifru“, rekao je u intervjuu.
Portparol irskog Ministarstva vanjskih poslova naveo je da je Irska posvećena uspješnom predsjedavanju Savjetom EU i da se pažljivo planira kako bi se kontrolisali troškovi i obezbijedila vrijednost za novac.
Dodali su da će sredstva omogućiti sprovođenje političkih prioriteta i opsežan program sastanaka i događaja, od kojih će više od 250 biti održano u Irskoj.
Poređenje troškova
Nezavisna kancelarija za reviziju Češke analizirala je potrošnju 15 zemalja tokom njihovih predsjedavanja Savjetom EU. Navodi se da je „ograničena uporedivost” dostupnih podataka, ali je zaključeno da je 84 miliona eura (oko 95 miliona u današnjoj vrijednosti) potrošenih tokom praškog predsjedavanja 2022. bilo „malo ispod prosjeka”.
Posljednje irsko predsjedavanje 2013. godine bilo je budžetirano na 60 miliona eura (oko 77 miliona danas), bez troškova bezbjednosti. Stvarni trošak bio je nešto više od 40 miliona eura (oko 51 milion danas), uz fokus na štednju tokom perioda ekonomske krize.
Dok je Irska objavila detaljan budžet za predstojeće predsjedavanje, Kipar i Danska su dostavili samo okvirne iznose.
Prema zvaničniku kiparskog predsjedavanja, zemlja je potrošila oko 68 miliona eura na operativne troškove, uključujući bezbjednost, i 27 miliona eura na razvojne projekte i kapitalne izdatke, uglavnom infrastrukturu. Ta cifra bi mogla rasti kako se budu sabirali dodatni troškovi.
Dansko ministarstvo vanjskih poslova saopštilo je da još nije finalizovalo brojke, ali procjenjuje da je predsjedavanje koštalo 57,7 miliona eura bez troškova bezbjednosti, dok se dodatnih oko 20 miliona eura odnosi na bezbjednost, što ukupno daje oko 80 miliona eura.
Bezbjednost u fokusu
Događaji u okviru predsjedavanja uključivaće sastanke političkih lidera koji nose veće bezbjednosne rizike.
Prošle godine, tokom posjete ukrajinskog predsjednika Volodimira Zelenskog Irskoj, nekoliko neidentifikovanih dronova ušlo je u irski vazdušni prostor, što je otvorilo pitanja o odbrambenim kapacitetima Dablina.
Nedjelju dana kasnije, Irska je predstavila plan od 1,7 milijardi eura za jačanje odbrane, uključujući 19 miliona eura za tehnologiju protiv dronova „što je prije moguće, ne samo zbog predstojećeg evropskog predsjedavanja”.
Tomas Klonan, irski senator, analitičar za odbranu i bivši kapetan irske vojske, upozorio je da bi troškovi mogli dodatno rasti ako dođe do neplaniranih izdataka poput sajber napada.
„Mi očigledno nijesmo u poziciji da obezbijedimo okruženje, nemamo značajne vazdušne, pomorske ili sajber odbrambene kapacitete – jednostavno ih nemamo“, rekao je Klonan. „U suštini, Irska je zatečena nespremna.“
Portparol irske policije Garda Síochána saopštio je da se za predsjedavanje priprema od 2024. godine, uključujući posjete državama koje su nedavno obavljale tu ulogu, kao i značajna ulaganja u kapacitete protiv dronova u posljednjih 18 mjeseci.
Komesar irske policije Džastin Keli rekao je u maju da je zadovoljan sposobnostima policije da odgovori na prijetnje tokom predsjedavanja Savjetom EU.
Ministar Birn je naglasio da će predsjedavanje „biti bezbjedno”.
Preporučeno
„Moguće su prijetnje. Moguće su i incidenti. Vidjeli smo ih i ranije tokom predsjedavanja. Pitanje je da li smo spremni? … Apsolutno jesmo“, rekao je za POLITICO.
Video