Jaki vjetrovi u subotu uveče otežavali su gašenje požara u departmanu Žirond, na jugozapadu Francuske. Požar je zahvatio područje koje je četiri puta veće od površine Pariza i primorao skoro 220.000 ljudi da napuste svoje domove, piše Gardijan.

U Španiji su požari zapadno od Madrida postepeno stavljani pod kontrolu, ali je Sančez juče rekao da zemlja prolazi kroz „teške trenutke“.

Meteorolozi upozoravaju da bi Francusku od sjutra mogao pogoditi novi toplotni talas, sa temperaturama koje će u pojedinim djelovima zemlje dostići 40 stepeni Celzijusa.

Šumski požari primorali su oko 375.000 ljudi u Francuskoj i Španiji da napuste svoje domove. U Francuskoj je evakuisano gotovo 260.000 ljudi, dok je u susjednoj Španiji ove sedmice evakuisano oko 116.000 stanovnika.

Gradonačelnik Bordoa Tomas Kazenav opisao je požar u Žirondi kao požar koji se nalazi „pred vratima gradskog područja“, na udaljenosti od 25 do 30 kilometara od samog Bordoa, grada sa oko 268.000 stanovnika. Dodao je da evakuacija grada za sada nije planirana.

Lokalne vlasti saopštile su danas da je situacija sa požarom u Žirondi tokom noći ostala uglavnom stabilna, bez većih promjena.

„Službe bezbjednosti i hitne pomoći i dalje su u potpunosti angažovane i nastavljaju operacije na terenu“, navodi se u saopštenju.

Širom Francuske do sada je evakuisano gotovo 260.000 ljudi, uključujući 36.000 stanovnika kojima je početkom ove sedmice naređeno da napuste još jedno područje zahvaćeno požarom u regionu Land, južnije u zemlji.

Sofi Broka, prefektkinja regiona Nova Akvitanija, kojem pripada i Žironda, izjavila je da je izrazito nepredvidiva priroda ovog požara pojava kakva do sada nije viđena u Francuskoj.

„Apelujem na turiste da ne dolaze u Žirondu dok požar ne bude stavljen pod kontrolu“, rekla je. „Pozivam turiste koji su već ovdje da razmisle o odlasku na neku drugu destinaciju. Ne znamo u kojem pravcu će se požar dalje širiti.“

Predsjednik Francuske Emanuel Makron održao je hitan sastanak posvećen šumskim požarima u zemlji, a pored njega su bili premijer Sebastijen Lekornu i ministar unutrašnjih poslova Loran Nunjes, koji je tokom vikenda bio na čelu državnog odgovora na ovu krizu.

Nunjes je juče rekao da je prethodna noć bila veoma teška i da je „situacija i dalje veoma nepovoljna“.

On je rekao da je požar u Žirondi u subotu uveče ponovo postao „izuzetno snažan i nepredvidiv“, stvarajući sopstvene vazdušne struje i šireći se u različitim pravcima ka metropolitanskom području Bordoa. Dodao je da se do kraja noći situacija donekle smirila.

Od srijede je u požaru u Žirondi povrijeđeno 84 vatrogasca, od kojih je desetoro evakuisano, navodi se u jučerašnjem izvještaju prefekture.

Sebastijen Buvije, savezni sekretar francuskog sindikata CFDT, izjavio je da vatrogasci nemaju odgovarajuću zaštitnu opremu koja bi ih štitila od otrovnih gasova nastalih u požarima.

Prema riječima Nunjesa, u Žirondu je raspoređeno oko 2.500 vatrogasaca (uključujući i tim iz Švajcarske), 1.500 pripadnika vojske i oko 1.200 policajaca, uz podršku 450 volontera iz organizacija civilne zaštite, čiji je doprinos posebno pohvalio.

Dodao je i da je tokom noći evakuisano još pet opština u departmanu Žironda.

Policija u Žirondi uhapsila je tokom vikenda tri osobe, uključujući jednog muškarca koji je pušio u šumi i dvije osobe koje su pravile roštilj u šumskom području.

U Španiji su vlasti saopštile da su veliki požari u blizini Madrida stavljeni pod kontrolu i da su ugašena žarišta, prema riječima visokog zvaničnika španske vojne jedinice za vanredne situacije.

„Pred nama su teški sati, iako je tačno da je posljednje ažuriranje pokazalo da je prethodna noć bila veoma pozitivna kada je riječ o razvoju situacije sa požarom i naporima da se on stavi pod kontrolu“, rekao je Pedro Sančez.

Govoreći u komandnom centru vatrogasaca zapadno od Madrida, premijer je upozorio da se Španija i Portugal suočavaju sa različitim posljedicama klimatske krize – od požara i oluja do obilnih sniježnih padavina.

„Cijelo Pirinejsko poluostrvo trpi posljedice klimatske krize na veoma specifičan način“, rekao je on.

Dok je požar u blizini Madrida bio stavljen pod kontrolu, službe za vanredne situacije borile su se da ugase novi požar u blizini mediteranskog lučkog grada Valensije, gdje je evakuisano najmanje 15.000 ljudi. Očekuje se da područje posjeti Sančez.

