Video
“Ovo su bila užurbana vremena za odmetničku državu Bjelorusiju. Proteklih dana, opozicioni aktivista, Vitalij Šišov pronađen je mrtavu Kijev, obješen o drvo. Šišov je bio na čelu nevladne organizacije koja je Bjelorusima pomagala da pobjegnu o sve veće represije kod kuće, a sam je pobjegao 2020. godine.
Olimpijska trkačica na 200 metara Kristina Timanovska izbjegla je da se ukrca na avion kako bio otputovala kući iz Tokija, a Poljska joj je odobrila humanitarnu vizu. Komesarka EU za unutrašnje poslove, Šveđanka Ilva Johanson, odletjela je u Litvaniju kako bi pokušala da nešto učini po pitanju ogranizovanog bjeloruskog državnog organizovanog krijumčarenja migranta preko granice kod svog susjeda (vlada u Minsku je optužena za organizovanje letova iz Bagdada za Bjelorusiju: migrante vodiči vode do granice, a cijela operacija se oglašava na društvenim mrežama).
Postoji li obrazac? Otmica aviona Rajanerau u maju i hapšenje aktiviste društvenih mreža Romana Protaševiča bili su upozorenje svim protivnicima u inostranstvu da nikada neće biti bezbjedni. Dokumetni i snimci koji su procurili pokazuju da je bjelorusko rukovodstvo, navodno 2012. godine planiralo ubistva u Njemačkoj. Iste godine, ono što se još naziva bjeloruskim KGB-om, je za drugog migranta novinara Pavela Šeremeta reklo da je ‘bol u zadnjici’, ‘istakavši da predsjednik čeka ovu operaciju’.
Šeremetovo ubistvo bombom u automobilu u Kijevu 2016. godine ostaje nerazjašnjeno. Još jedno curenje informacija navodi da je predsjednik Aleksandar Lukašenko navodno prijetio izgradnjom koncentracionihh logara sa bodljikavom žicom u Bjelorusiji. Od hapšenja, Protaševič se pojavio ne samo jednom, već nekoliko puta u video zapisima, zajedno sa sve histeričnijom propagandom o oružanim udarima i smicalicama protiv predsjednika.
Lukašenko možda nije čitao mnoge biografije Ričarda Niksona, ali čini se da testira teoriju „ludaka“ spoljne politike nekadašnjeg predsjednika SAD-a, prema kojoj su nepredvidivost i ishitreno ponašanje zapravo prednost, uznemirajući protivnike, pa čak i saveznike. U ovom slučaju, mekše države EU biće zabrinute da li su sankcije koje su trenutno na snazi protiv Bjelorusije vrijedne truda. Čini se da je na meti Vladimir Putin. On i Lukašenko su se mnogo puta sastali od lažnih izbora i masovnih protesta 2020. godine u avgustu, ali je Putin više puta odbijao da mu upiše blanko ček. Drugi razlog za izazivanje sukoba sa zapadom jeste približavanje Putinu.
Bkeloruska piratska država sada je višestruko hajdučka. Prinuda je toliko daleko od skale da zapad ne zna kako da odgovori. Prema podacima iz juna 2021. godine, u zatvoru se nalazi čak 526 policičkih zatovrenika sa skoro 4.700 suđenja od prošlogodišnjih lažnih izbora.
Specijalni izvjestilac UN za ljudska prava za Bjelorusiju Anais Marin izvijestila je Savjet bezbjednosti da je 35.000 ljudi uhapšeno od avgusta 2020. godine. Raste izbjeglička kriza: poput Protaševiča, koji je bio smještan u Varšavi, Šišov i sada Timanovskaja samo su troje od desetine hiljada koji su napustili Bjelorusiju od avgusta 2020. godine. Spoljnopolitika nepredvidivost je svuda. U junu je Bjelorusija izašla iz istočnog partnerstva EU, butući da je bila osnivač od 2009. godine. U julu, Lukašenko je zatvorio granicu sa Ukrajinom, navodeći priče o nepostojećem švercu oružja i zaprijetivši da će otvoriti drugi front u ratu Ukrajine sa ruskim punomoćnicima na istoku. Lukašenko je zaprijetio da će EU preplaviti drogom, ali i migrantima.
Ekonomska piraterija može biti sljedeća. Ekonomija je u stanju opstanka, ali postoje zabrinjavajući izvještaji da je preživjela elita zgrabila sve što donosi profit. Ruska riječ za ovo je reiderstvo – ne samo korporativno prepadanje, već i fizičko preuzimanje. Umiruća ekonomija pogoršala bi problem izbjeglica i mentalitet opsade režima.
Šta da se radi? Boris Džonson se 3. avgusta sastao sa opozicionom liderkom Svetlanom Tihanovskom ali njegove tople riječi da je Velika Britanija „na vašoj strani“, nisu se mnogo prebacile. Mrežni istražitelji Bilingketa rekli su da će ispitati slučaj Šišov.
Preporučeno
Bjeloruskim disidentima je potrebna odgovarajuća zaštita kada su u inostranstvu. Litvarniji je potrebna pomoć u nadzoru šumske granice. Smrti Šišova i Šeremeta u Kijevu podvlače važnost pomoći Ukrajini u reformi i modernizaciji njenih snaga bezbjednosti. Velika Britanija takođe bi trebalo da pogleda imovinu ruskih i bjeloruskih oligarha iz Londona koji podržavaju režim. Bez obzira na to da li je njegovo ludilo proračunato ili ne, diktatoru zemlje više se ne može dozvoliti da djeluje tako nekažnjeno”, naveo je profesor Endru Vilson u svom tekstu u Gardijanu.
