Video
Do smjene dolazi usred višednevnih masovnih protesta u Kijevu i drugim djelovima Ukrajine, na kojima demonstranti traže Sirskijevu smjenu. Nezadovoljstvo javnosti Sirskim dodatno je pojačano nakon što je Zelenski prošle sedmice smijenio popularnog reformistu Mihajla Fedorova sa funkcije ministra odbrane.
Fedorov je dan nakon smjene na konferenciji za novinare izjavio da je Sirski Zelenskom postavio ultimatum.
Napetosti između Fedorova i Sirskog
Ukrajinci svakodnevno protestuju od četvrtka, protiveći se smjeni Fedorova, jednog od najmlađih i najpopularnijih visokih državnih zvaničnika. Jedan od organizatora protesta, ratni veteran Dmitro Kozjatinski, izjavio je juče za Kyiv Independent da pokret ima dva jasna zahtjeva: vraćanje Fedorova na mjesto ministra odbrane i smjenu Sirskog sa funkcije vrhovnog komandanta.
Napetosti između njih dvojice očekivale su se još od Fedorovljevog imenovanja i odražavale su različite pristupe vojnom komandovanju i organizacionoj kulturi.
Sirski je zagovarao izrazito centralizovan sistem komandovanja zasnovan na sovjetskoj vojnoj doktrini. Vojnici i vojni analitičari kritikovali su ga zbog pretjeranog miješanja u operativne odluke i promovisanja, kako tvrde njegovi kritičari, sovjetskog načina komandovanja.
Posljednje odluke Volodimira Zelenskog izazvale su kritike poslanika, ratnih veterana i dijela javnosti, koji upozoravaju da bi smjena Fedorova mogla ugroziti reforme u Ministarstvu odbrane, dok istovremeno ne rješava probleme u vojnom vrhu.
Rođen na prostoru današnje Rusije
Oleksandr Sirski rođen je 1965. godine u malom ruskom selu Novinki u Vladimirskoj oblasti. Njegov otac služio je u sovjetskoj vojsci i premješten je u Harkiv, tada u sastavu Ukrajinske Sovjetske Socijalističke Republike, kada je Sirski imao 15 godina.
Srednju školu završio je u Harkivu, nakon čega je upisao Moskovsku višu vojnu komandnu školu, tada jednu od najuglednijih vojnih akademija u Sovjetskom Savezu. Diplomirao je 1986. godine i priključio se sovjetskoj artiljeriji, služeći na više ratišta, uključujući Avganistan.
Nakon raspada Sovjetskog Saveza 1991. godine i podjele sovjetske vojske među novonastalim državama, jedinica u kojoj je služio u Čuhujivu u Harkivskoj oblasti pripala je ukrajinskoj komandi. U sklopu tog procesa položio je zakletvu na vjernost novoosnovanoj ukrajinskoj državi.
Sirski je potom napredovao kroz hijerarhiju ukrajinske vojske. Na početku ruske invazije na istok Ukrajine 2014. godine bio je načelnik štaba tadašnje „Antiterorističke operacije“ (ATO) i jedan od glavnih komandanta ukrajinskih snaga tokom bitke za Debaljceve u zimu 2015. godine, koja je završena haotičnim i neorganizovanim povlačenjem ukrajinske vojske.
Dobio nadimak „mesar“
Njegova vojna karijera nastavila je da napreduje, pa je do avgusta 2020. godine stekao čin general-pukovnika i postao komandant Kopnene vojske Oružanih snaga Ukrajine. Sirski je imao ključnu ulogu u odbrani Kijeva i komandovao ukrajinskim snagama tokom uspješne kontraofanzive u Harkivskoj oblasti 2022. godine.
Tokom 2023. godine komandovao je ukrajinskim snagama u bici za Bahmut, odlučivši da vodi odbranu koja se pretvorila u rat iscrpljivanja, a koju je Ukrajina na kraju izgubila. Zbog toga je među dijelom ukrajinskih vojnika dobio pogrdni nadimak „mesar“.
Zbog svoje reputacije i nepopularnosti među dijelom vojske, njegov izbor za nasljednika veoma popularnog vrhovnog komandanta Valerija Zalužnog 8. februara 2024. godine izazvao je brojne kontroverze.
U nekoliko slučajeva jedinice odbile da izvrše njegove naredbe
Kao vrhovni komandant nastavio je da primjenjuje krut i nefleksibilan način komandovanja. U nekoliko slučajeva ukrajinske jedinice odbile su da izvrše njegove naredbe kako bi izbjegle vojnu katastrofu, a najpoznatiji primjer bio je tokom bitke za Avdijivku.
Ukrajinske snage koje su branile opkoljeni grad povukle su se pred ruskim okruženjem, navodno bez odobrenja Sirskog, čime su spasile hiljade ukrajinskih vojnika od pogibije ili zarobljavanja, piše Kyiv Independent. Sirski je zvanično objavio povlačenje dan kasnije.
Jedna od njegovih najvećih reformi tokom mandata na čelu ukrajinske vojske bilo je osnivanje „Jurišnih snaga“, posebnog roda Kopnene vojske koji je bio praktično pod njegovim ličnim nadzorom. Ta nova jedinica dobijala je najveći dio mobilisanih vojnika, u pojedinim periodima i do 1.000 mjesečno, dok su redovne mehanizovane brigade dobijale znatno manje pojačanja.
Preporučeno
Jurišne snage, a posebno Sirskijeva omiljena 425. jurišna pukovnija „Skala“, stekle su reputaciju zbog grubog postupanja prema mobilisanim vojnicima i frontalnih napada zasnovanih na velikoj upotrebi sile, koji su često završavali velikim ukrajinskim gubicima.