„Požar prevazilazi naše kapacitete za gašenje, njegov obim je oko 21 kilometar“, rekao je kasno u subotu predsjednik regiona Valensija Huanfran Perez Ljorka.

Ministarstvo unutrašnjih poslova Španije saopštilo je u subotu uveče da je jedan muškarac poginuo u požaru u gradu Manises, u regionu Valensije. Zvaničnici su naveli da je pronađen u automobilu u jednom klancu.

Vlasti su u subotu takođe naredile evakuaciju još osam opština u blizini Toleda, južno od Madrida, čime je broj ljudi u Španiji koji su posljednjih dana bili primorani da napuste svoje domove zbog požara dostigao 116.000, javila je agencija AP.

Ministarka zaštite životne sredine Španije Sara Agesen izjavila je da je požar koji je u centralnoj pokrajini Avila progutao oko 50.000 hektara zemljišta „najveći šumski požar u novijoj istoriji naše zemlje“.

Šefica civilne zaštite Virhinija Barkones nazvala je požar u Avili „čudovištem“.

Španski ministar unutrašnjih poslova Fernando Grande-Marlaska rekao je sinoć da se požari i dalje šire, ali sporijim tempom.

Požari u Španiji ponovo su pokrenuli unutrašnje političke sukobe koji su tokom ljetnjih mjeseci obično utišani, kada je parlament zemlje na pauzi, ukazuje Politiko.

Vlada Sančeza proglasila je nacionalnu vanrednu situaciju, što je pravni potez koji omogućava Ministarstvu unutrašnjih poslova da preuzme kontrolu nad koordinacijom svih aktivnosti i resursa na državnom, regionalnom i lokalnom nivou.

Ova mjera je značajna jer je do sada primijenjena samo jednom ranije – kada je cijelo Pirinejsko poluostrvo pogodio veliki nestanak električne energije u aprilu 2025. godine.

Ona je takođe postala izvor političkih tenzija jer je proglašenje vanrednog stanja zatražila jedna od najžešćih Sančezovih kritičarki – predsjednica Madridske autonomne zajednice iz redova desnog centra Izabel Dijaz Ajuso.

Kako se navodi, regionalne vlasti u Španiji obično imaju zakonsku nadležnost za upravljanje katastrofama i trebalo bi da od centralne vlade zatraže proglašenje nacionalne vanredne situacije i preuzimanje rukovođenja operacijama samo kada same nijesu u stanju da se izbore sa problemom.

Odluka Ajuso da zatraži proglašenje vanrednog stanja izazvala je kritike predstavnika lijevog centra, poput ministra saobraćaja Oskara Puentea, koji je napao ovu liderku desnog centra i njenu Narodnu stranku, tvrdeći da su njene politike oslabile kapacitete madridskog regiona za gašenje požara.

„Svi znamo da je Jedinica za vojne vanredne situacije (dio španskih oružanih snaga zadužen za pomoć u katastrofama) postala nova vatrogasna služba za autonomne zajednice kojima upravlja Narodna stranka“, napisao je Puente u objavi na mreži X. „Oni smanjuju poreze za bogate, umanjuju javne usluge, a zatim traže od centralne vlade da rješava njihove probleme.“

Slično je kritikovala Ajuso i Manuela Bergerot, portparolka lijeve stranke Mas Madrid, ističući da vatrogasci godinama zahtijevaju od regionalne vlade da više ulaže u osoblje i opremu.

Služba Madrida za prevenciju i gašenje šumskih požara trebalo bi da ima 124 vatrogasca, ali su trenutno 64 radna mjesta nepopunjena. Zaposleni se žale da imaju niže plate nego njihove kolege u ostatku Španije, kao i da su prinuđeni da rade sa aparatima za disanje kojima je istekao rok i odijelima za koja nije dokazano da su otporna na vatru.

„Ovo je jasan primjer šta nedovoljno finansiranje javnih službi i nesigurni uslovi rada znače kada nastupe kritični trenuci“, napisala je Bergerot na mreži X, ukazujući da vatrogasci traže „osnovnu opremu, poput vozila za dolazak do područja zahvaćenih požarom i zaštitne opreme za bezbjedan rad“.

Ovi požari su najnovija epizoda tokom ljeta u kojem šumski požari prijete da zahvate do sada nezabilježene površine zemljišta. Evropa je od proljeća prošla kroz niz toplotnih talasa izazvanih klimatskom krizom, uključujući i najtopliji jun ikada zabilježen, što je ostavilo rastinje potpuno suvim i veoma zapaljivim.

Evropska komesarka za upravljanje krizama Hadža Lahbib rekla je za BBC da je vjerovatno da će šteta od šumskih požara premašiti ranije rekorde.

U okviru mehanizma civilne zaštite Evropske unije, Grčka i Italija poslale su po dva vatrogasna aviona „Kanader“ u Španiju, dok je Portugal rasporedio više od sto vojnika sa opremom.

Još dva aviona stići će iz Turske, saopštilo je Ministarstvo unutrašnjih poslova Španije.