Smrt Džordža Flojda (George Floyd), crnca kojeg je ugušio policajac u Mineapolisu 25. maja, izazvala je debatu o spomenicima u čast ljudima koji su bili u središtu američkog robovlasničkog sistema. Neki od njih su i srušeni ili išarani.
– Na pitanju spomenika vodi se bitka o narativu američke istorije. Na jugu su ljudi odlučili poštovati lidere Konfederacije. Prosvjednici im sada kažu „više ne“ – kaže Karolin Galaher (Carolyn Gallaher), profesorica na Američkom univerzitetu u Vašingtonu.
Ropstvo je bila privredna kičma američkog juga sve do kraja Američkog građanskog rata 1865. godine. To je ostavilo trajnog traga na kulturu, stereotipove i percepciju te regije. U Virdžiniji, gdje su osnovane neke od prvih engleskih kolonija prije nego li je postala srce ropstva u Americi, prosvjednici su zatražili uklanjanje spomenika generalu Robertu E. Liju (Lee), vođi i najslavnijem pripadniku konfederacijske vojske.
Li ponosno stoji usred Ričmonda, glavnog grada Konfederacije tokom građanskog rata. U Vašingtonu je prošle sedmice srušen spomenik konfederacijskom generalu Albertu Pikeu. Ali sve češće ni druge figure s važnim mjestom u američkoj istoriji nisu sigurne. U ponedjeljak uveče protestanti su pokušali srušiti spomenik Endrju Džeksonu (Andrew Jackson), sedmom predsjedniku, u parku Lafajet, blizu Bijele kuće.
Meta nekih protestanata je i treći predsjednik Tomas Džeferson. Iako autor Deklaracije o nezavisnosti, on je bio vlasnik više od 600 robova i crnu je rasu smatrao inferiornom bijeloj.
- Mnogo je njegovih spomenika koje bi trebalo maknuti – napisala je televizijska voditeljka Šenon Lenijer (Shannon LaNier) u eseju u Newsweeku.
Lenijer je potomkinja Seli Hemings (Sally), jedne od Džefersonovih robinja s kojom je imao šestero djece.
- Spomenici gospodarima njihovih porobljenih predaka, ubica, bijelih suprematista izazivaju veliku bol mnogim Afroamerikancima – napisala je Lenijer.
Čak i otac domovine i njen prvi predsjednik Džordž Vašington više nije neupitan. I on je na svojoj plantaži Mount Vernon, južno od glavnog grada koji nosi njegovo ime, imao stotinjak robova.
Danijel Domingajs (Daniel Domingues), profesor istorije na univerzitetu Rice u Hjustonu, smatra da se svaki spomenik Džefersonu mora staviti u kontekst s nekom pločom ili natpisom u podnožju.
Grad Njujork izabrao je drugu metodu i uklonio spomenik 26. predsjednika Teodora Ruzvelta s ulaza Američkog prirodoslovnog muzeja. Usprkos žestokoj osudi aktuelnog predsjednika Donalda Tramp (Trumpa), to je učinjeno zbog procjene da predstavlja kolonijalističke i rasističke stavove.
Ruzevelt je prikazan na konju, a uz njega hodaju crnac i Indijanac. Muzej je objasnio da spomenik pripadnike crne rase i autohtonih naroda eksplicitno prikazuje kao pokorene i inferiorne.
Tramp se, naime, protivi uklanjanju spomenika Konfederaciji jer bi to uništilo američku istoriju i kulturu.
Američka istorija čuva se u istorijskim knjigama i u muzejima – odgovara Domingajs.
Preporučeno
Video