Video
List piše da vlada pozdravlja kineske investicije u Srbiji zato što spašavaju propale firme, ali da se mnogi građani žale na loše ekološke i političke uticaje takvih ulaganja.
Mnoge kompanije dovode radnike iz Kine umjesto da zapošljavaju ljude iz Srbije i kritičari kažu da pomažu srpskoj vladi da smanjuje demokratske slobode.
Njujork tajms podsjeća da je kineska kompanija Ziđin majning grup (Zijin Mining Group) 2018. preuzela upravljanje nad topionicom bakra u obližnem Boru i započela miniranje u brdima u potrazi za bakrom i zlatom.
Uvjereni da imaju podršku Vučića i njegovih zvaničnika, rudarska kompanija i drugi kineski poduhvati u Srbiji uglavnom su ignorisali žalbe i svoje poslovanje zataškali u tajnosti, navodi list.
Ziđin je kupio topionicu koja je prethodno bila u vlasništvu države, nakon što je druga kineska kompanija kupila čeličanu pred propadanjem u blizini glavnog grada Beograda, a predsjednik Srbije Aleksandar Vučić pozdravio je kineske investitore kao spasioce svoje zemlje, piše list.
„Kineski novac spasio je od uništenja dvije velike, ali poslovno loše stojeće proizvođačke kompanije u Srbiji, spasivši više od 10.000 radnih mjesta i ojačavši ono što dvije države opisuju kao ‘čelično prijateljstvo’ Srbije i Kine“, dodaje se u članku.
List navodi da za neke to prijateljstvo pokazuje opasnost od prenošenja u Evropu ovakvog pristupa investiranju i njegovog negativnog uticaja na lokalno stanovništvo koje kineske kompanije primjenjuju u siromašnim regionima svijeta.
List citira bivšeg gradonačelnika Beograda Dragana Đilasa, koji sada vodi najveću opozicionu stranku, da Kina u Srbiji posluje na isti način kao u Africi sa istom strategijom.
„Oslonac te strategije širom svijeta bio je uspostavljanje bliskih privatnih odnosa sa lokalnim moćnikom – u slučaju Srbije, gospodinom Vučićem, demokratski izabranim, ali na svoje načine sve autoritarnijim“, navodi list i ukazuje da je Vučić postao možda najveći zagovornik Kine u Evropi.
Vučić, piše dnevnik, rekao je da Kina, koja je uložila stotine miliona dolara u zemlju i obezbijedila milione doza vakcina protiv kovida-19 „jedina može da pomogne“ zemlji.
Citira riječi Vučića da je kineski lider Si Đinping ne samo prijatelj Srbije već i brat, što je kako navodi list ranije bila uloga Rusije, koja je za Srbiju vezana zajedničkom pravoslavnom vjerom i dubokim kulturnim i političkim vezama.
Premijerka Srbije Ana Brnabić je ukazala da kineske kompanije izuzetno pomažu Srbiji ali da njemačka preduzeća na primjer zapošljavaju više ljudi.
Ono što izaziva kritike često je priroda kineskih investicija, a ne samo obim, navodi list i pominje Huavej koji je instalirao stotine kamera opremljenih tehnologijom za prepoznavanje lica širom Beograda što kritikuju oni koji brane privatnost i ukazuju da Vučić koristi Kinu za smanjenje demokratskih sloboda.
„Ljubav između izabranog lidera Srbije, koji navodno teži pridruživanju Evropskoj uniji i tvrdi da dijeli njene demokratske vrijednosti i gospodina Sija, lidera jedne od najrepresivnijih zemalja svijeta, zgrozila je Srbe koji žele da se pridruže Evropi i ni najmanje ih nije privukla ka istoku“, piše list.
Nudeći velike zajmove, vakcine i investicije bez kontrole i transparentnosti koje zahtijeva Evropska unija, Kina je pomogla Vučiću da ispuni neka obećanja vezana za srpsku ekonomiju, ali po riječima opozicione političarke Marinike Tepić to sve pomaže u izgradnji policijske države.
List podsjeća da je u januaru 26 članova Evropskog parlamenta zahtijevalo reviziju „rastućeg kineskog ekonomskog uticaja u Srbiji„, uključujući „opasne projekte sa potencijalno razarajućim višestrukim uticajima na životnu sredinu i na okolno stanovništvo“.
Govori se o velikom skoku zagađenja iznad dozvoljenog nivoa od borske fabrike 2019. i 2020. što je pokrenulo proteste.
Aktivisti kažu da je nivo zagađenja u Boru od protesta opao ali da je glavna opasnost sada na jugu gdje stotine kineskih radnika koje je doveo Ziđin razvijaju jedno od najvećih neiskorišćenih nalazišta bakra i kopanje zlata.
Bijes javnosti je porastao zbog izdavanja naloga za eksproprijaciju kako bi Ziđin mogao da izgradi pristupne puteve i proširi rudnik.
Preporučeno
Kako se navodi Bor sada čini zapanjujućih 80 odsto srpskog izvoza u Kinu, ponavljajući obrazac koji je nadaleko viđen u Africi, gdje kineske firme vade prirodne resurse koje potom isporučuju nazad u Kinu.
